Gaita Nedir? Gaita Testi Ne İşe Yarar?

Oluşan dışkılar, rektum ve anüs yoluyla vücuttan dışarı çıkar. Bu süreç, vücudun doğal akışında gerçekleşir. Gaitanın sağlığını ve durumunu kontrol etmek için gaita testine başvurulur. Gaita testinde enfeksiyon, bakteri ve sindirim kökenli bir hastalığın olup olmadığı tespit edilir.

Gaita Nedir?

Kaka, dışkı, büyük abdest gibi isimlerle bilinen gaita, rektum ve anüs yoluyla vücuttan dışarı atılan katı vücut atıklarıdır.

Gaita oluşumunda, tüketilen besinlerin önemli kısmı mide ve bağırsaktaki sindirimi ve emiliminin sonrasında parçalanmış halde dışkılama sırasında kalın bağırsaktan anüs yoluyla boşaltılan katı vücut atığı haline gelir.

Klinik açıdan dışkı şeklinde ifade edilen gaita, aynı zamanda gıda ve atık karışımı anlamına gelen ‘feçes’ olarak da ifade edilebilir.

Gaita oluşumuna neden olan gıda artıklarının yanı sıra vücut tarafından sindirilmeyen maddeler, safrada yer alanlar ve mide-bağırsak sisteminin içinde bulunan her çeşit mikroorganizmayla birlikte tüm su içeriği de gaitanın içine dahil olur. Gaitada yaşanan değişimler, bozulmalar ve problemler birtakım sağlık sorunlarının habercisi olabilir. Gaitanın son durumu ise gaita testi ile belirlenir.

Kalp-damar hastalıklarının yanı sıra diyabet ve kanser gibi hastalıkların kökeni olabilen mide-bağırsak sistemi, gaitanın sağlıklı bir yapıda olmasını da doğrudan etkiler. Gaitada meydana gelen bozulmalar vücudun bu taraflarını da olumsuz etkileyebilir.

Gaita Testi Nedir?

Gaita testi veya dışkı testi, dışkıda hastalığa yol açabilecek patojenlerin (bakteriler, virüsler, parazitler) varlığını tespit etmeye yarayan bir test yöntemidir. Gaita testi, kişiden dışkı örneği alınarak yapılır.

Özellikle bağırsaklarda herhangi bir enfeksiyon ve bakteri olup olmadığının kontrolü gaita testi ile yapılır. Bunun yanında sindirim sistemi ve gastrointestinal sistem kaynaklı bir hastalık varlığının bulunup bulunmadığı da gaita testi ile belirlenebilir.

Kişiden alınan dışkı örneği laboratuvarda analiz edilerek gaitada hastalığa neden olabilecek sorunun tespiti amaçlanır.

Alınan gaita örneğinin incelenmesi sonucunda gaita testinde negatif veya pozitif bir sonuç çıkabilir. Negatif ve pozitif sonuçlara göre doktor tarafından bir değerlendirme yapılır ve olası durumlara karşı tedavi süreci planlanır.

Gaita örneği alınarak incelenen tetkikler aşağıdaki gibidir:

Gaita mikroskopisi

Gaita mikroskopisi işleminde hastadan alınan dışkı örneği sulandırılıp mikroskop camına yayılır ve burada incelenir.

Fekal enzimler

Gaita örneği alınarak incelenen tetkiklerin arasında yer alan fekal enzimlerin seviyesi hesaplanarak beslenme bozukluğunun altında yatan sebepler analiz edilir.

Gaita kültürü

Gaita kültürü, özellikle kronik ishal şüphesi olan kişiler için yapılır. Gaita kültürü sayesinde ishale neden olan faktör belirlenir.

Gaitada yer alan besinlerin içeriği

Gaita testinde ortaya çıkan maddelerin tespit edilmesiyle özellikle sindirim problemlerine sebebiyet veren durumlar belirlenir.

Gaita Testi Neden Yapılır?

Gaita testi, dışkıdaki olası sorunların tespit edilmesi ve akabinde tedavi yönteminin belirlenmesi amacıyla yapılır.

Gastrointestinal sistemde meydana gelen bozukluklar, enfeksiyon ve kolon kanseri gibi hastalıkların tespiti için dışkıda parazit ve bakteri bulunup bulunmadığını belirlemek amacı ile doktor tarafından gaita testi istenebilir. Amaç gaitada meydana gelen sorunların belirlenmesi ve uygun tedavi yönteminin planlanmasıdır. Özellikle kolon kanserinin erken teşhisi için gaita testi önemlidir.

