Kıl Kurdu (Bağırsak Kurdu) Neden Olur? Kıl Kurdu Belirtileri ve Tedavisi

Kıl Kurdu Nedir? 

Kıl kurdu, bağırsaklarda yaşayan küçük, beyaz renkli parazitlerin neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyondur. En sık çocuklarda görülse de her yaştan kişiyi etkileyebilir. Parazitler özellikle geceleri makat çevresine yumurta bıraktığı için en belirgin şikâyet gece artan makat kaşıntısıdır.

Kıl kurdu yumurtaları kaşıma sonrasında ellere ve tırnak aralarına geçebilir buradan oyuncaklara, çarşaflara, havlulara, kapı kollarına ve yiyeceklere yayılabilir. Yumurtaların ağız yoluyla alınması enfeksiyonun başlamasına veya aynı kişiye yeniden bulaşmasına neden olabilir. Bu nedenle aile ve okul gibi yakın temasın olduğu ortamlarda kolayca yayılabilir.

Makat çevresinde kaşıntının yanı sıra huzursuz uyku, diş gıcırdatma, karın ağrısı, iştah değişikliği ve sinirlilik görülebilir. Tanı konulduğunda uygun tedavinin uygulanması kadar el hijyenine dikkat edilmesi, tırnakların kısa tutulması, iç çamaşırı ve çarşafların düzenli değiştirilmesi de tekrar bulaşmayı önlemek açısından önemlidir.

Kıl Kurdu Neden Olur? 

Parazitik solucanlara ait yumurtaların yanlışlıkla yutulması veya solunması bulaşıcı bir enfeksiyona neden olur.  Mikroskobik yumurtalar bulunduran yiyecek, içecek veya parmaklar yoluyla ağza taşınabilir. Yutulan yumurtalardan çıkan larvalar, ince bağırsakta birkaç hafta içinde yetişkin kurtlara dönüşür ve daha sonra kalın bağırsağa giderek yerleşir.

Kıl kurdu yumurtaları, kirli ellerde, yüzeylerde ve nesnelerde bulunabilir. Kıl kurdu yumurtalarının sıklıkla bulunduğu yerler ve nesneler şunları içerir:

• Yatak örtüsü
• Havlu
• Kıyafetler (özellikle iç çamaşırlar ve pijamalar)
• Tuvaletler
• Banyoda bulunan yüzeyler
• Yiyecekler
• Bardaklar
• Yiyecek kapları
• Oyuncaklar
• Mutfak tezgahı
• Okuldaki sıralar
• Kum havuzu

Vücutta bulunan dişi kurtçuklar, yumurtalar vücuda alındıktan 1-2 ay kadar sonra yumurtalarını bırakmak için anal bölgeye ulaşır. Bu durum da sıklıkla makatta şiddetli kaşıntıya neden olur.

Kişi makat bölgesini kaşıdığında bu yumurtalar parmaklara yapışır ve tırnakların altına yerleşir. Daha sonra oyuncaklar, yatak örtüleri veya klozetler gibi diğer yüzeylere aktarılır.

Kirlenmiş parmaklardan yiyeceklere, sıvılara, giysilere veya başkalarına taşınabilir. Kıl kurdu yumurtaları çeşitli yüzeylerde iki ila üç hafta yaşayabilir. Evde bulunan evcil hayvanlardan kıl kurdu bulaşıp bulaşmayacağını soran insanlar, bu kurtların hayvanlardan bulaşmadığını bilmelidir.

Kıl kurdu enfeksiyonu için risk faktörleri şunları içerir:

• Çocuklar: Kıl kurdu enfeksiyonu daha sık olarak 5-10 yaş arası çocuklarda ortaya çıkar. Mikroskobik boyuttaki yumurtalar ile diğer aile üyelerine, bakıcılara, okul veya çocuk bakım merkezlerindeki diğer çocuklara kolayca yayılabilir. Kıl kurdu enfeksiyonları 2 yaşından küçük çocuklarda nadir görülür.
• Kalabalık alanlarda yaşamak: Huzurevi, çocuk esirgeme kurumu gibi kalabalık yerlerde yaşayan insanların kıl kurdu enfeksiyonu geliştirme riski daha yüksektir.

Kıl Kurdu Belirtileri Nelerdir? 

Kıl kurdu enfeksiyonunun en belirgin belirtisi, özellikle geceleri artan makat çevresi kaşıntısıdır. Parazitlerin gece saatlerinde yumurta bırakması kaşıntının uyku sırasında daha belirgin olmasına neden olabilir. Bazı kişilerde enfeksiyon hafif seyredebilir ve belirti görülmeyebilir.

Kıl kurdu belirtileri şunlardır:

• Geceleri artan makat çevresi kaşıntısı
• Huzursuz uyku ve sık uyanma
• Sinirlilik ve dikkat dağınıklığı
• Karın ağrısı veya karında rahatsızlık hissi
• İştah değişiklikleri
• Mide bulantısı
• Kız çocuklarında genital bölgede kaşıntı veya tahriş
• İç çamaşırında ya da dışkıda ince, beyaz kurtların görülmesi
• Kaşımaya bağlı ciltte kızarıklık ve tahriş

Şiddetli kaşıntı, tekrarlayan enfeksiyon veya genital bölgede belirgin şikâyet varsa sağlık değerlendirmesi yapılmalıdır.

Kıl Kurdu Nasıl Geçer?

Kıl kurdu, uygun parazit tedavisi ve yeniden bulaşmayı önleyen hijyen önlemleriyle geçebilir. Tedavide kullanılan ilaç çoğunlukla belirli bir süre sonra tekrar uygulanır aynı evde yaşayan kişilerin de birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

Tedavi sürecinde eller sık yıkanmalı, tırnaklar kısa tutulmalı, sabah duş alınmalı ve iç çamaşırları ile yatak takımları düzenli değiştirilmelidir. Şikâyetlerin tekrarlaması, şiddetli karın ağrısı veya genital bölgede tahriş görülmesi durumunda sağlık değerlendirmesi yapılmalıdır.

Kıl Kurdu Zararları Nelerdir? 

Tipik kıl kurdu enfeksiyonları ciddi sorunlara neden olmaz. Nadir durumlarda ağır istilalar kadın üreme organlarında enfeksiyonlara neden olabilir. Parazit anal alandan vajinaya oradan da ‌‌uterus, ‌fallop tüpleri ve ‌pelvik organların çevresine gidebilir. Bu, vajina iltihabı ‌(vajinit) ve ‌uterus iç zarının iltihabı ‌(‌endometrit) gibi sorunlara neden olabilir. Nadir olmasına rağmen, bir ‌pinworm enfeksiyonunun diğer komplikasyonları şunları içerebilir:

• İdrar yolu enfeksiyonları: İdrar yolu enfeksiyonları, ağır kıl kurdu istilasına sahip kadınlarda daha yaygındır. Solucan ayrıca mesaneye giderek sistite neden olabilir.
• Kilo kaybı: Enfeksiyon şiddetliyse, parazit vücut için gerekli temel besin maddelerini emerek kilo kaybına neden olabilir.
• Karın boşluğu ve üreme organlarında enfeksiyon: Solucan, kadınlarda anal bölgeden vajinaya, uterusa, ‌fallop tüplerine ve karın boşluğunda bu organların çevresine giderek vajinit, endometrit gibi enfeksiyonlara neden olabilir.
• Apandisit: Apendikse göç ederek apandisite yol açan kıl kurdu vakaları vardır.
• Cilt enfeksiyonu. Şiddetli kaşıntı, ciltte enfeksiyon riskini artıran yoğun çizik ve yaralara neden olabilir.

Kıl Kurdu Nasıl Önlenir? 

Kıl kurdu yumurtaları oyuncaklar, musluklar, yatak takımları ve klozet kapakları gibi yüzeylere yapışıp buralarda iki hafta boyunca canlı kalabilir.  Bu nedenle, düzenli yüzey temizliği parazitin yayılmasını önleyebilir. Solucan yumurtasının yayılmasını veya enfeksiyonun tekrar etmesini önlemeye yardımcı olabilecek yöntemler şunlardır:

• Sabahları anal bölge temizliği: Dişi kıl kurtları yumurtalarını anal bölgeye geceleri bıraktığı için, sabahları makat ve çevresini yıkamak vücuttaki yumurta sayısını azaltmaya yardımcı olabilir. Küvette banyo yapmak yerine duş almak banyo suyundan tekrar enfekte olmayı önlemeye yardımcı olabilir.
• Günlük olarak çamaşır ve yatak çarşaflarını değiştirmek: Yumurtalardan kurtulmak için bu önlem şarttır.
• Çamaşırları sıcak suyla yıkamak: Kıl kurdu yumurtalarını öldürmek için çarşafları, gecelikleri, iç çamaşırlarını, lifleri ve havluları sıcak suda yıkamak gerekir.
• Kaşımaktan kaçınmak: Anal bölgeyi kaşımaktan mutlaka kaçınmalısınız. Ayrıca çocukların tırnaklarını kısa kesmek de yumurtaların tırnak altında birikmesini azaltır.
• Elleri sık sık yıkamak: Enfeksiyon kapma veya yayılma riskini azaltmak için tuvalete girdikten, çocukların bezini değiştirdikten vs. sonra mutlaka eller yıkanmalıdır.
• Çocukların bakımını eksiksiz yapmak: Çocukların her gün duş almaları ve günlük olarak iç çamaşırlarını değiştirmeleri sağlanmalıdır. Tırnaklarını kısa kesmek de yumurtaların tırnak altında birikmesini azaltır.