Gaslighting Nedir?

Psikolojik manipülasyon olarak tanımlanan gaslighting, kendinizi zayıf ya da anormal görmenize yol açabilir. Bu noktada karşınızdaki kişinin sürekli suçladığı ve kendinizi değersiz hissettirdiği durumlarda psikolojik manipülasyona maruz kalıyor olabilirsiniz.

Gaslighting Ne Anlama Gelir?

Gaslighting, bir kişinin duygusal ve zihinsel sağlığını manipüle ederek, gerçeklik algısını sorgulatmaya yönelik psikolojik bir istismar yöntemidir. Gaslighting yapan kişi, karşı tarafın kendini güvensiz hissetmesini sağlayarak zihinsel olarak dirayetini kırmayı amaçlar.

Duygusal istismar olarak kabul edilen bu tür bir manipülasyon, hedef kişinin kendine olan inancını yitirmesine sebebiyet verebilir. Bir kişinin gaslighting yaptığını ise gerçekliği sorgulamaya başladığınız ve yanılıyor gibi hissettiğiniz durumlarda anlayabilirsiniz. Gaslighting uygulandığında gerçekliği sorgulama, suçlanma, değersizlik hissi ile karşı karşıya kalabilirsiniz. 

Gaslighting Belirtileri

Gaslighting, genellikle sorumluluk almak istemeyen bireylerin üzerlerindeki dikkati başka yöne çekerek karşısındaki kişiyi kontrol altına almak istemesi ile ortaya çıkan bir manipüle etme durumudur. Bu noktada gaslighting yapan kişiler, kendilerini güvende tutma çabası içerisinde bu baş etme mekanizmasını oluşturabilir. Bu nedenle gaslighting’e maruz kalan kişiler, hatayı kendilerinde arayabilir ve akıl sağlığından şüphe edebilir. 

Özgüven eksikliğine yol açan bu psikolojik manipüle yöntemi, mağdurun pasif bir duruma düşmesine ve kendine karşı güvensiz biri olmasına sebebiyet verir. Gaslighting uygulayan kişiler, karşı tarafı hatanın hep kendilerinde olduklarına inandırır. Kişiyi hayatından, yakınlarından ve sosyal çevresinden uzaklaştırarak izole bir hayata sürükler.

Gaslighting gibi psikolojik bir manipülasyona uğradığınızda kendinizde şu belirtileri gözlemleyebilirsiniz:

• Yalnız kalma isteği
• Yakın çevreden kopma
• Gerçeklik algısını yitirme
• Sürekli özür dileme çabası
• Özgüven eksikliği
• Akıl sağlığından şüphe
• Duygusal yorgunluk
• Hatayı kendinde arama

Gaslighting gibi bir manipülatif durumla karşılaştığınızda neyin doğru ve neyin yanlış olduğunu ayırt etmekte zorlanabilirsiniz. Sürekli kendinizi hatalı görebilir ve manipülatif davranan kişinin ise masum olduğuna inanabilirsiniz. Hayattan ve yakın çevrenizden uzaklaşarak izole bir yaşam sürmek zorunda kalabilir, anksiyete gibi strese bağlı psikolojik rahatsızlıklar yaşayabilirsiniz.

Kendi algınızdan şüphe duyduğunuz durumlarda karşı taraf gaslighting uyguluyor olabilir. Duygusal istismar olarak tanımlanan bu manipülatif davranış, doğru olduğunu bildiğiniz şeylere dair sürekli şüphe içerisinde olmanıza yol açabilir. Ayrıca manipülatif kişiler bir noktada her daim suçlayıcı bir tavır sergileyerek kendinizi sorgulamanıza ve strese girmenize neden olabilir. 

Gaslighting yapan bireyler, her zaman kendinizi onlara açıklama ihtiyacı doğurabilir. Gerçekten ne olduğunu anlatmaya çalıştığınız her an için yanıldığınız ve abarttığınız iddia edilebilir. Zaman içerisinde söylenen ve yaşanan olaylar birtakım değişimlere uğrayarak duygusal açıdan tüketebilir. Kendinizi neredeyse çoğu zaman manipüle edilmiş hissetmeniz, bir zaman sonra aşırı bir şekilde psikolojik anlamda tükenmiş hissetmenize yol açabilir. 

Gaslighting Neden Yapılır?

