Fetal Distres Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Fetal distres, anne karnındaki bebeğin kalp atış hızının azaldığını ve yeterli oksijen alamadığını gösteren işaretlerdir. Gebelik veya doğum sırasında bebeğin kalp atış hızındaki bazı değişiklikler fetal distres şüphesine neden olur. Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma da değerlendirme gerektiren belirtiler arasında yer alır.

Plasenta ve göbek kordonuyla ilişkili problemler, annenin bazı sağlık sorunları ve doğum sırasında gelişen durumlar bebeğin oksijen seviyesini etkiler. Fetal distres düşündüren belirtiler saptandığında bebeğin durumu ayrıntılı olarak değerlendirilir ve gerekli durumlarda doğumun hızlandırılmasına karar verilir.

Fetal Distres Nedir?

Fetal distres, fetüsün yeterli oksijen alamadığına veya iyi olma hâlinin bozulduğuna işaret eden bulgulardır. Fetüsün sağlıklı gelişimini sürdürebilmesi için plasenta ve göbek kordonu aracılığıyla yeterli oksijen ve besin alması gerekir.

Bu sistemde meydana gelen bir sorun bebeğe ulaşan kan ve oksijen miktarını etkiler. Özellikle doğum sırasında fetal kalp atış hızındaki bazı değişiklikler bebeğin daha yakından değerlendirilmesini gerektirir. Ancak fetal kalp atışındaki her değişiklik tek başına bebeğin oksijen yetersizliği yaşadığı anlamına gelmez.

Güncel yaklaşımda bebeğin kalp atış hızı, kalp hızındaki değişkenlik, hızlanma ve yavaşlamalar ile annenin ve bebeğin genel klinik durumu birlikte değerlendirilir. Bu nedenle fetal distres tek bir belirti ya da test sonucuyla değerlendirilmez.

Gebelik haftası, bebeğin gelişimi, plasentanın durumu da değerlendirmeye dahil edilir. Gebelik takibi sırasında yapılan düzenli kontroller bebeğin gelişiminin ve iyilik hâlinin izlenmesini sağlar. Riskli hamileliklerde takip sıklığı ve kullanılacak değerlendirme yöntemleri annenin ve bebeğin durumuna göre belirlenir.

Fetal Distres Neden Olur?

Fetal distres nedenleri, bebeğe ulaşan kan ve oksijen miktarını etkileyen anne, plasenta, göbek kordonu ya da doğumla ilişkili durumları kapsar. Plasentanın işlevinin bozulması bebeğe ulaşan oksijen miktarının azalmasına neden olur.

Göbek kordonunun sıkışması veya kordonla ilişkili bazı problemler de fetal dolaşımı etkiler. Doğum sırasında rahim kasılmalarının çok sık gerçekleşmesi plasentaya ulaşan kan akımını azaltır. Annenin kan basıncında belirgin düşüş yaşanması ve bazı gebelik komplikasyonları da bebeğin oksijen durumunu olumsuz etkiler.

Fetal distresle ilişkili başlıca durumlar şu şekildedir:

• Plasentanın işlevinin bozulması
• Göbek kordonu sıkışması ve buna bağlı dolaşım bozuklukları
• Rahim kasılmalarının aşırı sıklaşması
• Annede ciddi kan basıncı düşüklüğü
• Gebelikte yüksek tansiyonla ilişkili hastalıklar
• Bebeğin gelişiminin gebelik haftasına göre geri kalması
• Doğum sırasında gelişen bazı komplikasyonlar
• Annenin veya bebeğin sağlığını etkileyen bazı hastalıklar

Plasentanın doğum gerçekleşmeden önce rahim duvarından ayrılması plasenta dekolmanı olarak adlandırılır. Bu durum plasentadan bebeğe gerçekleşen kan ve oksijen aktarımını bozduğu için hızlı bir şekilde değerlendirme gerektirir. Fetal distresin nedeni her gebelikte aynı değildir. Bu nedenle annenin tıbbi öyküsü, gebelik haftası, bebeğin gelişimi ve doğumun seyri birlikte incelenir. Nedene yönelik yaklaşım da yapılan değerlendirmelerin sonucuna göre belirlenir.

Fetal Distres Belirtileri Nelerdir?

Fetal distres belirtileri çoğunlukla bebeğin kalp atış hızındaki ve hareketlerindeki değişikliklerle ilişkilidir. Anne adayının fark edebileceği önemli belirtilerden bir tanesi bebeğin hareketlerinde belirgin azalmadır.

Fetal hareketlerdeki azalma bebeğin sağlık durumunun değerlendirilmesini gerektirir. Doğum sırasında ise sağlık ekibi bebeğin kalp atış hızını ve rahim kasılmalarına verdiği tepkileri takip eder. Kalp atımındaki belirli değişiklikler diğer klinik bulgularla birlikte fetal distres açısından değerlendirilir.

Fetal distres şüphesinde değerlendirilen başlıca bulgular şunlardır:

• Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma
• Fetal kalp atış hızının normal aralığın dışına çıkması
• Kalp atış hızındaki değişkenliğin azalması
• Kalp atış hızında uzun süren yavaşlamalar
• Rahim kasılmalarıyla ilişkili bazı kalp atış değişiklikleri

Bebeğin hareketlerinde alışılmış düzenin dışında belirgin bir azalma fark edildiğinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir. Fetal hareketlerdeki değişiklikler özellikle gebeliğin ilerleyen dönemlerinde dikkatle değerlendirilir.

