Eksizyon Nedir?

Eksizyon ‘cerrahi olarak çıkarmak’ anlamına gelir. Tıpta, bu terim bir neşter, lazer veya başka bir kesme aleti kullanılarak bir büyümenin, dokunun, organın veya kemiğin çıkarılmasını ifade eder. Vücut parçasının bir örneği veya bir doku alınmasının aksine, eksizyon bir yapının tüm kısmının çıkarılması demektir.

Eksizyon Nedir?

Vücudun belirli bir bölümünü çıkarmak için yapılan ameliyatlara eksizyon denir. Bu ameliyatlar genellikle "-ektomi" ekiyle biter. Örneğin: Apendektomi (apandisiti çıkarmak için kullanılır) ve kolesistektomi (safra kesesinin çıkarılması için kullanılır). Tıbbi durumları teşhis etmek veya tedavi etmek için kullanılan birbirinden farklı eksizyonel çeşit vardır. Vakadan vakaya eksizyon durumu farklılaşabilir.

Kitle Eksizyonu Nedir?

Kitle insan vücudunda normal olmayan şişlik veya yumru olarak açıklanır. Bu kitleler hiçbir dış neden yokken insan vücudunda ansızın ortaya çıkan şişliklerdir. Eksizyon ise kişinin vücudunda oluşan iyi veya kötü huylu olan ama kişiye zarar verdiği saptanan kitlenin cerrahi bir yöntemle alınması işlemidir. Bu oluşan anormal hücreler oluştuğu yerden çevresindeki yayılmış olan sınırlı çevre dokusuyla birlikte çıkarılır. 

İyi huylu ve kötü huylu olabilen kitlelerin tedavisinde doktor tarafından farklı yollar izlenmektedir. Kitleler vücudun pek çok farklı bölgesinde ortaya çıkabilir ve alınması gerekebilir.

Bu kitleler şu şekilde sıralanabilir;

• Memede oluşan kitleler
• Boyunda oluşan kitleler
• Kasıklarda oluşan kitleler
• Karında oluşan kitleler
• Kol ve bacaklarda oluşan kitleler
• Koltuk altında oluşan kitleler
• Erkeklerde testiste oluşan kitleler
• Radyolojik incelemelerle ortaya çıkan, pankreas, beyin ve karaciğer gibi organlarda oluşmuş olan kitleler

Bu kitlelerin iyi huylu veya kötü huylu olması ve büyüklüklerine göre doktor tarafından eksizyon yöntemine başvurulabilir.

Eksizyon Çeşitleri Nelerdir?

Birbirinden farklı eksizyon türleri vardır. Eksizyonlar, tedavi edilen durumun türüne bağlı olarak farklılaşabilir. İki yaygın örnek şunlardır:

Eliptik eksizyon: Eksizyonun elips veya oval şeklinde olmasına denir. Elips şekli genellikle ortaya çıkan yara izinin mevcut cilt kıvrımlarına paralel uzanması için tasarlanır. Bu genellikle ciltte daha az gerginlik yaratan bir yara sağlar ve yara izini gözle daha az fark edilen bir yöne yönlendirir.

Derin tabak eksizyonu: Bu eksizyon, dairesel bir yara bırakan daha derin bir doku çıkarır. Bu prosedürde genellikle dikiş gerekmez. Yaranın doğal olarak iyileşmesi beklenir.

Yaygın eksizyon örnekleri şunlardır; 

• Eksizyonel Cilt Biyopsisi (Farklı Cilt Kanseri Türleri için)
• Eksizyonlu Tümör Kraniyotomisi (Kraniyotomi: Beyne erişmek ve tümörün çıkarılabilmesi için kafatasından bir kemik bölümünün çıkarılması) (Primer veya Metastatik Beyin Tümörleri)
• Miksoma Eksizyonu
• Venöz Malformasyonların Eksizyonu
• Kemik Tümörlerinin Çıkarılması
• Nazal Polip Cerrahisi 
• Polipektomi ve Kolonoskopi
• Endometrial Eksizyon
• Orşiektomi
• Akromioklaviküler Eklem Eksizyonu

Birçok farklı cerrahi eksizyon türü vardır. Bazıları, anestezi olmadan bir sağlık uzmanın ofisinde ayakta tedavi bazında gerçekleştirilebilir. Diğerleri, hastanede genel anestezi ile açık cerrahi gerektirebilir.

Eksizyon Tanısı Nasıl Konulur?

Eksizyon bir tanı değildir, daha ziyade tanısı olan bir hastalığın tedavisinde uygulanan ya da tanı konulmak için uygulanan cerrahi bir işlemdir. Eksizyon yönteminin uygulanabileceği birçok hastalık türü olduğundan eksizyon da bu türlere ve hastaya bağlı olarak şekillenir. En yaygını eksizyonel biyopsidir. 

Eksizyonel biyopsi, aynı işlem sırasında hem kanser teşhisini doğrulamak amacı ile hem de tümörü çıkarmak için kullanılır. Tümör kanserli mi değil mi, belirleyebilme noktasında büyük bir numune gerektiğinde öne çıkar. Örneğin, tümörün nüfuz ettiği derinlik veya cilt katmanlarının sayısı, melanomun (cilt kanseri) önemli bir göstergesidir. 

