Epley Manevrası Nedir? Nasıl ve Neden Uygulanır?

Epley Manevrası Nedir?

Epley manevrası, kulak kristallerinin oynaması halinde yani vertigo hastalığının tedavisinde kullanılan, ilaçsız bir tedavi yöntemidir. Özellikle iç kulaktaki yarım daire kanallarına kaçan ve burada sıvı hareketini bozarak şiddetli baş dönmesine yol açan kristallerin, başın belirli açılarla döndürülmesiyle eski yerine yerleştirilmesi amaçlanır.

Genellikle kulak burun boğaz uzmanları ya da fizyoterapistler tarafından uygulanan bir yöntemdir ve cerrahi müdahaleye gerek duymadan birçok hastada iyileşme gözlemlenir.

Epley Manevrası Nasıl Uygulanır?

Uygulama esnasında her bir pozisyonda, kristallerin hareketinin durması ve baş dönmesinin geçmesi için ortalama olarak 30 ila 60 saniye beklenir. Hasta muayene sedyesine, sırtüstü uzandığında başı sedyenin ucundan hafifçe arkaya sarkacak şekilde dik olarak oturmalıdır. Hekim, hastanın hangi kulağı etkilenmiş ise o tarafa doğru baş bölgesini 45 derecelik bir açıyla çevirir. 

Başın 45 derecelik açısı hastanın sırt üstü yatması sağlanır. Baş, sedyenin ucundan yaklaşık 20-30 derece arkaya doğru sarkık vaziyette tutulur. Bu esnada hastada şiddetli baş dönmesi ve göz titremesi oluşabilir. Bu durum geçene kadar pozisyon korunur.

Başın arkaya doğru açısı korunarak, tam tersi yöne 90 derece döndürülür. Bu hareketle kristaller yarım daire kanalının orta kısmına doğru kaydırılır. Yine hastanın başının pozisyonunu bozmadan yan yatış pozisyonuna geçilir. Bu esnada hastanın yüzü 45 derecelik açıda olmalıdır. Kristaller bu adımda kanalın çıkışına ulaşır

Hasta, başı hala yan dönük pozisyondayken hekimin desteğiyle sedyede tekrar dik oturma pozisyonuna getirilir. Doğrulma işlemi tamamlandıktan sonra baş yavaşça normal orta hatta döndürülür ve çene hafifçe öne eğilir ve kristaller bu hareket ile eski konumuna ulaşmış olur.

Epley Manevrası Neden Uygulanır?

Epley manevrasının temel amacı, iç kulaktaki denge mekanizmasının cerrahi müdahale veya ilaç kullanımına gerek kalmadan düzeltilmesini sağlamaktır. Bu manevra ile denge sistemindeki sıvı basıncı normale döndürülür. İlaç tedavilerine rağmen iyileşme göstermeyen hastalarda da bu yönteme başvurulması mümkündür. 

Vertigo, kişinin günlük yaşantısını zorlaştıran bir sağlık problemidir. Kişi gün içerisinde hareket etmekte dahi zorlanmaya başlar. Denge kaybına neden olduğu için sık düşmeler ve yaralanmalar meydana gelebilir. Özellikle yaşlı bireylerde vertigo problemi, düşmelere bağlı olarak kırıklara yol açabilir. Kişinin eski konforuna tekrar kavuşabilmesi için bu uygulamaya başvurulur.

Epley Manevrası Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Epley manevrası işlemi gerçekleştirilmeden yaklaşık 4 saat öncesinde katı gıda tüketiminin kısıtlanması önerilir. İşlem esnasında baş dönmesi yaşanması, mide bulantısını tetikler.

Bu nedenle de hafif besinlerin tüketilmesi gereklidir. Hastanın rahat bir şekilde hareket ettirilebilmesi için boyun kısmını kapatmayacak ve esnek kıyafetler tercih edilmelidir. Kişi mümkünse yanında refakatçi ile işleme gelmelidir.

İşlem sonrasında kristallerin tamamen eski yerine dönmesi 24 ila 48 saat sürebilir. Bu nedenle işlem sonrasındaki ilk iki gün aniden eğilmemek gerekir. Özellikle baş bölgesinin öne eğilmemesi ve arkaya fazla yatırılmaması gerekir. Baş bölgesi dik bir pozisyonda olmalıdır. 

