Kalça Protezi Nedir? Kalça Protezi Çeşitleri

Cerrahi bir şekilde bu eklemlerin her iki tarafı da birbirine uygun olacak şekilde materyaller yerleştirilerek, hastanın kalça eklemindeki işlevi yerine getirmesi sağlanır. Kalçanızdaki rahatsızlığa göre tercih edilecek olan protez türüne ve kalça protezi ameliyatına , alanında uzman doktorlar tarafından karar verilir ve tedavi süreci, uygulanacak protez türüne göre başlar.

Kalça Protezi Nedir?

Kalça protezi, kalçadaki eklemin çalışmasını olumsuz olarak etkileyen rahatsızlıklarda denenmiş olan ve tedavi yöntemleri fayda etmediğinde başvurulan bir cerrahi operasyon olarak adlandırılır. Birçok rahatsızlık sebebiyle oluşabilecek olan rahatsızlıkları gidermek için öncelikle ameliyat olmadan yapılabilecek tedavilerden yararlanılır.

Kalça protezi ameliyat ile yapılan bir tedavi yöntemi olduğundan dolayı ikinci seçenek olarak tercih edilen bir yöntemdir. Bu protez kalça ekleminizdeki yıpranmadan veya kalça ekleminizin zarar görmesinden dolayı oluşmuş olan deformeyi, yapay bir implant ile düzeltme işlemidir.

Kalça eklemi bir top ve yuvadan oluşur: uyluk kemiğinin tepesi (femur başı) topu, kemik ve kıkırdaktan oluşan çukur kısım ise yuvayı tanımlar. Yapılan protez temelde dört bileşenden oluşur: metalden bir soket, topun yuva içinde rahat hareket etmesini sağlayan bir astar, uyluk başının yerini alacak metal veya seramik bir top, ve topu uyluk kemiğine sabitleyen metal bir çubuk.

Kalça Protezi Çeşitleri Nelerdir?

Bu protezler metal veya plastik materyallerin kullanımından faydalanılarak üretilir. Hastaya kalça protezinin uygulanabilmesi için hastanın kalça bölgesindeki değiştirilmesi gereken kısımlar, eklemden çıkartılır. Bölgeye, bütün bir parça ya da kısmi parçalar eklenebilir.

Bu çeşitler var olan rahatsızlığınıza hangi yöntem ile çözüm bulunabileceğine bağlı olarak, doktorunuz tarafından tercih edilir. Kullanılacak olan materyaller hastanın yaşına, genel sağlık durumuna ve farklı etkenlere göre değişiklik gösterebilir.

Kalça protezi için tercih edilebilecek olan çeşitler, şu şekilde sıralanır:

• Bütün (Total) Protez: Kalça protezi türleri arasında en sık tercih edilen tür olarak bilinir. Bu protez yönteminde, tüm kalça bölgesinde değişiklik yapılması gerekir. Kalça eklemindeki hem yuva hem de kemiğin baş kısmının değiştirilmesini gerektiren bir operasyondur
• Yarım(Parsiyel) Protez: Bu protezler, hastanın kalça kemiğindeki yalnızca zarar gören yerin yapay bir materyal ile değiştirilmesini sağlayan bir yöntemidir. Protez uygulanırken yalnızca belirli bir bölge biçimlendirilir ve yüzey kaplaması ile başın, kalça eklemine uygun şekilde yerleştirilmesi sağlanır

Total protezler, parsiyel proteze göre çok daha kolay bir şekilde hazırlanır ve daha sağlam bir yapıya olur. Bunun sebebi baş kısmının tamamen oyulmasıdır. Bölge oyularak, yapay protezin baş kısmın içine yerleştirilmesi ve bu şekilde yuvaya uyumunun sağlanmasıdır. Yüzey protezler yani parsiyel protezler genellikle çok genç yaştaki kişilerde tercih edilir. 

Materyallere göre protez çeşitleri şu şekilde sıralanır:

• Seramik Protez: Bu protez çeşididir 65 yaşın altında olan hastalara uygulanan protez işlemlerinden birisi olarak bilinir. Seramik çok daha uzun süre dayanan, dirençli bir materyal olduğu için kullanımı sıklıkla tercih edilir
• Çimentosuz Protez: Bu protez, protezin kemiği sarabilmesi için kullanılır. Bu protezler de yine genç yaşlardaki hastalarda tercih edilir. İleriki yaşlarda olan hastalarda ise çimentolu olan protezlerin kullanımının daha yaygın olduğu bilinir. Bu kemik yüzeyleri ise seramik yerine metal olabilir. Yani hastanın yaşına uygun olarak protez seçimi gerçekleşir
• Metal Protezler: Hem kalça kemiğindeki yuvanın hem de baş kısmının metal malzemeler kullanılarak yapılmış olanlarıdır. Bu metal protezler daha çokobezitehastalığına sahip olan kişilerde ve ağır işlerde çalışan hastalarda tercih edilir
• Plastik Seramik Protez: Bu protezlerde ise protezin bir kısmı seramik bir kısmı ise plastik malzeme kullanılarak üretilir

Kalça Protezi Nedenleri Nelerdir?

