Vücut fonksiyonları içerisinde çeşitli organlarda ortaya çıkan içleri hava dolu kabarcık ve sıvı dolu olan dokulara kistik lezyon denir.
Kistik lezyonlar kapsül benzeri kesecik şeklindedir. Çeşitli boyutlarda görülebilir.
Kistik lezyonlar genelde milimetrik boyutlarda ve oldukça küçüktür. Kistik lezyonların çoğu iyi huyludur.
İyi huylu kistik lezyonlar vücutta herhangi bir tehlike oluşturmaz. Kistik lezyonlar çoğunlukla deri altı bölgelerde ve yumurtalıklarda oluşur. Kistik lezyonlar yavaş gelişim gösterir ve farklı bir hastalığa neden olmazlar.
Anekoik Kistik Lezyon Nedir?
Anekoik kistik lezyon, ultrason görüntülemede içi tamamen sıvı dolu olduğu için siyah (yansımasız) görünen kistik yapılara verilen isimdir. “Anekoik” kelimesi, ses dalgalarını geri yansıtmayan anlamına gelir; bu nedenle ultrason cihazı bu yapıları koyu renkte gösterir. Genellikle iyi huylu olup, vücudun birçok bölgesinde (karaciğer, böbrek, yumurtalık, tiroit vb.) görülebilir. Çoğu basit kisttir ve tedavi gerektirmez; ancak boyutu, şekli, duvar kalınlığı veya içerdikleri yapıların farklı görünmesi durumunda doktor, ilerleyen süreçte yakın takip veya ek görüntüleme isteyebilir.
Kistik Lezyon Çeşitleri Nelerdir?
Kistik lezyonların hastalarda ortaya çıkardığı belirtiler ve semptomların şiddeti farklılık gösterebilir. Kistik lezyonlar vücudun farklı bölgelerinde oluşabilir.
Genel olarak görülen kistik lezyon çeşitlerini şu şekilde sıralamak mümkündür:
Böbreklerde oluşan kistik lezyonlar: Böbreklerde oluşan kistik lezyonlar doğuştan da olabilir daha sonra tıkanıklık şeklinde de ortaya çıkabilir. Böbreklerde oluşan kistik lezyonlar böbrek hastası olan kişilerde görülme ihtimali daha fazladır.
Memede oluşan kistik lezyonlar: Memede oluşan kistik lezyonlar kadınlarda daha çok görülür. Bu kistik lezyon çeşitleri genelde iyi huyludur. Meme bölgesinde oluşan kistik lezyona temas edildiğinde ağrı ve hassasiyet oluşabilir. Adet dönemlerinde bu lezyonun gösterdiği belirtiler daha şiddetli olabilir.
Rahim ve yumurtalık (Over) kistik lezyonları: En fazla görülen kistik lezyonlardan biri yumurtalık kisti lezyonudur. İçleri su ile dolu olan kistik lezyonlar yumurtalıkların birinde olabileceği gibi her iki yumurtada da oluşabilir. Bu tip lezyonlar genellikle tıbbi yöntemlerle tedavi edilir.
Epidermoid ve dermoid kistik lezyonları: Bu tür kistik lezyon çeşitleri daha çok derinin altında yağ ve keratin maddesini birikmesi sonucunda ortaya çıkar. Genellikle embriyo döneminde, boyun ve çene bölgesinde görülür. 3-4 yaşlarına gelince bu lezyon gözle görülebilir bir buyura ulaşır. Epidermoid kistlere sıklıkla burun, kaş ve göz bölgelerinde rastlanır. Genellikle doğumdan hemen sonra tespit edilebilir. Epidermoid ve dermoid kistik lezyonlar görüntüleri ile birbirlerine benzer yapıdadır.
İyi Huylu Kistik Lezyonu Belirtileri
İyi huylu kistik lezyonlar genelde herhangi bir belirti göstermezler. Oluşan kistik lezyonların pek çoğu şişlik şeklinde ve kabarcık halinde olur.
Kistik lezyonun oluştuğu vücut bölgesine ve lezyonun tipine göre değişiklik gösterir. İyi huylu bazı kistik lezyon belirileri şu şekildedir:
Kadınlarda en yaygın görülen kistik lezyonlardan yumurtalıkta oluşan vakalarda belirtiler genelde ağrı ve şişlik şeklinde olur. Adet kanamaları öncesi ve sonrasında pelvik şeklinde ağrı oluşur. Düzensiz adet kanamaları, mide bulantısı, kusma, kısırlık ve cinsel ilişki esnasında ağrılar oluşabilir.