Melanomun kesin tanısının koyulması için de eksizyon işleminin yapılması ve bunun sonucunda göstergeler incelenerek bir sonuca varılması gerekebilir. Eksizyon bu işe yarar. Ayrıca cilt kanserine ek olarak, eksizyonel biyopsiler genellikle bazı bölgelerdeki tümörleri değerlendirmek için de kullanılır: kaslar, lenf düğümleri, göğüsler vb.

Eksizyon Nasıl Tedavi Edilir?

Eksizyonun kendisi tedavi ve teşhis için kullanılan bir yöntemdir. Örneğin bir cilt lezyonuna eksizyon uygulanmasının nedenleri şunlardır:

• Teşhis koymak
• Kozmetik görünümü iyileştirmek
• Semptomları hafifletmek 
• İltihaplı veya sıklıkla enfekte olan kisti çıkarmak      

İyi huylu kistlere de kötü huylu kistlere de vakadan vakaya göre değişen bir şekilde eksizyon uygulanabilir. Ağrılı, büyümüş ve iltihaplı iyi huylu bir kist de çıkarılabilir. Eksizyon, kistin, etrafında dar bir kenarla birlikte çıkarılmasıdır. 

Cilt kanserlerinde de benzer bir yaklaşım sergilenir. Daha geniş bir kenar boşluğu ile (tümörün sadece kendisini değil etrafındaki daha fazla dokuyu da alarak) tüm kanserin tamamen çıkarıldığına eksizyon ile emin olunur. Tümörler çıkarıldıktan sonra, ciltte kanser kalmadığından emin olmak için incelemeler yapılır.

Kitle Eksizyonu Ameliyatı

Kitle eksizyonu ameliyatı kitlenin oluştuğu yere göre farklı şekillerde yapılabilir.

Kitle alınma ameliyatındaki yere göre değişen bu yöntemleri şu şekilde temel düzeyde açıklayabiliriz:

Memede kitle ameliyatı: Memeyi korumak için yapılabilecek olan yöntemde meme ucuna yakın bir kitle oluşumu varsa meme ucunun sınırlarından az iz kalması için küçük bir kesikle kitle alımı olur. Kitlenin hemen üzerinden kesi atılarak da kitle çıkarılabilir.

Karın içinde saptanan kitlenin alınması: Organlarda saptanmış olan kitlelerin alınmasındaki en önemli nokta organa zarar verilmeden hastanın kitlesinin alınmasıdır. Doktor hastanın kitlesini saptadığı yeri açarak kitleyi cerrahi bir işlemle alır.

Rahimde, parmakta, dudakta ve daha pek çok bölgede oluşabilen kitlelerde de çoğunlukla kitlenin olduğu kısım kitlenin oluştuğu bölgenin derinliğine bağlı olarak yarılarak kötü hücreler uygulanan yönteme bağlı olarak alınır. Kitle alındıktan sonra yarılan bölge dikişle kapatılır ve ameliyat tamamlanır.

Ameliyat sürecinde öncelikle hasta kitlenin saptandığı bölgeye göre ameliyat sedyesine yatırılır. Anestezi hazırlığı yapılır. Kitleyi almak için bölge doktor tarafından, kitlenin oluşmuş olduğu yere kadar doktorun gözetimi dahilinde kesilir. Kötü hücreler saptandıktan sonra kitlenin alınma yöntemine uygun olarak kitle çıkarılır ve yarılmış olan bölge dikilir.

Eksizyon Tedavisi Sonrası İyileşme Süreci

Eksizyon sonrası ağrı genellikle oldukça azdır ve 24-48 saatten fazla sürmez. Bazı hastalar bilek, ayak bileği veya burunda yapılan eksizyonlarda beklenenden biraz daha fazla ağrı yaşar. Diğer yerlerde ağrı minimumdur. Çoğu ağrı veya rahatsızlık doktorunuzun uygun gördüğü ilaçlar ve yöntemlerle kontrol altında tutulmaya çalışılır. 

İyileşme süreci ve hızı duruma bağlı olarak gelişir. İnsanlar farklı şekillerde farklı hızlarda iyileşir. Yaranızın nasıl iyileşeceği değişkenlik gösterir, ancak ideal olarak yaranız neredeyse fark edilmeyecektir. Genellikle kalem inceliğinde bir çizgi şeklini alır. Yara izini normal insan çizgileri, kırışıklıkları ve kıvrımları içinde yönlendirmek için uzmanlar ellerinden geleni yapar, böylece açıkça görülemeyecek şekilde gizlenmeye çalışılır. 

Eksizyon sonrası doktorunuzun yönlendirmelerini dikkatle uygulamanız ve önem göstermeniz oldukça önemlidir; özen göstermelisiniz. Bu, iyileşme sürecini olumlu etkileyecektir, ayrıca ağrılarınızı da en aza indirgeyecektir.