Eklem Protezi Nedir? Eklem Protezi Çeşitleri

Vücudumuzun birçok uzvunu birbirine bağlayan ve hareket kabiliyetimizi sağlayan eklemler günlük yaşamda birçok işimizi yapabilmemize yardımcıdır. Eklemlerin zarar görmesi durumunda kişide hareket kaybının yanında şiddetli ağrı da meydana gelir. Bu sebeple eklem sağlığının korunması son derece önemlidir. Eklemlerin kendi kendine iyileşemeyecek kadar zarar görmesi durumunda eklem protezi uygulamaları karşımıza çıkar.

Eklem Protezi Nedir?

Artroplasti olarak da bilinen protez, çeşitli yaralanmalar ve kireçlenme sebebiyle eklemleri deformasyona uğramış kişilerde bölgedeki hareket kabiliyetinin eski haline dönmesini hedefleyen bir uygulamadır. Bu aşamada işlevini gören eklem cerrahi işlemle şekillendirilir veya yeniden oluşturulur.

Deformasyon durumunda genellikle diz ve kalça eklemleri gibi bölgelere uygulanan eklem protezi, kişilerin hayatını devam ettirebilmesi için gereklidir. Aksi halde hastalar kireçlenmeye veya romatizmaya bağlı ağrı çekmenin yanı sıra bu durumun ilerlemesi durumunda kırıklar ile de karşılaşabilirler. 

Eklem Protezi Çeşitleri Nelerdir?

Eklem protezi çeşitleri her eklem bölgesi için total (tam) veya parsiyel (yarım) uygulama olarak gerçekleştirilir. Bu seçim genellikle zarar gören eklemin yeri, hastanın özel durumu ve eklem bölgesinin uğradığı dejenerasyonun miktarına göre belirlenir. 

• Total (tam) Eklem Protezi Uygulaması: Tam eklem protezi uygulamalarında deformasyon kişinin eklem bölgesinin bir çok farklı yerinde görülür. Hastalarda ileri düzeyde eklem bozukluğu mevcuttur. Bu durumda eklemin tamamen yeniden oluşturulması gerekebilir. Bu hastalar için total eklem protezi uygulamalarına uygundur. 
• Parsiyel (yarım) Eklem Protezi Uygulaması: Eklem bölgesindeki aşınmanın bölgesel olarak görüldüğü durumlarda yalnızca o bölgeye uygulanan protez çeşididir. İleri derecelere ulaşmamış olan deformasyonlarda bu uygulama önerilir. 

Eklem Protezi Nedenleri Nedir?

Eklem protezlerinin uygulanmasının nedeni zarar gören eklem bölgesindeki ağrıyı azaltmak ve eklemin işlevini geri kazanmasıdır. Böylece hastalar hem günlük hayatlarına devam edebilecek hem de vücut bütünlüğü ve dengesinin devamı sağlanacaktır. 

Kadınlarda diz erkeklerde ise kalça deformasyonunun sıklıkla görüldüğü bilinir. Özellikle ileriki yaşlarda kemik yapısı ve eklemlerin zayıflaması sonucu meydana gelen bozulmalar eklem protezi uygulamalarını gerektirmektedir. 

Eklem Protezi Hangi Durumlarda Takılır?

Eklem protezi aşağıdaki durumlarda uygulanır; 

• Eklem bölgesinde kireçlenme ve romatizmal hastalıklar,
• Özellikle dizlerde ve diğer eklem bölgelerinde istirahat halinde bile ağrı oluşumu,
• Eklem bölgesinin hareket kabiliyetinin azalması veya tamamen kaybedilmesi,
• Eklemin kendisinin onarılamayacak kadar zarar gördüğü kazalar sonucu tercih edilebilir. 

Eklem Protezi Ameliyatı Sonrası Yapılması Gerekenler

Her ameliyat sonrası olduğu gibi eklem protezi ameliyatlarından sonra da kişide ameliyat bölgesinde ağrılar görülebilir. Bu ağrılar aksi bir komplikasyon gelişmediği sürece ağrı kesiciler ile hafifletilir. Kişi kalça veya diz protezi ameliyatı geçirmişse genellikle ertesi gün yürümesi hedeflenir. Diğer eklem bölgeleri için ise hafif hareketler ile eklemin kullanılmaya başlanması sağlanır. Hastalar 3 ila 4 gün içinde taburcu edilebilir.

Taburcu olduktan sonra ev ortamında dikkat edilmesi gerekenler ise şu şekilde sıralanabilir;

• Hasta kalça veya diz eklemi protezi ameliyatı olmuşsa ani hareketler ve çömelmelerden kaçınmalıdır. Yürüteç yardımı ile yürüme çalışmaları yapılması gerekir.
• Omuz eklemi protezi ameliyatlarından sonra iyileşme sürecini hızlandırmak için omuz eklemini güçlendirici egzersizler yapılması önerilir. Ayrıca hastanın mutlaka askı kullanması gerekmektedir. 
• Diz ve kalça protez ameliyatlarında kişilerin çok alçak yerlerde oturması sakıncalıdır. Oturma ve kalkmayı zorlaştırmayacak sandalye ve koltuklar seçilmelidir. 
• Ameliyat bölgesinin pansumanına özen gösterilmelidir. Ayrıca ödem ve ağrı oluşumunu engellemek için 15 dakikalık buz uygulamaları yapılması önerilir.

Cerrahi İşlem Sonrası Oluşabilecek Komplikasyonlar Nelerdir?

Her cerrahi işlem gibi artroplasti sonrasında da bazı komplikasyonlar meydana gelebilir. Bu komplikasyonlar hastanın özel durumu ve uygulanan işleme göre değişebilir.

Görülebilecek komplikasyonlar şu şekildedir;

• Dislokasyon: Ameliyat esnasında yanlış veya yetersiz uygulama sonucu ameliyat sonrasında eklemde çıkma veya ayrılmalar görülebilir. Bu durumda genellikle kapalı ameliyatlarla düzeltme işlemi gerçekleştirilir.
• Enfeksiyon: Sık karşılaşılan bir komplikasyondur. Enfeksiyon miktarının ilerlemediği durumlarda antibiyotik tedavisi ile kontrol altına alınabilir. Ancak kronik hale gelen enfeksiyonlarda protez çıkarılarak genel bir tedavi uygulanmalıdır. Tedavinin ardından revizyon ameliyatı planlanabilir. 
• Emboli: Çoğunlukla kalça ve diz eklem protezi ameliyatlarında karşılaşılan durumdur. Bunun engellenmesi için hastanın yürütülmesi sağlanmalıdır. 
• Eklem protezi bölgesinde kırıklar: Travmaya bağlı olarak eklem protezi çevresinde kırıklar meydana gelebilir. Gerek görülmesi halinde revizyon ameliyatı gerçekleştirilir.