Epidermoid ve dermoid kistler yumru şeklinde kendini gösterir. Bu tür lezyonların içleri dolu olur ve gözle görülebilir. Renkleri ise kırmızıya yakındır.
İç organlarda görülen kistik lezyonlar belirti göstermeyebilir. Vücutta böbrek, akciğer, karaciğer gibi bazı organlarda işlev kaybına ve bu bölgelerde kramp şeklinde ağrılara neden olabilir. Ayrıca mide bulantısı ve kusma da belirtiler arasındadır.
Kötü Huylu Kistik Lezyonu Belirtileri
Kötü huylu kistik lezyon belirtileri, lezyonun tipine göre değişebileceği gibi lezyonun boyutuna göre de farklılaşır.
Böbrek, akciğer ve karaciğerde görülen kistik lezyonların boyutu büyük olabilir ve bu bölgede şiddetli ağrılara sebep olabilirler.
Kistik lezyon belirtisi gösteren hastalar ani hareket etmeleri halinde ya da belli duruş pozisyonlarında bu bölgelerde ağrılar şiddetlenebilir.
İçi sıvı ve hava dolu olan lezyonların patlaması da ağrıya neden olabilir. Kistik lezyon belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden uzman bir doktora muayene olmanız kistik lezyonun tehlike oluşturmasını önleyebilir.
Böylece lezyonun büyümesine fırsat vermeden erken tanı ve tedavi ile kistik lezyon temizlenmiş olur.
Kistik Lezyonu Tanısı Nasıl Konulur?
Kisitik lezyon tanısı konmadan önce fiziki muayene yapılır. Kistik lezyonun vücudun hangi bölgesinde oluştuğu, belirtilerin şiddeti, oluşan lezyonun gözle görülüp görülmediği gibi ölçütler kistik lezyonun tanısında önemlidir.
Cilt yüzeyinde oluşan bir lezyon varsa fiziki muayene ile tanı konulabilir. Ancak iç organlarda oluşan bir kistik lezyona daha çok görüntüleme teknikleri kullanılarak tanı konabilir.
Kistik lezyon çeşitlerinin pek çoğuna ultrasonografi yöntemi ile tanı konur. Bazı durumlarda ise oluşan kistik lezyon hiçbir belirti göstermeyebilir. Bu durumlarda kistik lezyonun varlığı tesadüfen ortaya çıkar.
Kistik Lezyonu Nasıl Tedavi Edilir?
Kistik lezyon tedavi sürecinde oluşan lezyonun hacmi, oluştuğu bölge, hastanın genel sağlık öyküsü gibi kriterler dikkate alınır.
Küçük boyutta oluşan lezyonlar herhangi bir müdahaleye gerek kalmadan sadece düzenli takip yapılarak tedavisi sonlandırılır. Boyutlarında büyüme olan ve kötü huylu kistik lezyonlar ise cerrahi müdahale ile tedavi edilir.
Kistik Lezyonu Ameliyatı
Kistik lezyonların oluştuğu bölgede deri yüzeyine genelde küçük kesiler açılır ve lezyon temizlenir. Yumurtalıkta oluşan kistik lezyonlar ise ameliyat ya da ilaçla tedavi edilir. Kimi kistik lezyon tiplerinde sadece oluşan lezyonun içi boşaltılır.
Kistik lezyon tedavisinde cerrahi yöntemler kullanılıyorsa gerekli operasyondan sonra kistik lezyondan örnek doku alınır. Böylece yapılacak biyopsi sonucu oluşan lezyonun risk durumu tespit edilir.
Kistik Lezyonu Tedavisi Sonrası İyileşme Süreci
Kistik lezyonlar tedavi aşamasında doktor tarafından takip edilerek lezyonun gelişimi dikkatlice incelenmelidir. İyi huylu kistik lezyonlar tedavi sonrası iyileşme göstererek herhangi bir tehlike oluşturmazlar. Ancak iyileşmeyen iyi huylu kistik lezyonlar zamanla boyutları ve şiddeti artarak kötü huylu lezyona dönüşebilir. Bundan dolayı kistik lezyonların tedavi sonrası tamamen iyileşene kadar lezyonun takibini yapmak ve gerekli önlemleri almak sağlık açısından oldukça önemlidir.