Gaslighting, manipülasyon amacıyla yapılan narsistlik bir duygusal istismar şeklinde tanımlanabilir. Gaslighting’e maruz kalan kişiler, güç ve kontrollerini kaybederek zayıf ve güvensiz hissedebilir.

Gaslighting çoğu zaman sorumluluk bilinci gelişmemiş ve kişiliği tam oturmamış kişiler tarafından güç ve kontrol sağlamak maksadıyla yapılabilir.  Gaslighting yapmaya çalışan bir birey, karşı tarafın kendine duyduğu güveni zedelemeye çalışır ve başarısız olduğuna inandırabilir. Böylece karşı tarafın düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını kavramaya çalışarak kontrol etme eğiliminde gözükebilir.

Gaslighting gibi duygusal bir istismar, kişilerin kendilerine olan özgüven eksikliklerinden ortaya çıkar. Genellikle bu tür bir manipülatif davranışa sahip bireyler, kendi içsel güvensizliklerini başka birini manipüle ederek gidermeye çalışabilir. Psikolojik bir istismarın parçası olan gaslighting, karşı tarafı duygusal anlamda incitir. Gaslighting’e maruz kalan mağdurlar ise genellikle çoğu zaman özgüven eksikliği yaşayarak kendilerine olan güvenlerini kaybedebilir. 

Gaslighting ile gerçeklik algısını sarsmak ve kendi gerçekliklerini kabul ettirmek isteyen bu insanlar, bilinçli veya bilinçsiz bu tür bir psikolojik istismara başvurabilir. Bazı zamanlarda manipülatör, kötü davranışlarının farkında olmadığı gibi sürekli suçlunun karşı taraf olduğuna dair bir inanca sahip olabilir. 

İlişkilerde Gaslighting Nasıl Önlenir?

Gaslighting, uzun vadede çeşitli psikolojik etkilerle kendinizi kötü hissetmenize sebebiyet verebilecek bir dizi davranışları içerebilir. Genellikle kendine güvenmeyen, sorumluluk bilincini henüz kazanamayan kişiler tarafından uygulanan bir psikolojik istismar olan gaslighting, karşı tarafın gerçeklik algısına saldırır ve nihayetinde özgüvenini zedeleyebilir.

Bu noktada gaslighting’e maruz kalan kişilerin kendi gerçekliğine güvenmesi, sağlıklı sınırlar koyması ve açık bir iletişim dilini tercih etmesi oldukça önemlidir. Şüphe duyduğunuz zamanlarda hislerinizi dinleyerek yaşanılan birtakım kötü olayları dikkate alabilirsiniz.

Gaslihgting’i önlemek için şu önerileri dikkate alabilirsiniz:

Sağlıklı bir ilişkinin temelini oluşturan iletişim, kendi duygu ve düşüncelerinizi açık bir şekilde ifade edebilmeniz açısından büyük bir değere sahiptir. Bu yüzden partnerinizin davranışları ile ilgili endişeleri dile getirebilir, yanlış anlaşılmaları ve manipülasyonları önleyebilirsiniz. 

Kendi değerinizin farkına varmalı, hak etmediğiniz bir muamele gördüğünüz zamanlarda kırgınlıklarınızı açık bir iletişim dili ile belirtebilirsiniz. Bu bağlamda önem verdiğiniz sınırları belirlemek, ihlal edildiği takdirde ise yine aynı şekilde net bir duruş sergilemek sürekli manipülasyon maruz kalma ihtimalini ortadan kaldırabilir. 

Duygusal sağlık, doğru bir iletişim kurabilmeyi mümkün kılabilir. Kendi hislerinizi iyi analiz ediyor olduğunuz zaman duygusal ihtiyaçlarınızı idrak edebilir ve sınırlarınızı belirleyebilirsiniz. 

Kişisel farkındalık geliştirmek, olumsuz davranışları tespit edebilme hususunda çok yardımcı olabilir. Bu nedenle manipülasyonun genel belirtilerini öğrenebilir, bu tür bir psikolojik istismara maruz kaldığınızda ise süreci fark ederek direnç gösterebilirsiniz.

Gaslighting’e maruz kalan kişiler çoğu zaman kötü davranışlara maruz kaldıkları için kendilerini yalnız ve depresif hissedebilir. Böyle bir durum yaşadığında bireyler, psikolojik destek alarak hislerini çok daha doğru bir şekilde analiz edebilir.