Kan pıhtılarının kan damarlarını tıkamasına bağlı olarak ortaya çıkan trombozun derin venöz tromboz ve arteriyel tromboz olarak iki farklı çeşidi vardır. Kan pıhtılaşmasının en belirgin semptomları arasında baldır veya uyluğun iç kısmında ağrı, bacak veya kolda şişme, göğüs ağrısı ve uyuşması yer alır. Trombozun tedavisi, pıhtılaşmasının şiddetine ve altında yatan nedene bağlı olarak değişir. Teşhisle birlikte tedavi sürecinin dikkatli planlanması gerekir.

Kan Pıhtılaşması (Tromboz) Nedir?

Kan pıhtılaşması (tromboz), bir kan damarı içinde trombüs adı verilen kan pıhtısının oluşmasıdır. Dolaşım sisteminin bir kısmındaki kanın pıhtılaşması olan tromboz, venöz tromboz ve arteriyel tromboz olmak üzere 2 ana türe sahiptir.

Tromboz adı verilen kan pıhtılaşması, kan damarlarındaki kan akışını engelleyebilir veya serbest bir şekilde vücudun başka yerlerine yayılım gösterebilir. Yayılan ve hareket eden bir pıhtı kritik bir bölgede sıkışıp kalırsa felç ve kalp krizi gibi ciddi sonuçlar doğabilir.

Kan pıhtılaşmasının belirtileri pıhtının şiddetine göre değişir. Bacak ağrısı, bacak veya kolda şişme, göğüs ağrısı, nefes almada zorluk ve ciltte gözlenen değişiklikler bu belirtilerin yaygın olanlarıdır.

Ciddi ve dikkate alınması gereken tıbbi bir durum olan kan pıhtılaşması vakaları, tedavi edilmediği takdirde zaman geçtikçe daha tehlikeli bir hal alabilir. Tromboz için erken teşhis, tedavideki başarı oranını ise doğru oranda artırır.

Kan Pıhtılaşması (Tromboz) Neden Olur?

Tromboz veya daha yaygın bilinen adıyla kan pıhtılaşması, kan damarının iç zarı (endotel) zarar gördüğünde veya kan akışı yavaşladığında ortaya çıkar. Her iki durumda da kandaki hücreler birbirine yapışmaya başlar ve tromboz meydana gelir. Kan pıhtılaşmasını tetikleyen faktörler arasında ise yaşlılık, ateroskleroz, obezite, genetik ve kalp hastalıkları gösterilir.

Kan pıhtılaşmasına yol açan faktörlere şu başlıklar örnek verilebilir:

Çok uzun süre hareketsiz kalmak
Kalp hastalıkları
Genetik faktör
Yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon
Yaşlılık
Ateroskleroz
Bacak damarlarında hastalık, bacak felci veya yaralanma
Obezite
İnflamatuar veya otoimmün hastalıklar
Geçmişte kalp krizi veya felç geçirmiş olmak
Kanser
Kemoterapi
Sigara tüketimi
Östrojen içeren doğum kontrol haplarının kullanımı

Yaş etkisi

Özellikle 60 yaş ve üzeri kişilerde kanın serbestçe akmasını veya normal şekilde pıhtılaşmasını engelleyen durumlar söz konusudur. Bu durum yaşa bağlı olarak kan pıhtılaşması görülme riskini artırır.

Ateroskleroz

Ateroskleroz, damar sertliği anlamına gelir. Damar duvarında oluşan plak sonucu kan akımını yavaşlatan ateroskleroz, kan damarlarında pıhtı meydana getirebilir. Bu durum da tromboza giden süreci hızlandırır.

Bacak damarlarında hastalık, bacak felci veya yaralanma

Bacak damarlarında hastalık olan, daha önce bacaklarından felç geçiren veya yaralanma hikayesi olan kişilerin kan damarlarında pıhtılaşması oluşabilir. Bu pıhtılaşma kan pıhtılaşmasına neden olabilir.

Obezite hastalığı

Obezite hastalığıyla mücadele eden kişilerin bacaklarındaki damarlarda basınç artar. Bu artış kan damarlarını tıkayarak tromboza yol açabilir. Bunun önüne geçmek için kişinin sağlıklı bir kiloya gelmesi gerekir.

Çok uzun süre hareketsiz kalmak

Bacaklar uzun süre hareketsiz kaldığında baldır kasları kasılması engellenir. Kaslar kasılmadığında da kan akışı yavaşlar ve kanda pıhtılaşma meydana gelebilir.

Kalp hastalıklarının pıhtılaşma etkisi

Özellikle kalp yetmezliği olan kişilerde kalp ve akciğerler iyi çalışmadığından sağlıklı bir kan akışı gerçekleşmez. Kalp yetmezliğinin yol açabileceği komplikasyonlardan biri de kan pıhtılaşması olarak değerlendirilir.

Yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon

Kolesterol seviyesi yüksek olan ve aynı zamanda kronik yüksek tansiyonla yaşamak zorunda kalan kişilerde tromboz riski gündeme gelebilir.

Genetik faktör

Başta ebeveynler olmak üzere ailede kan pıhtılaşması yaşayan kişiler varsa tromboz riski de artar.

İnflamatuar veya otoimmün hastalıklar

İnflamatuar bağırsak hastalığı, crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi hastalıklar da kan pıhtılaşmasını riskini artırabilir.

Kalp krizi veya felç geçmişi

Kalp krizi veya felç geçirmiş kişilerde de kan damarlarındaki tıkanmaya bağlı olarak tromboz riski söz konusu olabilir.

Kanser ve kemoterapi tedavisi görmüş olmak

Bazı kanser türleri kanda kanın pıhtılaşmasına neden olan maddeleri artırır. Kemoterapi gibi kanser tedavisi kan pıhtılaşması riskini artırabilir.

Sigara tüketimi

Sigara tüketimi, kandaki pıhtılaşma oranını artırarak özellikle derin ven trombozu tetikleyebilir.

Kan Pıhtılaşması (Tromboz) Türleri Nelerdir?

Tromboz, derin ven tromboz ve arteriyel tromboz olarak kendi içinde ayrılır. Bunları şu şekilde açıklamak mümkündür:

Derin ven trombozu (DVT)

Genellikle bacaklarda olmak üzere vücuttaki bir veya daha fazla derin damarda trombüs adı verilen kan pıhtısının oluşması durumudur. Derin ven trombozunun (DVT) en temel gerekçesi, damarın ameliyat veya iltihaplanma nedeniyle hasar görmesi ve enfeksiyon oluşturmasıdır. Yaşlılık, hareket eksikliği, obezite ve bazı hastalıklar derin ven trombozuna yol açar.

Arteriyel tromboz

Kan pıhtısının özel bir arteri bloke etmesine arteriyel tromboz adı verilir. Arterler oksijen bakımından zengin kanı kalpten vücuda taşıdığı için arteriyol tromboz durumunda bu süreç sekteye uğrar ve arterlerde kan pıhtılaşması meydana gelebilir.

Kan Pıhtılaşması Belirtileri Nelerdir?

Kan pıhtılaşmasının yaygın belirtileri göğüs ağrısı, nefes almada zorluk çekmek, bacaklarda şişlik ve ağrı, baş dönmesi, kas zayıflığı, uyuşma, ciltte soluklaşma, mide bulantısı ve kusmadır.

Kan pıhtılaşması belirtileri maddeler halinde şöyle ifade edilebilir:

Göğüs ağrısı
Nefes almada zorluk çekmek
Etkilenen bacakta şişlik, ağrı ve sıcaklık
Baş ağrısı ve baş dönmesi
Konuşmada bozulmalar
Kas zayıflığı
Uyuşma
Ciltte soluklaşma
Mide bulantısı ve kusma

Yukarıda yer alan belirtileriden bazıları ciddi belirtilerdir. Özellikle bacaklarda meydana gelen komplikasyonlar, tedavi edilmediği takdirde tehlikeli bir tablo ortaya çıkarabilir. Bu sebeple kan pıhtılaşmasına yönelik işaretler taşıyorsanız doktora başvurmanız gerekir.

Kan Pıhtılaşması Nasıl Teşhis Edilir?

Kan pıhtılaşması teşhisi için öncelikle doktor tarafından fiziksel muayene yapılır ve kişinin belirtileri incelenir. Doktor daha detaylı inceleme isterse farklı görüntüleme testlerine ihtiyaç duyabilir.

Kan pıhtılaşması teşhisi için faydalanılabilecek testler şöyledir:

BT taramaları
MR
Ultrason
Anjiyogram veya venogram
Kan pıhtılaşması testi

Kan Pıhtılaşması Nasıl Geçer?

Kan pıhtılaşması tedavisi genellikle ilaçlarla kontrol altına alınmaya çalışılır. En temel ilaç, kan sulandırıcılardır. Kan sulandırıcılar, kanın pıhtılaşmasını önler veya pıhtılaşmasının büyümesini engeller. Kan sulandırıcı dışında gerekirse trombolitik tedavi kateterler, stent veya pıhtının alınması işlemi olan trombektomi uygulanabilir.

Kan Pıhtılaşması (Tromboz) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tromboz nedir?

Tromboz, kan damarlarında pıhtı oluşumudur. Bu pıhtı kan damarları tıkandığı zaman yaşanır.

Kanda pıhtılaşma olursa ne olur?

Kanda pıhtılaşma, tedavi edilmediği takdirde kalp krizi ve felç gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Kan pıhtılaşması iyileşir mi?

Kan pıhtılaşması genellikle kan sulandırıcı ilaçlarla tedavi edilmeye çalışılır.

Kan Pıhtılaşması (Tromboz) Nedir? Kan Pıhtılaşması Neden Olur?