Grip Aşısı Nedir?
Grip aşısı, influenza virüsüne karşı bağışıklık sistemini hazırlamak amacıyla uygulanan koruyucu bir aşıdır. Grip hastalığına neden olan influenza virüsleri zaman içinde değişebildiği için aşının içeriği de dolaşımda olması beklenen virüs türlerine göre belirli aralıklarla güncellenir. Bu nedenle grip aşısı genellikle her yıl yeniden uygulanır.
Grip, özellikle sonbahar ve kış aylarında daha sık görülen, ateş, kas ağrısı, halsizlik, baş ağrısı, öksürük ve boğaz ağrısı gibi belirtilerle seyredebilen bir solunum yolu enfeksiyonudur.
Çoğu kişide hastalık birkaç gün içinde hafiflemeye başlasa da ileri yaştaki kişilerde, kronik hastalığı bulunanlarda, gebelerde ve bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerde daha ağır seyredebilir.
Grip aşısı hastalığı tedavi etmek amacıyla değil, grip gelişme riskini ve özellikle ağır hastalık ile komplikasyon olasılığını azaltmak amacıyla uygulanır. Aşı sonrasında bağışıklık sistemi influenza virüsünün belirli yapılarını tanımaya yönelik antikor yanıtı geliştirir. Böylece kişi virüsle karşılaştığında bağışıklık sistemi daha hızlı yanıt verebilir.
Grip aşısının koruyuculuğu kişiden kişiye değişebilir. Yaş, bağışıklık sisteminin durumu ve aşıda bulunan virüs türleriyle o sezon dolaşan virüslerin uyumu koruyuculuk düzeyini etkileyebilir. Aşı olmak grip hastalığının kesinlikle gelişmeyeceği anlamına gelmez ancak hastalığın ağır geçirilme riskini azaltmaya katkıda bulunabilir.
Grip Aşısı Ne İşe Yarar?
Grip aşısının temel amacı influenza enfeksiyonuna karşı bağışıklık oluşturmak ve özellikle ciddi grip vakalarının önlenmesine yardımcı olmaktır. Aşı sayesinde bağışıklık sistemi influenza virüsüyle karşılaştığında daha hızlı bir savunma yanıtı oluşturabilir.

Grip aşısı öncelikle kişinin grip olma riskini azaltmaya yardımcı olur. Aşı olunmasına rağmen grip gelişen kişilerde ise bazı durumlarda hastalık daha hafif seyredebilir ve hastaneye yatış gerektiren komplikasyonların görülme olasılığı azalabilir.
Grip özellikle bazı risk gruplarında zatürre, solunum yetmezliği veya mevcut kronik hastalıkların kötüleşmesi gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. Kalp hastalıkları, kronik akciğer hastalıkları ve diyabet gibi sağlık sorunları bulunan kişilerde grip enfeksiyonu mevcut hastalığın kontrolünü zorlaştırabilir.
Grip aşısının bir diğer önemli yönü toplum içindeki bulaş zincirinin azaltılmasına katkı sağlamasıdır. Çok sayıda kişinin aşılanması özellikle ciddi hastalık riski yüksek kişilerin korunmasına yardımcı olabilir.
Grip aşısının sağlayabileceği yararlar genel olarak şunlardır:
- İnfluenza enfeksiyonuna yakalanma riskinin azaltılmasına yardımcı olmak
- Grip gelişmesi durumunda hastalığın daha ağır seyretme olasılığını azaltabilmek
- Grip nedeniyle hastaneye yatış riskini düşürmeye katkı sağlamak
- Grip ile ilişkili komplikasyonların azaltılmasına yardımcı olmak
- Risk grubundaki kişilerin korunmasını desteklemek
- Toplum içinde influenza virüsünün yayılımını azaltmaya katkıda bulunmak
Ancak grip aşısının nezleye veya diğer solunum yolu virüslerinin tamamına karşı koruma sağlamadığı unutulmamalıdır. Grip aşısı influenza virüsüne yönelik hazırlanır.
Grip Aşısı Ne Zaman Yaptırılmalıdır?
Grip aşısının zamanlamasında temel amaç, influenza vakalarının arttığı döneme girilmeden önce bağışıklığın oluşmasını sağlamaktır. Aşı sonrasında yeterli bağışıklık yanıtının gelişmesi genellikle yaklaşık iki hafta sürebilir.
Türkiye gibi Kuzey Yarım Küre ülkelerinde grip vakaları çoğunlukla sonbahar ve kış aylarında artış gösterdiği için aşının genellikle sonbahar döneminde yaptırılması tercih edilir. Özellikle eylül, ekim ve kasım ayları grip aşısının sıklıkla gündeme geldiği dönemlerdir.
Ancak grip sezonu başladıktan sonra aşı için artık çok geç olduğu düşünülmemelidir. İnfluenza virüslerinin toplumda dolaşımı devam ettiği sürece ve kişi henüz aşılanmadıysa sezon içerisinde daha sonraki aylarda da aşılama değerlendirilebilir.
Aşının her yıl tekrarlanmasının iki temel nedeni vardır. Birincisi influenza virüslerinin zaman içerisinde değişebilmesidir. İkincisi ise grip aşısıyla oluşan bağışıklığın zaman içerisinde azalabilmesidir.
