Vücudun farklı bölgelerinde görülebilen fokal lezyon bir organda ya da bir dokuda oluşabilir. Birçok farklı durumu ifade edebilen fokal lezyonun farklı çeşitleri bulunur.
Fokal Lezyon Çeşitleri Nelerdir?
Vücutta birçok farklı organ ve dokuda oluşabilen fokal lezyonlar iyi huylu ya da kötü huylu olabilir. İyi huylu fokal lezyonlar benign, kötü huylu fokal lezyonlar malign olarak ifade edilir.
İyi huylu fokal lezyonlar genel olarak zararsızdır ve tedavi gerektirmez. Ancak kötü huylu fokal lezyonların kanserli hücre olma ihtimali vardır. Bu nedenle takip ve tedavi gerektirir.
İyi Huylu Fokal Lezyonlar
Lipom, hemanjiom ve fibrom iyi huylu fokal lezyonlardır. Lipom iyi huylu bir tümör olup, yağ dokusundan oluşur. Hemanjiom kan damarlarından kaynaklanırken, fibrom bağ dokusundan oluşur. Bu lezyonlar iyi huylu lezyonlar olarak bilinir ve zararsızdır.
Kötü Huylu Fokal Lezyonlar
Kötü huylu fokal lezyonlar adenokarsinmo, gliom ve sarkom olarak 3'e ayrılır. Organların bez dokusundan kaynaklanan adenokarsinom en sık duyulan kötü huylu lezyondur. Gliom beyin dokusunda, sarkom ise bağ, kas ve kemik dokusunda oluşur. Sarkom lezyonunun yayılımı hızlıdır.
İyi Huylu Fokal Lezyon Belirtileri
İyi huylu fokal lezyon belirtileri hiç belirti vermeyebilir. Ancak bazı lezyonlar ise iyi huylu lezyon olmasına rağmen hastanın şikayetleri olabilir. İyi huylu lezyonların birkaç ortak belirtisi vardır.
İyi huylu lezyonlarda deri altında yumuşak kitle hissedilebilir. Bu kitleler genel olarak ağrısızdır. Ayrıca deri altında oluşan iyi huylu lezyonlar bazen cilt yüzeyine renk değişikliği olarak yansıyabilir. Eğer lezyon organlara yakınsa iyi huylu olmasına rağmen organ fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir.
İyi huylu lezyonlar genel olarak zararsız olduğundan tedavi uygulanmaz. Ancak iyi huylu lezyonlarda büyüyebilir ve ilerleyebilir. Büyüdükçe başka doku ve organlara zarar verebilir. Bunun için iyi huylu lezyonlar için de doktor kontrolüne gitmekte fayda vardır.
Kötü Huylu Fokal Lezyon Belirtileri
Kötü huylu fokal lezyonlar, iyi huylu lezyonların aksine ciddi belirtiler verir. Kötü huylu lezyonların oluşturduğu semptomlar hastanın yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiler. Kötü huylu lezyonların birkaç önemli belirtisi bulunur.
Ağrılı olan kitleler kötü huylu lezyon belirtilerinin başında gelir. Ayrıca kötü huylu lezyonlar kanser habercisidir ve farklı dokulara da hızla yayılır. Bunun için belirtilerde aniden oluşarak ağır seyredebilir. Ani ve sebepsiz olan kilo kaybı, kişinin kendini devamlı olarak yorgun hissetmesi kötü huylu lezyon belirtileri arasında yer alır.
Ayrıca ciltte oluşan yaraların uzun süre iyileşmesi, vücutta ani kanamaların oluşması da kötü huylu lezyon belirtileri arasındadır. Bu belirtilerin bir ya da birkaçının oluşması durumunda en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Kanser tedavisinde erken tanı önemlidir ve belirtiler ciddiye alınmalıdır.
Fokal Lezyon Tanısı Nasıl Konulur?
Fokal lezyonların tanısı için öncelikle fiziki muayene yapılır. Fiziki muayene sonrası doktorun lezyonun kötü huylu olabileceğine dair şüpheleri olması durumunda ek tanı yöntemlerine başvurulur. Kötü huylu lezyonların tespiti için Emar (MR), Tomografi BT, ultrason ve biyopsi kullanılır.
Biyopsi ile lezyonun çeşidi ve türü belirlenerek, kötü huylu olup olmadığı saptanır. Bu nedenle biyopsi lezyon tanısında önem taşıyan bir tetkiktir.
Fokal Lezyon Nasıl Tedavi Edilir?
Fokal lezyon tedavisi için öncelikle lezyonun çeşidi ve türünün tespit edilmesi gerekir. Fokal lezyon iyi huylu ise genel olarak tedavi gerektirmez ve doktor kontrolünde tutulur. İyi huylu lezyonlar için belirli aralıklarla doktor kontrolüne gitmek gerekebilir. Doktor kontrolünün amacı lezyonun ilerleyip ilerlemediğini tespit etmektir. İyi huylu olsa dahi lezyon büyüyor ya da hastanın semptomlarında artışa neden oluyorsa cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyulabilir.
Fokal lezyon tanısı için tetkikler yapıldıktan sonra lezyonun kötü huylu olduğu tespit edilirse acil olarak tedaviye başlanır. Tedavi için cerrahi müdahale, radyoterapi ve kemoterapi seçenekleri vardır.
Cerrahi müdahalede amaç lezyonu bölgeden temizlemektir. Bu işlem her hasta için uygun değildir. Bu nedenle bazı hastalara cerrahi müdahale yapılamaz. Tedavi seçeneği olarak yalnızca radyoterapi ve kemoterapi değerlendirilir. Radyoterapi ve kemoterapide vücuttaki kanserli hücrelerin yok edilmesi hedeflenir.
Fokal Lezyon Ameliyatı
Fokal lezyonların vücudun farklı bölgelerinde oluşabilir. Bu nedenle fokal lezyonun cerrahi olarak temizlenmesi işlemi lezyonun çeşidine ve lezyonun bulunduğu bölgeye göre değişkenlik gösterir. Ameliyat genel olarak genel anestezi ile yapılır ve amaç lezyonu tamamen temizlemektir.
Ameliyattan sonra iyileşme süreci hastanın bağışıklık durumuna göre değişkenlik gösterir. Ancak genel olarak iyileşme süreci birkaç haftadır ve bu sürenin sonunda hasta normal hayatına dönebilir. Cerrahi müdahale sonrasında lezyonun tekrarlama ihtimali bulunduğundan düzenli olarak doktor kontrolleri yapılır.
Fokal Lezyon Tedavisi Sonrası İyileşme Süreci
Fokal lezyon tedavisinden sonra iyileşme süreci uygulanan tedaviye bağlı olarak değişkenlik gösterir. Tedavinin cerrahi müdahale ile olması durumunda hasta çok daha hızlı iyileştir. Cerrahi müdahale sonrası iyileşme süreci genelde birkaç haftadır.
Radyoterapi ve kemoterapi ise daha uzun zamana yayılan tedaviler olup, yan etkileri bulunur. Bu nedenle hastanın iyileşme süreci daha fazla zaman alır. Radyoterapi ve kemoterapide hastanın tedaviye verdiği destek iyileşme sürecini etkileyen en önemli etkenler arasındadır. Hastanın sağlıklı bir yaşam sürmesi ve doktorunun önerilerini dikkate alması iyileşme sürecini hızlandırır.