İşlemden sonraki birkaç gün boyunca uyku pozisyonuna da dikkat edilmelidir. Yan bir şekilde yatmak, kristallerin tekrar yerinden oynamasına neden olabilir.

Bu nedenle düz bir şekilde yatılmalı ve mümkünse baş bölgesi 45 derecelik açıda olmalıdır. Bunun için birkaç yastığın üst üste konularak uyunması önerilir. Başın ve vücudun sarsılmasına neden olabilecek ağır egzersizler, yürüyüşler, ani hareketler ve öne eğilmeye neden olabilecek aktiviteler yapılmamalıdır. 

Epley Manevrası Kimlere Uygulanır?

Epley manevrası, vertigo şikayetinde uygulanan genel bir yöntem değildir. İç kulaktaki mekanik yer değişikliklerine bağlı olarak gelişen denge bozukluklarında bu yönteme başvurulur.

Uygulamanın yapılabilmesi için hastanın semptomlarının, baş pozisyonunun değişmesiyle tetiklenen kısa süreli vertigo atakları olması ve kesin tanı konulmuş olması gereklidir. Epley manevrası şu durumlarda uygulanır:

• Benign paroksismal pozisyonel vertigo tanısı olan hastalar
• İç kulak kristallerinin posterior kanala kaçması
• Dix-Hallpike testinde göz titremesi ve baş dönmesi yaşayan hastalar
• Baş ve boyun bölgesinin hareketi ile şiddetli baş dönmesi yaşanması
• Vertigoya bağlı olarak mide bulantısı ve denge kaybı yaşanması
• İlaç tedavisinin fayda etmemesi

Epley Manevrası Kimlere Uygulanmaz?

Epley manevrası, baş ve boyun bölgesine yoğun yük bindiren hareketler ile uygulanır. Bu nedenle, hastada manevranın yapılmasını engelleyecek ciddi anatomik patolojilerin bulunması halinde işlem gerçekleştirilemez.

Aynı zamanda baş dönmesinin iç kulak dışındaki nedenlerden kaynaklanması durumunda da hastalara epley manevrası yapılmamalıdır. Epley manevrasının uygulanmaması gereken durumlar şu şekildedir:

• Boyun fıtığı
• Boyun kireçlenmesi
• Kifoz 
• Yakın zamanda omurga bölgesinden cerrahi müdahale gerçekleştirilmesi
• Ankilozan spondilit
• Vasküler hastalıklar
• Skolyoz
• Spinal kord
• Retina dekolman
• Hipertansiyon 

Aynı zamanda baş dönmesinin kaynağı iç kulak kristalleri olmayan; beyin tümörü, inme (felç) veya multipl skleroz (MS) gibi merkezi sinir sistemi hastalıklarına bağlı vertigo yaşayan hastalarda da bu tedavi yönteminin uygulanması önerilmez. 

Epley Manevrasının Olası Yan Etkileri ve Komplikasyonları Nelerdir?

Epley manevrası, cerrahi müdahale içermeyen ve non-invaziv bir tedavi yöntemidir. Fakat iç kulaktaki denge sıvısı ve kristaller üzerinde bazı etkileri olduğu için geçici yan etkilere veya nadir gelişen komplikasyonlara yol açabilir. Ortaya çıkabilecek komplikasyonlar genellikle birkaç gün içerisinde kendiliğinden geçer.

İşlem gerçekleştirilirken kristaller kanal içinde hareket ederken, hastada işlem öncesine kıyasla çok daha şiddetli anlık baş dönmesi atakları ve istemsiz göz titremeleri görülür. Denge merkezinin uyarılması, hastada akut mide bulantısına ve nadiren de kusmaya neden olabilir. Kristaller yerine oturtulsa bile beynin yeni denge durumuna adapte olması zaman alabilir ve hastalarda birkaç gün boyunca denge problemleri oluşur.

Nadiren arka yarım daire kanalından tahliye edilmeye çalışılan kristaller, manevra açısının hatalı olması nedeniyle yan veya üst yarım daire kanallarına kaçabilir. Doğru hasta seçimi yapılmadığında da ise omurga hasarları oluşabilir. Bu nedenle işlemin uzman hekimler tarafından gerçekleştirilmesi oldukça önemlidir. İşlem esnasında hastaya uygulanan hareketler, özellikle kas yapısı zayıf hastalarda boyun ve sırt ağrılarına neden olabilir.