Gaita enfeksiyonları hangi belirtilere yol açar?

Gaita meydana gelen enfeksiyonlar ateş, mide bulantısı ve kusma gibi semptomlara yol açabilir.

Gaitada meydana gelen enfeksiyonlara bağlı semptomlar şu şekilde olabilir:

• Ateş
• Mide bulantısı ve kusma
• Karın ağrısı ve kramp
• Sık tuvalete gidilmesine neden olan şiddetli ishal
• Dışkıdan kan gelmesi

Meydana gelebilecek bu belirtiler gaitada bir sorun olup olmamasıyla ilgili şüphe doğurur. Neticesinde ise doktor tarafından gaita testi yapılır. Gaita testi sonucu da gaitanın son durumunu ortaya koyar.

Gaita Testi Nasıl Yapılır?

Gaita testi için öncelikle kişiden özel bir kaba dışkısını yapması istenir. Alınan dışkı örneklerinin hastanede verilmesi gibi bir mecburiyet yoktur. Doktorun vereceği kapla kişi evde de dışkı örneği alıp gaita testi için numuneyi hastaneye gönderebilir.

Gaita testinin yapılma aşamaları şöyle sıralanabilir:

• Doktorun verdiği özel kapla lavaboya gidilir.
• Kişiye ait olmayan mikropların da kaba geçme ihtimaline karşın dışkınızın klozete değmemesine özen gösterin.
• İdrarın dışkıya karışmaması için numune almadan önce idrarınızı mutlaka yapın.
• Çıplak el olmaması kaydıyla dışkı örneğini kabın içine yerleştirin.
• Gaita testi için ceviz büyüklüğünde bir dışkı örneği verilmesi yeterlidir.
• Kabı kapalı bir şekilde plastik torbaya koyun. Ellerini su ve sabunla iyice yıkadığınızdan emin olun.

Gaita testinin yapılması adına uygulanan bu adımlar sonrasında elde edilen numuneyi doktora kısa süre içinde ulaştırmaya çalışın. Eğer dışkı örneği hastanede verildiyse bu süreç daha hızlı bir şekilde ilerleyecektir. Daha sonrasında laboratuvara gönderilecek gaita numunesinin incelemesi yapılıp çıkan sonuçlara göre doktor tarafından bir değerlendirme yapılacaktır.

Gaita Testinde Nelere Bakılır?

Gaita testinde genellikle mide ve sindirim sistemindeki olası sağlık sorunlarının durumuna bakılır. Bu durumlar arasında parazit, pankreas sorunları, kabızlığa bağlı sorunlar, kistik fibrozis, çölyak hastalığı yer alır.

Diğer yanda gaita testinde öncelikli amaçlardan biri de gaitanın şekli, kıvamı ve yapısıdır. Siyah renkli gaita özellikle mide ve sindirim sistemi sorunlarının habercisi olabilirken daha açık renkli gaitalar ise safra yolları tıkanıklığına işaret edebilir. Mukuslu ve taşlaşmış gaitalar da sırasıyla enfeksiyon ve kabızlık sorununun yaşanmasına sebebiyet verebilir. Bu yüzden gaitanın iki rengin aralığında olması önemlidir.

Gaita testinde aranan sorunlara şunlar örnek verilebilir:

• Parazitler
• Pankreas rahatsızlıkları
• Kistik fibrozis
• Çölyak hastalığı
• Birtakım vitamin eksikliklerinin belirlenmesi

Gaita Testi Sonuçları Ne Anlama Gelir?

Gaita testi sonuçları genellikle birkaç gün içinde çıkar. Bu sonuçların negatif çıkması dışkıda herhangi bir problem olmadığını gösterirken pozitif sonuçlar ise dışkıda parazit, bakteri, virüs veya enfeksiyon varlığına işaret edebilir.

Pozitif çıkan sonuçla birlikte eğer dışkıda zararlı bakteri ve enfeksiyonlar tespit edilirse doktor antibiyotik veya başka ilaçlar vererek enfeksiyonun temizlenmesini sağlar. Bakterinin tespit edilmediği gaita testi sonuçlarının altında başka nedenler de aranabilir.

Gaitayla birlikte başka testlerin de yardımıyla özellikle irritabl bağırsak sendromu, paraziter enfeksiyon veya bağırsaklarla ilgili başka problemler de gaita testinin sonucunun pozitif çıkmasının nedenlerinden biri olabilir.