Havale Nedir? Havale Belirtileri Nelerdir?

Havale Nedir?

Havale, beynin elektriksel aktivitesinde ani ve geçici bir düzensizlik meydana gelmesiyle ortaya çıkan, istemsiz kas kasılmaları, bilinç kaybı, gözlerde kayma gibi belirtilerle seyreden nöbet durumudur. 

Tıpta havale genellikle “nöbet” olarak adlandırılır. Çoğu zaman epilepsi hastalığı ile karıştırılsa da, epilepsi tekrar eden nöbetlerle karakterizedir. 

Oysa havale, tek seferlik bir nöbet şeklinde de ortaya çıkabilir ve mutlaka epilepsi anlamına gelmez.

Havale esnasında beyindeki nöronların normalin dışında, aniden aşırı elektriksel aktivite göstermesiyle vücutta geçici işlev bozuklukları yaşanır.

Havale Neden Olur?

Havalenin ortaya çıkmasına yol açan birçok farklı etken bulunur. Çocuklarda havalenin en sık  nedeni yüksek ateştir.

Özellikle 6 ay – 5 yaş arasındaki çocuklarda ani yükselen ateş, beyindeki sinir hücrelerinin uyarılma eşiğini düşürerek havaleye sebep olur.

Bunun yanı sıra menenjit, beyin enfeksiyonları, kafa travmaları, doğumsal beyin anomalileri ve metabolik bozukluklar gibi ciddi hastalıklar da havale nedenleri arasında sayılır. Yetişkinlerde ise beyin tümörleri, inme, alkol veya ilaç yoksunluğu, şeker düşmesi ve elektrolit dengesizlikleri gibi durumlar havaleyi tetikler.

Nadiren bazı genetik faktörler de nöbet eşiğini düşürerek havaleye zemin hazırlar.

Havale Belirtileri Nelerdir?

Havale genellikle ani başlar ve kısa sürer. En yaygın belirtileri arasında; 

• bilinç kaybı, 
• vücudun tamamında veya bir kısmında kasılmalar
• titremeler yer alır. 

Gözlerin bir noktaya sabitlenmesi ya da yukarı doğru kayması, dudaklarda morarma, idrar veya dışkı kaçırma gibi durumlar da havale sırasında gözlemlenebilir. 

Bazı vakalarda ağızdan köpük gelmesi veya nefesin kısa süreli durması da yaşanabilir.

Havale sonrasında kişi genellikle bir süre sersemlemiş, yorgun veya uykulu olur. 

Havale geçiren küçük çocuklarda bazen nöbet öncesinde huzursuzluk, ağlama, dalgın bakışlar da dikkat çeker.

Bu belirtiler aileler için son derece endişe verici olsa da çoğu havale atağı birkaç dakika içinde kendiliğinden sonlanır.

Havale Tedavisi Nasıldır?

Havalenin tedavisi öncelikle altta yatan nedenin saptanmasına bağlıdır.

Ateşe bağlı havale geçiren çocuklarda, öncelikle vücut ısısının düşürülmesi için ılık suyla silme, gerekirse ateş düşürücü şuruplar verilmesi gibi yöntemler uygulanır. 

Havale sırasında kişinin güvenli bir yere yatırılması, başının yana çevrilerek kusma riskine karşı boğazın açık tutulması gerekir. 

Kesinlikle ağıza herhangi bir cisim sokulmamalıdır. Nöbet uzun sürerse (5 dakikadan fazla) ya da tekrarlarsa acilen sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. 

Eğer havalenin altında epilepsi gibi kronik bir durum yatıyorsa doktor kontrolünde ilaç tedavisi başlanır. Metabolik ya da enfeksiyöz bir hastalığa bağlı havalelerde ise esas tedavi altta yatan durumu ortadan kaldırmaya yöneliktir.

Ateşli Havale Nedir?

Ateşli havale, özellikle 6 ay – 5 yaş arası çocuklarda, vücut sıcaklığının hızlı yükselmesiyle ortaya çıkan ve en sık görülen havale tipidir.

Çocukluk çağındaki havalelerin yaklaşık %70’i ateşli havaledir. 

Genellikle üst solunum yolu enfeksiyonları, kulak iltihapları, idrar yolu enfeksiyonları gibi hastalıkların seyrinde ani ateş yükselmeleri havaleyi tetikler. 

Ateşli havale çoğu zaman iyi huyludur ve beyin hasarına yol açmaz. Ancak yine de mutlaka doktor kontrolü gerekir; çünkü bazı durumlarda ateşin altında ciddi bir beyin enfeksiyonu (menenjit gibi) yatar. 

Tekrarlayan ateşli havale öyküsü olan çocuklarda doktor tavsiyesiyle ateş çıkar çıkmaz ateş düşürücü uygulanması önerilebilir.

Havale her ne kadar korkutucu bir tablo oluştursa da, çoğu zaman kısa süreli ve geçici bir durumdur. 

Yine de ilk kez havale geçiren bir kişi, özellikle çocuk ise mutlaka bir sağlık kuruluşuna götürülmeli ve nöbetin altında yatan neden araştırılmalıdır. 

Böylece hem olası ciddi hastalıklar erkenden tanınır hem de aileler doğru bilgilendirilerek sonraki ataklarda nasıl davranmaları gerektiğini öğrenmiş olur.