Karaciğer, vücuttaki diğer organlardan farklı bir yapıya sahiptir. Vücuttaki kanı filtreleyen en büyük organ olan karaciğer, üçlü damar sistemine sahiptir.
Normal olarak her organın bir atardamarı ve bir toplardamarı bulunur.
Karaciğer ise hem kalpten gelen temiz kanın sağlıklı karaciğer hücrelerine taşıyan atardamar hem karaciğerden kirli kanı dolaşıma götüren toplardamara hem de sindirim sisteminden gelen kanı işlemek üzere portal ven kanalına sahiptir.
Bu nedenle karaciğer metastazı son derece ciddi bir sağlık problemi olarak kabul edilir.
Karaciğer Metastazı Belirtileri Nelerdir?
Karaciğer metastazı belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Ancak genel olarak karaciğer metastazı belirtileri arasında şu semptomlar yer alır;
- Kronik yorgunluk
- Karın ağrısı
- Sarılık
Yapılan kan tahlillerinde karaciğer fonksiyonlarının bozulduğunun tespit edilmesi
Karaciğer fonksiyonlarının düzenli olarak kontrol edilmesi için genel olarak MR, PET-CT ve tomografi gibi görüntüleme tekniklerine de kullanılır. Bu görüntüleme teknikleri ile karaciğer metastazı tanısı konulması daha kolay bir hal alır.
Karaciğer Metastazı Nasıl Tespit Edilir?
Karaciğer metastazı tanısı için ilk olarak uzman hekimler fiziki muayene gerçekleştirir ve kişilerin sağlık geçmişini öğrenir. Kan testleri bazı tümörlerin varlığının tespit edilmesi ya da karaciğer metastazından şüphe edilmesi için son derece önemlidir. Bunun yanı sıra karaciğer metastazı teşhisi için başvurulan yöntemler şunlardır;
Ultrasonografi: Karaciğer yapısının incelenmesi için başvurulan USG, ağrısız ve acısız bir görüntüleme tekniğidir. USG ile karaciğerde herhangi bir kitlenin olup olmadığı tespit edilir.
Bilgisayarlı Tomografi ve Manyetik Rezonans: Bilgisayarlı tomografi (BT), karaciğerde bulunan tümörün boyutunu, yerleşimini ve yaygınlığının net bir şekilde görüntülenmesini sağlar. MR ise karaciğerde bulunan yumuşak dokunun detaylarının görüntülenmesi için tercih edilir.
Biyopsi: Karaciğer metastazı tanısı için tercih edilen görüntüleme yöntemlerine ek olarak bazı durumlarda uzman hekimler biyopsi tekniğine de başvurabilir. Bu teknik, karaciğerde bulunan şüpheli bir kitlenin saptanması durumunda tercih edilir. Karaciğer metastazı için kesin tanı konulmadan önce yapılan bu işlemde ince bir iğne kullanılarak kitleden örnek alınır. Alınan örnek patolojiye gönderilir ve incelenir. Patolojiden gelecek sonuçlar ise karaciğerdeki kitlenin iyi ya da kötü huylu bir tümör olduğunu netleştirir.
Kan Testi: Karaciğerin kendi hücrelerinden kaynaklanan tümörler olan hepatoselüler kanserler için AFP değerleri, karaciğerin safra yollarından kaynaklanan tümörler olan kolanjio karsinomları için (CCC) CA19-9 tümör belirteçleri tanı ve ameliyat sonrası hasta takibi için son derece önemlidir.
Karaciğer Metastazında Erken Tanının Önemi
Karaciğer metastazı erken tanı ile ilerlemeden önlenebilir. Ancak karaciğer kanseri genel olarak ilerleyen evrelerde semptomlara neden olur.
Bu da gerekli kontrollerin yapılmaması halinde kişilerin tedavi şansının büyük oranda düşmesine neden olur.
Özellikle risk altında bulunan kişilerin düzenli olarak tarama testlerini yaptırması ve rutin doktor kontrollerini aksatmaması, olası karaciğer metastazının ilerlemeden teşhis edilmesi adına son derece önemlidir.
