Pacemaker Nedir? Kalp Pili Nasıl Takılır?

Pacemaker Nedir?

Kalbin iletim sisteminde görülen hastalıklara bağlı olarak, sinir hücresi odaklarından gerekli sinirsel uyarıların çıkarılmadığı ve kalp hızının yavaşladığı durumlarda, kalbin doğru hızda ve doğru şekilde atmasını sürdürmek için kalp kasına küçük elektriksel uyarılar yollayan, ortalama 20 gram ağırlığında metal bir cihazdır. Kalbin doğal atım mekanizmasını algılayan, takip eden ve duruma göre çeşitli uyarılar göndererek kalp kasının kasılmasını sağlayan kalp pili (pacemaker) cihazı geçici veya kalıcı olarak iki farklı şekilde uygulanabilir.

Kalp Pili Çeşitleri Nelerdir?

Geçici kalp pili

Geçici kalp pilleri, hastanın kalp atışları normale döndüğünde çıkarılmak üzere takılan cihazlardır. Boyundan, köprücük kemiğinin alt kısmından, kol veya kasık bölgesinden girilerek kalbe ulaştırılan bir kablo ve vücudun dış kısmında bulunan küçük bir kutudan oluşan bu kalp pilleri, hastanın genel durumu düzeldiğinde kolaylıkla çıkarılabilir.

Kalıcı kalp pili

Genellikle köprücük kemiğinin aşağısına ve derinin hemen alt kısmına yerleştirilen kalıcı kalp pilleri atriyoventriküler blok, taşikardi, bradikardi, hipertrofik kardiyomiyopati ve konjestif kalp yetmezliği gibi daha kronik hastalıkların tedavisi için tercih edilir. Kalbin kasılıp gevşemesi için gerekli uyarıyı oluşturulan kalıcı piller kalbin uyarılan bölgesine göre 3 farklı şekilde sınıflanır:

• Tek odacıklı pil: Tek bir kablodan oluşan ve kalbin yalnızca sağ kulakçığının veya sağ karıncığının uyarılması için kullanılan kalp pili çeşididir.
• İki Odacıklı pil: Kalbin hem sağ karıncığını hem de sağ kulakçığını uyarmak için kullanılan piller iki odacıklı kalp pilleri olarak adlandırılır. İki ayrı kablodan biri sağ karıncığa yerleştirilirken diğeri sağ kulakçığa yerleştirilir ve gerekli durumlarda hem karıncıkta hem kulakçıkta kasılma sağlanır.
• Üç odacıklı pil: Biventriküler pil olarak da adlandırılan bu pil çeşidi Kardiyak Rekonstrüksiyon Tedavi Pili (CRT-P) olarak bilinir ve kalp yetmezliğinin tedavisi için gereken önemli bir uyarı şekline sahiptir. Kalbin sağ kulakçık, sağ karıncık ve sol karıncık bölgelerine yerleştirilen üç farklı kablo sayesinde gücünü kaybetmiş kalp kasının dahi doğru biçimde kasılması ve kalbin her bir odacığının senkronik olarak çalışması sağlanır.

Kalp Pili Neden Takılır?

Normal ritimde atan bir kalpte, sinüs nodundan başlayan bir sinirsel ileti, kulakçıkları uyardıktan sonra atrioventriküler noddan geçerek karıncıkları uyarır ve uyarılan her bir odacığın sırayla kasılıp gevşemesi ile düzenli kalp ritmi sürdürülür. Kalp üzerinde yayılan bu küçük elektriksel uyarıların üretilemediği veya üretilen uyarının bir noddan diğerine aktarılamadığı durumlarda kalp kası doğru biçimde kasılıp gevşeyemez ve bu durum kalp krizi ve kalp yetmezliği gibi oldukça ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Kalpte sinirsel uyarının oluşturulamadığı veya oluşturulan uyarının bir noddan diğerine doğru biçimde iletilemediği durumlarda sağlıklı sinirsel iletimi sürdürmek adına kalbin ilgili odacığına kalp pili takılır. Kişide kalp pili takılmasına yol açan başlıca endikasyonlar şunlardır:

• Erişkinlerde sonradan ortaya çıkan atriyoventriküler (AV) bloklar
• Kronik bifasiküler ve trifasiküler kalp blokları
• Kalp krizine bağlı olarak gelişen av bloklar
• Taşikardik ritim bozuklukları
• Hipersensitif karotid sinüs senkopu ve nörokardiyojenik senkop
• Hipertrofik kardiyomiyopati, dilate kardiyomiyopati ve kalp nakli gibi özel durumlar