Bu protezin yapılma nedeni kalçanızdaki bozukluğun, ameliyat dışı yöntemlerle giderilememiş olmasıdır. Osteoartrit ismi ile de bilinen kalça kireçlenmesi gibi sağlık problemlerinde, protez kullanımına başvurulabilir. 

Romatoid artrit gibi sistematik rahatsızlıklarda da protez uygulamasından faydalanmak mümkündür. Romatoid artrit vücudun pek çok bölgesini tutabildiği gibi kalça eklemini de tutabilir. Bu durum ilerleyen süreçlerde kişinin kalçasında, kıkırdak aşınmalarına neden olabilir. Aşınma sonucunda oluşan bozukluk ise tercih edilecek olan kalça protezi ile giderilebilir. 

Avasküler nekroz denilen, kalça kemiğindeki dolaşımın belirli aralıklarla bozulmasından dolayı oluşan kemik ölümleri nedeniyle de hastaların kalçasına protez yapılabilir. Yani kalça protezi, travmatik (düşme) sebeple oluşan kalça eklemindeki bozulmalar nedeniyle ve bazı rahatsızlıklar sebebiyle uygulanabilir.

Bunlar dışında kişide doğuştan var olan veya daha sonradan oluşmuş olan bir kalça çıkığı, perthes hastalığı gibi durumlarda da yine kalça protezi işlemine başvurulma seçeneği değerlendirilir.

Kalça Protezi Hangi Durumlarda Takılır?

Protez takılmadan önce hastadaki rahatsızlığın giderilmesi için bazı tedavi yöntemlerine başvurulur. Aşırı kilolu kişilere diyet listesi ya da egzersiz programları önerilebilir. Hastanın kilo problemi olmaması halinde ise direkt olarak fizik tedavi ve ilaç tedavisi gibi tedavi yöntemleri uygulanabilir.

Öncelikle cerrahi olmayan tedaviler uygulanır ve hastanın rahatsızlığının geçip geçmediğine bakılır. Bu süreçte besin takviyeleri de hastalara önerilebilir. Tüm bu tedavi yöntemlerinden hiçbiri sonuç vermediyse ve hastanın ağrıları artmış ise ve kişinin günlük hayatındaki hareketleri kısıtlanmışsa bu durumda son çare olarak kalça protezi ameliyatına başvurulabilir.

Kalça Protezi Ameliyatına Nasıl Hazırlanılır?

Acil bir durum söz konusu değilse, kalça protezi ameliyatı genellikle birkaç hafta önceden planlanır. Bu süreçte doktorunuz sizden biraz kilo vermenizi ve kan sulandırıcılar dahil bazı ilaçları bırakmanızı isteyebilir. Hareketiniz sınırlanacağı için yemekleri önceden hazırlayıp dondurmak ve sık kullandığınız eşyaları kol mesafesine yerleştirmek faydalı olur. Ameliyat günü gece yarısından sonra hiçbir şey yiyip içmemeniz istenir. Operasyon, genel anestezi veya bölgesel/lokal anestezi ile yapılır ve genellikle 1 ila 3 saat sürer.

Kalça Protezi Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Kalça protezi ameliyatı yaşam kalitesini büyük ölçüde artırsa da, her cerrahi işlemde olduğu gibi bazı riskler taşır. Enfeksiyon riski, obezite, diyabet, sigara kullanımı ve bağışıklık sistemi bozuklukları gibi faktörlerle artabilir. Özellikle ameliyattan sonraki ilk üç ayda protezin yerinden çıkması (dislokasyon) görülebilir; bu risk implantın yanlış yerleştirilmesi veya çevre kasların fonksiyon bozukluğuyla ilişkilidir.

• Bacak uzunluk farkı: Ameliyat sonrası hissedilebilir, genellikle geçicidir.
• Osteoliz (kemik kaybı): Kemiklerin protez materyaline karşı reaksiyon göstermesiyle oluşur ve protezin gevşemesine yol açabilir.
• Siyatik sinir felci: Nadir görülen bir komplikasyondur, iyileşmesi yavaş olabilir.
• Derin ven trombozu: Bacaklarda kan pıhtısı oluşumuna bağlı şişlik ve ağrıyla kendini gösterir.
• Kalıcı ağrı: Bazı hastalarda ameliyat sonrasında devam edebilir.