Bu aşamada yaptırılması gereken testler ve kontroller şu şekilde sıralanabilir;
Tarama Testleri: Tarama testleri özellikler Hepatit B ve Hepatit Ctaşıyıcıları ile siroz hastaları için oldukça önemlidir. Düzenli aralıklar ile yapılacak tarama testleri ile belirti vermeyen küçük tümörlerin tespit edilmesi ve tedavi edilmesi mümkündür. Altı ayda bir yapılan karaciğer ultrasonografisi ve kan tahlillerinde AFP seviyelerinin kontrol edilmesi, risk altında olan kişiler için tercih edilen yöntemlerdir.
Risk Gruplarının Takip Edilmesi: Karaciğer metastazının önlenmesi için halihazırda kanser olan kişilerin ve kanser geçmişine sahip olan kişilerin düzenli olarak kontrollerini yaptırması gerekir. Öte yandan hepatit taşıyıcılarının ve özellikle siroz hastalarının da hekimlerin uygun gördüğü takvime göre kontrollerini yaptırması gerekir.
Karaciğer Metastazı Tedavisi Var mı?
Vücutta var olan kanserin karaciğere sıçraması, karaciğer metastazı olarak değerlendirilir.
Bu süreçte uygulanabilecek belli başlı tedaviler vardır. Ancak bu tedaviler, kanserli hücrenin yapısına ve karaciğerin aldığı zarara göre değişiklik gösterir.
Kanser sadece karaciğerde ise bu durumda cerrahi operasyon tercih edilebilir.
Karaciğere yönelik girişimsel radyolojik teknikler de yine metastazın sadece karaciğerde oluşması durumunda tercih edilebilir.
Bu kapsamda lokal ablatif (yok edici) tedaviler gündeme gelir. Öte yandan bazı vakalarda ise karaciğer nakli hasta için en uygun tedavi yöntemi olarak kabul edilir.
Birçok hasta için ise genellikle kemoterapi yöntemi uygulanır.
Bu süreçte karaciğerdeki kanserli hücrelerin yok edilmesi hedeflenir. Onkoloji alanındaki gelişmeler, kemoterapi seansları ile karaciğer metastazının iyileşme oranını da yükseltmeye devam ediyor.
Ancak bu tekniklerin uygulanabilmesi için kanserin birinci evrede tespit edilmesi de büyük bir önem arz ediyor.
Yüksek ısılarda yakma teknikleri ile tedavi edilme şansı olmayan yaygın tümörlerin tespit edilmesi halinde ise kasık damarlarından giriş yapıldıktan sonra karaciğere iletile kateter ile direkt tümör hedef alınarak ilaç gönderme işlemi tercih edilir. Bunların yanı sıra uygulanabilecek diğer tedavi yöntemleri ise şunlardır;
Radyoterapi Tedavisi: Radyoterapi, ışın tedavisi olarak da bilinir. Bu tedavi yöntemi ile yüksek enerjili ışınlar kullanılarak kanserli hücrelerin yok edilmesi hedeflenir. Karaciğer metastazında radyoterapi nadiren kullanılsa da diğer kanser türlerinde sıklıkla başvurulan bir yöntemdir.
Ablasyon Tedavisi: Ablasyon tedavisi tümöre direkt olarak uygulanır ve tümörü yok etmeyi hedefler.
Destekleyici ve Palyatif Tedaviler: Karaciğer metastazının ilerlemesi durumunda ya da aktif tedaviye ek olarak palyatif bakım uygulaması tercih edilebilir. Bu yöntemde hastaların yaşam kalitesinin artması hedeflenir. Ağrı kesici tedavileri, bulantı giderici ilaçların kullanımı, beslenme desteği ve psikolojik destek bu tedavi yöntemi kapsamında yer alır.
Karaciğer metastazı sürecinde her hastanın durumu birbirinden farklıdır. Bu nedenle kişilere uygulanacak tedavi yöntemleri de yine kişiler özelinde uzman hekimler tarafından belirlenir.
Karaciğer Metastazı İyileşir mi?
Karaciğer metastazı, karaciğer kanseri olarak da ele alınabilir.
Bu süreçte kişinin tamamen iyileşmesi, tedaviye hangi evrede başlandığına, tümörün boyutuna ve yayılım şekline göre değişir.
Erken evrede başlanan tedavilerde kişilerin tamamen iyileşme oranı oldukça yüksektir.
İleri evrede karaciğer kanserinin ise tam olarak iyileşmesi oldukça zordur. Tedaviler ile kanser kontrol altına alınabilir ve kişinin yaşam süresi uzatılabilir.