Kalp Atışındaki Düzensizliklerin Hayati Riskleri ve Vücut Nabız İlişkisi

Kalp, hayati kan pompalama işlemini gerçekleştirirken tüm vücuda düzenli elektriksel dalgalar yayar. Kişinin gerçekleştirdiği aktivitelere göre (örneğin spor yaparken hızlanan, uyurken ise yavaşlayan) değişkenlik gösteren bu elektriksel dalgalar, temel olarak nabzı tanımlamaktadır. Ancak kalbin bu doğal iletim sisteminde meydana gelen aksaklıklar, kalp atışlarının bazen çok yavaş, bazen çok hızlı, bazen de tamamen düzensiz seyretmesine neden olur. İnsanların yaşam kalitesini doğrudan ve ciddi ölçüde düşüren bu ritim düzensizlikleri; müdahale edilmediği takdirde ani bayılmalara, şiddetli çarpıntılara, felç riskine ve hatta ani ölümlere sebebiyet verebilir. Bu tür hayati risklerin önüne geçebilmek ve kanın vücuda düzensiz pompalanmasını yeniden nizami bir ritme oturtabilmek adına hastaların göğüs bölgesine cerrahi bir ameliyatla kalp pili yerleştirilmesi kritik bir zorunluluk haline gelmektedir.

Kalp Pili Nasıl Takılır?

Kalp pili uygulaması steril ameliyathane koşullarında veya kateter laboratuvarlarında yapılır. İşlemden önceki gün hastanın göğüs, koltukaltı ve kasık gibi girişim bölgeleri tıraş edilir ve genellikle köpüklü süngerlerle her bir bölgenin detaylı temizliği sağlanır. Daha sonra hasta işlem için steril ortama alınır ve işlemin hemen öncesinde girişim yapılacak olan bölge dezenfektan özellikli solüsyonlar ile 10 dakika boyunca fırçalanarak temizlenir. Girişim için uygun pozisyonda yatırılmış olan hastanın üzeri kuru steril bez ile örtülerek ameliyathane ortamında işlem başlatılır.

Kalp pili takılması sırasında genellikle bölgesel anestezi tercih edilse de bazı durumlarda ağır sedasyon ya da genel anestezi uygulaması gerekebilir. Girişim için hastanın boynunda, koltukaltında, kolunda ya da köprücük kemiğinin hemen altı kısmında yer alan damarlar tercih edilir. Uygun görülen damar içerisine kateter yolu ile girilir ve kalp pilinin elektrot kısmı floroskopi cihazı ile görüntülenerek kalbe kadar ilerletilir. Cihazın jeneratör olarak adlandırılan kutu şeklindeki kısmı büyük olasılıkla sağ ya da sol göğüs kasının içerisine yerleştirilir. Daha sonra damar ve kas dokusunda açılmış kesiler kapatılarak işlem sonlandırılır ve hasta gerekiyorsa ayılma ünitesine alınır.

Kadınlarda ve Erkeklerde Kalp Pili Ameliyatı Süreçleri

Cerrahi bir prosedür olan kalp pili ameliyatlarında, operasyonun başarısını artırmak ve ameliyat sonrası gelişebilecek enfeksiyon risklerini en aza indirmek için tam sterilize edilmiş bir ameliyathane ortamı ile uzman bir ekibin varlığı şarttır. Ameliyat esnasında çoğunlukla genel anestezi yerine lokal anestezi tercih edilerek hastanın köprücük kemiğinin altına yaklaşık 3 cm boyutunda küçük bir kesi uygulanır ve jeneratör bu yuvaya yerleştirilir.

Bu süreç hem erkeklerde hem de kadınlarda tamamen aynı teknik adımları izlemektedir. Ancak cinsiyet özelinde hastaların aklına takılan bazı spesifik sorular mevcuttur:

• Kadın Hastalar: Kalp pili taşımak, kadınlarda hamile kalmaya veya doğum yapmaya hiçbir şekilde engel teşkil etmez. Cihazı taşıyan kadınlar güvenle hamile kalabilir, normal veya sezaryen doğum yöntemlerini tercih edebilirler. Tıbbi bir zorunluluk gelişmesi halinde hamilelik süreci devam ederken de bu ameliyat gerçekleştirilebilir; fakat uzmanlar, planlı vakalarda operasyonun hamilelik öncesinde ya da doğum sonrasında yapılmasının çok daha uygun olduğu görüşündedir.
• Erkek Hastalar: Kalp pili takılması planlanan erkek hastalar arasında cinsel hayatın olumsuz etkilenip etkilenmeyeceği sıkça merak edilmektedir. Klinik verilere bakıldığında, şoklama özelliğine sahip defibrilatör (ICD) takılan hastaların cinsel yaşamlarında %41 oranında bir çekince ve fonksiyonel gerileme gözlenirken, standart kalıcı kalp pili takılan hastalarda bu oran yalnızca %8 civarında kalmaktadır. Dolayısıyla normal iyileşme süreci tamamlandıktan sonra cinsel hayatın tamamen bitmesi söz konusu değildir.
• Yaşlı Hastalar: Kalp hızı düşen, kalp yetmezliği veya kalp kası kalınlaşması olan yaşlı hastalarda da bu ameliyat güvenle uygulanır. Yalnızca yaşlı bireylerde hücre yenilenme hızı doğal olarak yavaşladığı için operasyon sonrası doku iyileşme süresi gençlere kıyasla bir miktar daha uzun olabilmektedir.

Kalp Pili Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

• İşlemden sonraki ilk 1 haftalık süreçte ağrı şikayeti görülebilir. Bu dönemde yalnızca hekim tarafından uygun görülen ağrı kesicilerin kullanılması gerekir.
• Girişim yapılan bölgede kızarıklık, kanama, ödem ve akıntı gibi durumlarla birlikte 38°C üzeri ateş olması işlem sonrası enfeksiyona işaret eden bulgulardır. Kalple ilişkili işlemler sonrasında ortaya çıkan enfeksiyonlar oldukça ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği için kalp pili ameliyatı sonrası dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri enfeksiyon bulguları olmalıdır. Bahsedilen bulgulardan herhangi birinin varlığında mutlaka detaylı muayene için doktor kontrolüne başvurulması gerekir.
• Kalp pili kol üzerinden takılmışsa pilin takıldığı taraftaki kol hareketlerini ilk 1-2 aylık süre boyunca bir miktar kısıtlamak gerekebilir. Pil gövde bölgesinden yerleştirilmişse kol kısıtlaması gerekmez.
• İlk 2 aylık sürede kalp pilinin takılı olduğu taraf üzerine yatılmaması ve bu bölgeye şiddetli basınç uygulanan diğer aktivitelerden kaçınılması gerekir.
• Kalp pili cihazı x-ray ve manyetik rezonans gibi birçok radyolojik ışından etkilenir. Dolayısıyla kalp pili takılan hastaların havaalanı, avm, emniyet ve adliye girişlerinde yer alan x-ray tarama cihazlarından geçmemeleri, güvenlik görevlilerine kalp pili kartını göstererek elle aranmayı talep etmeleri önerilir.
• Enerji santralleri, baz istasyonları, silah dedektörleri, polis radar alanları, yüksek gerilim hatları kalp pili fonksiyonlarında değişikliğe neden olabilir. Kalp pili takılmış olan kişilerin bu gibi etkilere maruz kalması durumunda kardiyoloji hekimi ve kalp pili firması ile görüşmesi ve cihaz kontrolü yaptırması gerekir.

Ameliyat Sonrası Erken Dönem Olası Riskler ve Yara İyileşme Süreci

Kalp pili ameliyatı genel olarak hayati riski son derece düşük ve güvenli cerrahiler arasında yer alsa da, her invaziv işlemde olduğu gibi belirli risk faktörlerini barındırır. Operasyon sonrasında kanda ve damarda pıhtı oluşumu, akciğer ile zarı arasına hava veya kan dolması, damar yaralanmaları, pil elektrodunun yerinden oynaması ya da pil fonksiyonlarının teknik olarak bozulması gibi komplikasyonlar nadir de olsa görülebilir. Ayrıca kesi bölgesinde morarma, kan sızması veya lokal enfeksiyonlar da olası riskler arasındadır.

Cerrahi yaranın tamamen kapanması ve dikişlerin iyileşmesi için ortalama 7 ila 10 günlük bir süre gerekirken, cihazın vücuda kalıcı olarak adapte olması ve tam iyileşme süreci yaklaşık 2 ayı bulmaktadır. Bu kritik 2 aylık iyileşme periyodunda hastaların operasyon yapılan bölgenin üzerine kesinlikle yatmaması, o taraftaki kolu 90 dereceden fazla yana ve yukarı açmaması, ağır yük kaldırmaması ve ilk 15 gün boyunca araç kullanmaması hayati önem taşır. Ayrıca cep telefonları ve taşınabilir elektronik cihazlar kalp piline 15 cm'den daha yakın tutulmamalıdır. Tam iyileşme sağlandıktan sonra bile ilgili bölgede ani şişlik, kızarıklık, morarma veya ateşle seyreden bir enfeksiyon şüphesi doğarsa vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurulmalıdır.

Kalp Pili Takılan Hastalar Ne Kadar Yaşar?

Kalp pili kalbin sinirsel ileti mekanizmasının bozulduğu hastalıkların tedavisinde kullanılır ve tedavinin başarısı hastalığın türüne, şiddetine, hastanın yaşına, genel durumuna, eşlik eden ek hastalık varlığına ve daha pek çok faktöre göre değişiklik gösterir. Dolayısıyla “kalp pili takılan hastalar ne kadar yaşar?” sorusunu doğru şekilde cevaplayabilmek için tüm bu faktörleri göz önünde bulundurmak gerekir.

Kalp pili takıldıktan sonra düzenli kontrollerin sürdürülmesi mevcut kalp hastalığının doğru tedavisi için oldukça önemlidir. Bu nedenle kardiyolojik kontrollerin aksatılmaması ve olası bir sorun durumunda hızlı şekilde Kardiyoloji kontrolüne başvurulması gerekir. Kalp pili ile ilgili tüm olasılıklar için düzenli muayeneleri aksatmamaya özen gösterin.