Kalça Protezi Ameliyatı Sonrası Yapılması Gerekenler

Protez ameliyatı sonrasında kişilerde yürüme problemleri meydana gelebilir. Bu nedenle yürüteç kullanımı önerilir. Ameliyattan sonra hastaların, bir süre boyunca hastanede istirahat etmesi gerekir. Bu süreçte sağlık personelleri, hastanın tedavisini sürdürür. Genellikle ameliyat sonrasında ilaç tedavisine başlanır.

Kişinin ameliyat sonrası sürecinde, yürüme egzersizleri için de yardım edilir. Ameliyattan birkaç gün sonra kişi yürüme problemini aşmaya başlar. Ortalama bir hafta sonrasında ise günlük hayatına kaldığı yerden devam edebilir. Yaklaşık on beş günlük bir süre zarfında, hastanın dikişleri de alınır.

Kalça protezi ameliyatı sonrasında kişinin daha rahat oturabilmesi adına, oturma desteği alması önerilir. Oturma desteği, oturulan alanın yükseltilmesi olarak da düşünülebilir. Otururken altınıza yumuşak bir yastık koyabilirsiniz. Bu sizin hareketlerinizi kolaylaştırmakla birlikte, protezinizde bir problem meydana gelmesini önler.

Bir süre boyunca eğilmemek gerekir. Aynı zamanda kişiyi zorlayıcı sporlar yapmamak ve ağır kaldırmamak gerekir. Ani hareketlerden de kaçınılması gerekir. Bu gibi durumlar, ameliyat sonrası ilk birkaç günlük süreçte, proteze zarar verebilir.

Evde iyileşme sürecinde alçak bir tuvaletiniz varsa yükseltilmiş bir klozet kapağı almanız işinizi kolaylaştırır. Merdiven inip çıkmayı en aza indirin, sağlam ve arkası düz bir sandalyede oturun, yatar koltuk kullanmayın. Düşme riskini azaltmak için zeminde kayabilecek halıları kaldırın ve odalarınızı dağınıklıktan uzak tutun. Ameliyattan yaklaşık 6-12 hafta sonra doktorunuz kontrol randevusu ister; tam iyileşme süreci ise 6 ay ile 1 yıl arasında tamamlanır.

Kalça Protezi Enfeksiyonu Nasıl Anlaşılır?

Kalça protezi enfeksiyonu, protezin yerleştirildiği bölgedeki yumuşak doku veya kemikte mikroorganizmaların üremesiyle ortaya çıkar ve süresine göre üçe ayrılır:

• Erken dönem (ilk 3 ay): Protez bölgesinde aşırı ağrı, şişlik, kızarıklık ve yara yerinde akıntı ile kendini gösterir.
• Geç dönem (3 ay–2 yıl): Genellikle düşük dereceli ağrı ve eklem hareketlerinde kısıtlılıkla seyreder.
• Kronik dönem (2 yıldan uzun): Sinsi ilerler, belirgin semptom olmadan uzun süre devam edebilir.

Tedavi edilmeyen enfeksiyon protezin gevşemesine, eklemde kalıcı hasara ve sepsis gibi hayati tehlike taşıyan durumlara yol açabilir; bu nedenle ateş, kızarıklık ve şişlik gibi belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden uzmana başvurulmalıdır.

Kalça Protezi Neden Gevşer, Belirtileri Nelerdir?

Kalça protezleri teknoloji sayesinde 30 yıla kadar kullanılabilse de, protezin yerleştirildiği alandan zamanla ayrılarak gevşemesi genellikle ameliyattan 5 ila 10 yıl sonra gelişebilir. Gevşemeye yol açan başlıca nedenler arasında protez malzemesinin zamanla aşınması, osteoporoza bağlı kemik dokusu zayıflığı, düşme veya travma, ameliyat sırasında yanlış implant seçimi ve ameliyat sonrası enfeksiyon yer alır.

Gevşeme belirtileri şunlardır:

• Dinlenirken veya hareket ederken kalça ve kasık çevresinde tekrarlayan ağrı
• Yürürken protezden ses geldiğinin fark edilmesi
• Hareket sırasında vücutta tutukluluk hissi
• Kalçada şişlik ve hassasiyet
• Bacak boyunda eşitsizliğe bağlı yürüyüş bozukluğu
• İstirahat halindeyken bile hissedilen baskı ve rahatsızlık

Bu belirtilerden biri veya birkaçı görüldüğünde ortopedi uzmanına başvurulmalı; gevşeme tespit edilirse revizyon cerrahisiyle protez yenilenmesi gerekir.