Doğum sırasında ortaya çıkan fetal kalp hızı değişiklikleri ise tek başına kesin fetal distres tanısı koydurmaz. Kalp atım özellikleri annenin sağlık durumu, rahim kasılmaları ve doğumun ilerleyişiyle birlikte yorumlanır. Ciddi fetal etkilenmeyi düşündüren bulgular saptandığında hızlı değerlendirme yapılır.

Fetal Distres Tanısı Nasıl Konulur?

Fetal distres değerlendirmesinde bebeğin kalp atış hızının izlenmesi temel yöntemlerden biridir. NST, bebeğin kalp atış hızının ve hareketlerine verdiği yanıtın değerlendirilmesinde kullanılır.

Doğum sırasında bebeğin kalp atış hızı ve rahim kasılmaları birlikte takip edilir. Kalp atışının temel hızı, değişkenliği, hızlanmaları ve yavaşlamaları değerlendirmede dikkate alınır. Elde edilen bulgular anne ve bebeğin genel sağlık durumuyla birlikte yorumlanır.

Gebelik sırasında bebeğin gelişimi ve iyilik hâlinin değerlendirilmesinde ultrason yönteminden de yararlanılır. Ultrason ile bebeğin büyümesi, hareketleri, amniyon sıvısı ve plasentaya ilişkin çeşitli özellikler değerlendirilir.

Gerekli durumlarda Doppler ultrason ile bebeğin ve plasentanın dolaşımı hakkında ek bilgiler elde edilir. Riskli gebeliklerin ve fetal problemlerin değerlendirilmesinde perinatoloji uzmanları takip sürecine dahil olur. Kullanılacak test ve takip yöntemi gebelik haftasına, mevcut risklere ve anne ile bebeğin klinik durumuna göre belirlenir.

Fetal kalp hızı izlemi tek başına tanı koyan bir yöntem değildir. Kalp atım hızındaki bazı değişiklikler doğum sırasında ortaya çıkar ve her zaman bebeğin ciddi şekilde etkilendiğini göstermez.

Bu nedenle monitörizasyon sonuçları diğer klinik bulgularla birlikte değerlendirilir. Şüpheli bir bulgu saptandığında takip sıklaştırılır ve altta yatan neden araştırılır. Bebeğin sağlığının ciddi biçimde etkilendiğini düşündüren bulgularda gerekli müdahaleye gecikmeden başlanır.

Fetal Distres Tedavisi Nasıl Yapılır?

Fetal distres tedavisi, bebeğin durumuna, gebelik haftasına, doğumun aşamasına ve soruna yol açan nedene göre planlanır. Tedavinin temel amacı bebeğin oksijenlenmesini etkileyen nedeni belirlemek ve düzeltmektir.

Doğum sırasında annenin pozisyonunun değiştirilmesi ve aşırı rahim kasılmalarına yol açan ilaçların düzenlenmesi gibi uygulamalar mevcut klinik duruma göre gerçekleştirilir. Uygulanan müdahalelerin ardından fetal kalp hızı yeniden değerlendirilir. Bulguların devam etmesi durumunda doğumun hızlandırılması gündeme gelir.

Doğumun hangi yöntemle gerçekleştirileceği anne ve bebeğin mevcut durumuna göre belirlenir. Vajinal doğumun kısa sürede ve güvenli biçimde tamamlanmasının mümkün olmadığı acil durumlarda sezaryen doğum kararı alınır. Bununla birlikte fetal kalp hızındaki her değişiklik sezaryen gerektirmez.

Sağlık ekibi, fetal kalp atım özelliklerini, doğumun ilerleme durumunu ve anne ile bebeğe ait diğer riskleri birlikte değerlendirir. Temel amaç bebeğin güvenli şekilde doğmasını sağlarken anne açısından da en uygun doğum yöntemini belirlemektir.

Fetal Distres Bebeği Nasıl Etkiler?

Fetal distresin bebek üzerindeki etkisi oksijenlenmedeki bozulmanın şiddetine ve ne kadar sürdüğüne bağlıdır. Kısa süreli fetal kalp hızı değişiklikleri gerekli müdahalelerin ardından normale döner.

Ciddi ve uzun süre devam eden oksijen yetersizliği ise bebeğin organ ve dokularının yeterli oksijen alamamasına neden olur. Bu nedenle ciddi fetal etkilenme düşündüren bulguların hızlı şekilde değerlendirilmesi önem taşır. Zamanında uygulanan tıbbi müdahale komplikasyon riskinin azaltılmasında önemli rol oynar.

Doğumdan sonra bebeğin genel sağlık durumu yenidoğan ekibi tarafından değerlendirilir. Solunum, kalp hızı, kas tonusu ve diğer klinik bulgular kontrol edilir.

Gerektiğinde bebeğe solunum veya dolaşım desteği sağlanır. İleri değerlendirme ve takip ihtiyacı bebeğin doğum sırasındaki ve doğumdan sonraki durumuna göre belirlenir. Riskli gebeliklerde Kadın Hastalıkları ve Doğum, Perinatoloji ve yenidoğan ekiplerinin koordineli çalışması takip ve tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır.