Flep Nedir? Flep Teknikleri Nelerdir?

Flep, vücudun farklı bir noktasından kendi kan damarları ile birlikte alınan doku parçası olarak adlandırılır. Deri, kemik, kas ve deri altı yağ dokusunun kendi kan damarları mevcuttur.

Kan dolaşımı ile birlikte taşınan dokuların canlılığı yüksek oranda korunabilir. Genellikle, travma ve kanser ile enfeksiyon sonucu zarar gören dokuları inşa etmek için tercih edilir. Plastik, rekonstrüktif, diş eti ve meme ameliyatlarında sıklıkla uygulanır.   

Flep Nedir?

Flep kol, bacak ve sırt gibi farklı bölgelerden kendi kan damarları ile alınan canlı doku parçası olarak ifade edilebilir. Hasarlı dokuyu onarmak amacıyla yapılan flep operasyonu, vücut formunun yeniden yapılanmasını sağlayabilir.

Doku tipinin eksik ya da hasarlı dokunun yeri ve boyutuna uygun olarak seçilmesi gerekir. Yaraların kapanmasını hedefleyen bu cerrahi operasyon, dokunun işlevselliğini kazandırdığı gibi estetik görünümü de iyileştirir. Flep uygulamaları jinekoloji, periodontoloji ve estetik cerrahi gibi alanlarda uygulanabilir.

Flep Teknikleri Nelerdir?

Flep cerrahisi, vücut dokularının onarılmasında uygulan bir yöntem olup alıcı ve verici bölgeye göre seçilebilir. Estetik ve fonksiyonel sonuçların hedeflendiği bu operasyon ile cilt defektleri kapatılabilir.

Rekonstrüktif bir yöntem olan flep operasyonunda kullanılan teknikleri, uygulama alanına göre farklılık gösterir. Doğru seçilen teknik, hastanın iyileşme sürecini olumlu yönde etkilediği gibi hasarlı bölgenin komplikasyon riskini de düşürebilir. Flep teknikleri aşağıdaki gibi listelenebilir:

Bölgesel: Sağlıklı dokunun tamamının çıkarılmaksızın hasarlı dokuya yakın bir bölgeden alınması işlemidir. Doku ve damar bağlantısının korunması hedeflenir.

Serbest: Sağlıklı dokunun tamamının çıkarılıp mikrocerrahi yöntemi ile damar bağlantılarının yeniden kurularak hasarlı dokuya nakledilmesi işlemidir. Gelişmiş tekniklerden biri olan serbest flep tekniği, birden fazla doku tipini kapsar.

Lokal: Doku benzerliği ve renk uyumunun olduğu yakın bölgelerden yapılan kaydırma işlemine verilen isimdir. Kesiler, nazal kıvrımlar ve saç çizgileri gibi bölümlere yapılır. Lokal flepler, küçük ölçekli hasarlarda tercih edilir.  

Doku Tipine Göre Flep Türleri Nelerdir?

Flep tipleri hasarlı bölgeye uygun taşınan dokunun içeriğine göre sınıflandırılır. Cilt, yağ, kas, kemik ve bağ dokusu gibi yapılar tek başına veya kombinasyon hâlinde kullanılabilir.

Travma, tümör, yanık ve doğumsal anomaliler sırasında oluşan doku kayıplarının onarımında tercih edilir. Nakledilen dokunun anatomik yapısına göre kategorize edilir. Doku tipine göre geniş bir yelpazeye yayılan flep türleri şöyledir:

Kutanöz: Tam kat deri ve yüzeysel dokuyu kapsar. Küçük hasarları onarmak için kullanılır. Kan damarlarıyla bağlantısı koparılmaksızın doku onarılır.

Fasiokutanöz: Bu yöntem cilt, cilt altı ve derin dokuyu içerir. Güvenli bir kan kaynağı oluşturup büyük deri kayıplarını onarır. İnce ve esnek bir kapama gerçekleştirilmesini sağlar.

Muskulokutanöz: Derin hasarların onarılmasını sağlayan flepler, hacimli kas dokuları içerir. Flepler, açıklık bulunan kemik ve organları korumayı amaçlar. 

Kas: Sadece kas dokusunu içeren flepler, alıcı bölgedeki kanlanmayı artırabilir. Kas flepleri, fonksiyonel amaçlarla da tercih edilebilir.

Kemik: Kemik kaybı olan bölgelerde kullanılır. Geniş, derin ve komplike doku hasarının onarımında tercih edilir. Diş ve çene cerrahisinden ortopediye kadar pek çok alanın uzmanının uyguladığı bir yöntemdir.

Vasküler Flep Tipleri Nelerdir?

Genel olarak, vasküler flepler kanlanma ve damarlanma özelliklerine göre sınıflandırılır. Random, eksenel ve pediküllü olmak üzere üç farklı kategoride değerlendirilir. Kanlanma ve damarlanma durumuna göre çeşitlendirilen flep tiplerinin kullanım amacı, alt tipleri, özellikleri ve avantajları farklılık gösterir. Vasküler flep tipleri, hasarın büyüklüğüne ve vücuttaki konumuna göre belirlenir. Kanlanma ve damarlanma çeşitleri şu şekildedir:

Eksenel: Belirli bir ven ve arter tarafından beslenir. Damar yapısı bilindiği için flep güvenli bir şekilde kaldırılabilir. Fasiokutanöz ve muskulokutanöz alt tipleridir. Büyük ve derin doku hasarlarında kullanılabilir.

Random: Derinin vasküler ağları tarafından beslenir. Kanlanma durumu, dokunun altında bulunan kılcal damar ağı tarafından sağlanır. Güvenli besleyici sapı geniş olduğu için hareket kabiliyeti kısıtlıdır. Yüzeysel doku onarımlarında tercih edilebilir.

Pediküllü: Damar sapı vücuda sabitlenerek hareket ettirilir. Mikrocerrahi gerektirmeksizin kullanılabilir. Kanlanma riski düşük olan pediküllü, sapının uzanabildiği yerleri onarabilir.  

Flep Ameliyatı Nasıl Gerçekleştirilir?

Uzman hekimler, ilk olarak doku kaybını değerlendirip kapsamlı bir inceleme gerçekleştirerek uygun flep tipine karar verir. Hastaya anestezi verildikten sonra sağlıklı doku kendi damar yapısıyla birlikte serbest bırakılır.

Kan dolaşımı planladıktan sonra doku taşınarak hasarlı bölgede yeniden şekillendirilir. Mikrocerrahi yöntemi ile damar ve sinir bağlantıları yapılır. Diş eti, plastik ve rekonstrüktif cerrahi, kıl dönmesi ve makat çatlağı gibi birçok alanda uygulanabilir.  

Flep Cerrahisinde Hangi Dokular Kullanılabilir?

Genellikle karın, uyluk, sırt ve bacak gibi bölgelerden alınan dokuların kullanıldığı operasyon, fonksiyonel ve estetik kayıp yaratmayı önler. Deri, yağ ve bağ ile kas ve kemik dokuları kendi kan damarları ile birlikte taşınıp hasarlı bölgenin onarımında tercih edilir. Hasarlı bölgeye göre damar, sinir, lifli bağ ve kombine bağ dokuları da kullanılabilir. Yeterli kan akışının bulunduğu her bölgeden doku alınabilir.

Ne Zaman Flep Cerrahisine Başvurulabilir?

Cerrahi operasyon, birçok sorun sonucunda oluşan doku hasarını onarmak için gerçekleştirilir. Kaza sonucu meydana gelen travma ve yaralanmalar, kanser ve onkolojik cerrahi operasyonları, diyabetik ayak yaraları, uzuv kayıpları, yanıklar, doğuştan gelen gelişim bozuklukları ile çene ve ağız tümör cerrahi operasyonlarında başvurulabilir.

Yağ ve kas dokusu kayıplarının yaşandığı yanık travmalarında operasyon ile estetik bir iyileşme sağlanabilir. Kanser ameliyatlarının sonrasında rekonstrüksiyon flep tipi kullanılabilir. Eksik dokuların yeniden oluşturulması ya da anatomik yapıların düzeltilmesi amacıyla cerrahi operasyona başvurulabilir.  

Flep Operasyonunun Riskleri Nelerdir?

Kapsamlı bir cerrahi süreç olan operasyon, bazı riskler barındırabilir. Ameliyatın riskleri arasında; kanama, enfeksiyon, yaranın iyileşmemesi, asimetri, canlı dokunun ölümü, dokunun alındığı bölgede şişlik ve ağrı, dolaşımın bozulması ile damar tıkanıklığı gibi komplikasyonlar yer alabilir.

Uygulama alanına göre farklı riskler oluşabilir. Ameliyat tam ve kısmi doku kaybı, kan ve sıvı birikmesi, duyu kaybı ve kronik ağrı gibi durumlar yaratabilir. 

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci Nasıl İlerler?

Ameliyat sonrası iyileşme süreci, hastanın durumu ve uygulanan bakım rutinlerine göre değişebilir. Hastaların yaklaşık olarak bir 4 ila 7 gün boyunca istirahat etmesi önerilir. Yara ortalama 1 haftada kapanıp dikişler alınabilir. İlk 1-2 gün hafif seviyede sızlama, şişlik ve kanama olması normaldir. İlk 72 saat, uzman hekimler flebin sağlıklı bir şekilde uyum sağlayıp sağlamadığını takip eder.