Grip aşısının ne zaman yaptırılacağı şu faktörlere göre değişebilir:
- Kişinin yaşı
- Kronik hastalıklarının bulunup bulunmaması
- Gebelik durumu
- Bağışıklık sisteminin durumu
- Grip sezonunun seyri
- Daha önce aşı olup olmadığı
Özellikle yüksek risk grubundaki kişilerin grip sezonu öncesinde aşı planını hekimleriyle görüşmesi uygun olabilir.
Grip Aşısı Kimler için Uygundur?
Grip aşısı geniş bir yaş grubunda uygulanabilmekle birlikte özellikle influenza enfeksiyonunu ağır geçirme veya komplikasyon geliştirme riski daha yüksek olan kişiler açısından önem taşır.
İleri yaştaki kişilerde bağışıklık sisteminin influenza virüsüne verdiği yanıt daha zayıf olabilir. Bu nedenle özellikle 65 yaş ve üzerindeki bireylerde grip aşısı önemli koruyucu uygulamalardan biri olarak değerlendirilebilir.
Kronik hastalıkları bulunan kişiler de risk grupları arasındadır. Özellikle kronik kalp hastalıkları, astım ve KOAH gibi solunum sistemi hastalıkları, diyabet, böbrek hastalıkları veya bağışıklık sistemini etkileyen bazı sağlık sorunları bulunan kişilerde grip daha ağır seyredebilir.
Grip aşısının özellikle değerlendirilebileceği gruplar arasında şunlar bulunur:
- 65 yaş ve üzerindeki kişiler
- Kronik kalp veya akciğer hastalığı bulunanlar
- Astım veya KOAH hastaları
- Diyabet hastaları
- Kronik böbrek veya karaciğer hastalığı bulunan kişiler
- Bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler
- Gebeler
- Sağlık çalışanları
- Huzurevi veya benzeri toplu yaşam alanlarında kalan kişiler
- Grip komplikasyonları açısından yüksek risk grubunda bulunan kişilerle yakın teması olanlar
Gebelik döneminde grip enfeksiyonunun daha ağır seyretme ihtimali artabileceği için gebelerde aşılama ayrıca önem taşıyabilir. Ancak gebelik döneminde kullanılacak aşı türü ve zamanlaması hekim değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
Daha önce grip aşısına veya aşının bir bileşenine karşı ciddi alerjik reaksiyon yaşamış kişilerin ise aşı öncesinde bunu mutlaka sağlık profesyoneline bildirmesi gerekir. Akut ve yüksek ateşli bir hastalık varsa aşının zamanlamasının ertelenmesi de değerlendirilebilir.
Grip Aşısı Fiyatı Nedir?
Grip aşısının fiyatı her yıl değişebilir. Aşının markası, tedarik koşulları, sağlık kuruluşu veya eczane uygulamaları ve güncel geri ödeme koşulları fiyat üzerinde etkili olabilir.
Bazı risk gruplarında grip aşısı belirli koşullar altında geri ödeme kapsamında değerlendirilebilir. Bununla birlikte geri ödeme kriterleri kişinin yaşına, mevcut hastalıklarına ve güncel sağlık uygulamalarına göre değişebilir.
Bu nedenle grip aşısı için herkes açısından geçerli tek ve sabit bir fiyat vermek doğru değildir. Aşı yaptırmadan önce güncel ücret ve varsa geri ödeme koşullarının eczane veya sağlık kuruluşundan öğrenilmesi daha doğru olur.
Aşı fiyatı araştırılırken yalnızca maliyet değil, kişinin grip aşısı için uygun olup olmadığı ve hangi aşı türünün tercih edilmesi gerektiği de değerlendirilmelidir.
Grip Aşısı Yan Etkileri Nelerdir?
Grip aşısı sonrasında görülen yan etkilerin büyük bölümü hafif ve geçicidir. En sık görülen yakınmalardan biri aşının uygulandığı bölgede ağrı, hassasiyet veya kızarıklıktır. Bu belirtiler çoğunlukla birkaç gün içerisinde kendiliğinden azalır.
Bazı kişilerde aşılama sonrasında hafif ateş, halsizlik, baş ağrısı veya kas ağrıları görülebilir. Bu belirtiler bağışıklık sisteminin aşıya verdiği yanıtla ilişkili olabilir ve genellikle kısa sürelidir.
Grip aşısı sonrası görülebilecek yan etkiler arasında şunlar bulunabilir:
- Enjeksiyon yerinde ağrı
- Kızarıklık veya hafif şişlik
- Hafif ateş
- Halsizlik
- Baş ağrısı
- Kas ve eklem ağrıları
- Nadiren bulantı
Grip aşısının enjeksiyonla uygulanan türleri kişiye grip hastalığı bulaştırmaz. Aşı sonrasında ortaya çıkan hafif ateş veya kırgınlık gibi belirtiler grip hastalığıyla karıştırılabilir ancak bunlar çoğunlukla kısa süreli bağışıklık yanıtına bağlıdır.
Ciddi alerjik reaksiyonlar oldukça nadirdir. Aşı sonrasında nefes almada güçlük, yüzde veya boğazda şişme, yaygın kurdeşen, ciddi baş dönmesi veya bayılma gibi belirtiler gelişirse acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Grip aşısının fayda ve olası riskleri kişinin yaşı, mevcut hastalıkları, önceki aşı reaksiyonları ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır.