Komedojenik Nedir? Komedojenik Ne Demek?

Komedojenik, cilt gözeneklerini tıkayarak siyah nokta ve beyaz nokta gibi komedonların oluşmasına yol açabilen madde ya da ürünler için kullanılan bir terimdir. Özellikle sivilceye eğilimli ciltlerde, kozmetik ürün seçerken içeriklerin komedojenik olup olmadığı önem taşır.

Komedojenik Ne Demek?

Komedojenik kelimesi, "komedon" ile "oluşturan" anlamına gelen "-jenik" ekinin birleşmesinden doğmuştur. Komedon sözcüğü ise Latincede "obur" anlamına gelen comedo kelimesinden gelir. Kısaca komedojenik, komedon oluşumunu kolaylaştıran demektir. Bu özelliği taşımayan ya da çok düşük düzeyde taşıyan ürünler ise non-komedojenik olarak adlandırılır.

Komedon Nedir?

Komedon, kıl kökünün deriye açıldığı noktada biriken yağ ve ölü deri hücrelerinin oluşturduğu tıkaçtır. Sivilcenin en erken ve en hafif biçimidir. Komedonlar görünüşlerine göre ikiye ayrılır:

Açık komedon: Gözenek ağzı açık kaldığı için içerideki yağ havayla temas ederek koyulaşır. Halk arasında siyah nokta olarak bilinir.

Kapalı komedon: Gözeneğin ağzı ince bir deri tabakasıyla örtülüdür. Ten renginde ya da beyazımsı küçük kabarıklıklar şeklinde görülür ve beyaz nokta olarak adlandırılır.

Komedon tek başına zararsız görünse de tıkanmış gözenekte bakterilerin çoğalmasıyla kızarık ve iltihaplı sivilcelere dönüşebilir.

Komedojenik Maddeler Ciltte Nasıl Etki Eder?

Deride bulunan yağ bezleri, cildi korumak için sebum adı verilen yağlı bir salgı üretir. Bu salgı normalde gözenek ağzından cilt yüzeyine akar. Yoğun, yağlı ya da cildin üzerinde örtü oluşturan bazı maddeler, gözenek ağzındaki hücrelerin dökülmesini bozar ve sebumun dışarı çıkışını zorlaştırır. Sonuçta gözenek ağzında bir tıkaç oluşur.

Kozmetik ürünlerin sürüldüğü bölgede ortaya çıkan bu tabloya tıpta akne kozmetika, yani kozmetiğe bağlı sivilce denir. Kavram ilk kez 1972'de, düzenli makyaj yapan kadınlarda görülen hafif ama inatçı sivilceleri tanımlamak için kullanılmıştır. Akne kozmetikada çoğunlukla aynı büyüklükte, küçük kapalı komedonlar ve kabarcıklar görülür; siyah nokta daha azdır.

Saç Ürünleri de Sivilce Yapabilir mi?

Evet, yalnızca yüze sürülen ürünler değil, saç ürünleri de gözenekleri tıkayabilir. Yağlı saç kremleri, briyantin ve saç şekillendiriciler alın ve şakaklara bulaştığında saç çizgisi boyunca kapalı komedonlar oluşabilir. Bu duruma özellikle saçlarına yoğun yağlı ürün uygulayan kişilerde rastlanır.

Komedojenite Ölçeği Nedir?

Bir maddenin gözenek tıkama eğilimini göstermek için 0'dan 5'e kadar puanlanan komedojenite ölçeği kullanılır. 0 puan komedon oluşturmadığını, 5 puan ise güçlü bir komedon oluşturma eğilimini gösterir. Bu puanların büyük bölümü, 1970'ler ve 1980'lerde tavşan kulağına uygulanan testlerden elde edilmiştir. 1984'te yayımlanan kapsamlı bir çalışmada, bu yöntemle çok sayıda kozmetik içerik ve hazır ürün puanlanmıştır.

Ancak tavşan kulağı insan derisinden çok daha hassastır. Bu nedenle testte olumsuz sonuç veren bir maddenin insanda da sorun yaratmaması beklenirken, olumlu sonuç veren her madde insanda sivilceye yol açmaz. 2006'da insan sırtında yapılan bir çalışmada, komedojenik puanı yüksek içerikler barındıran hazır ürünlerin de her zaman komedon oluşturmadığı gösterilmiştir. Bir içeriğin etkisi; ürün içindeki oranına, formülün geri kalanına ve kişinin cilt yapısına göre değişir.

Komedojenik Olduğu Bildirilen İçerikler

Tavşan kulağı çalışmalarında gözenek tıkama eğilimi yüksek bulunan başlıca içerik grupları şunlardır:

İzopropil miristat ve benzerleri: Ürünlere ipeksi bir doku vermek için kullanılan yağ esterleridir.

Lanolin türevleri: Koyun yününden elde edilen yağın özellikle işlenmiş biçimleridir.

Kırmızı renk boyaları: Allıklarda sık kullanılan bazı sentetik kırmızı boyalardır. Kozmetiğe bağlı sivilcenin elmacık kemiği çevresinde daha sık görülmesi bu boyalarla ilişkilendirilmiştir.

Aynı çalışmada gliserin, saf vazelin ve mineral yağ ise sıfır puan almıştır. Bu liste hayvan deneylerine dayandığı için kesin bir yasak listesi olarak değil, sivilceye eğilimli kişiler için yol gösterici bir bilgi olarak değerlendirilmelidir.

Non-Komedojenik Etiketi Ne Anlama Gelir?

Non-komedojenik ifadesi, üreticinin ürünün gözenekleri tıkamaması için tasarlandığını belirttiği bir etikettir. Ancak ABD kozmetik düzenlemelerinde de Avrupa Birliği mevzuatında da bu terim için özel bir yasal tanım ya da zorunlu bir test standardı yoktur. Avrupa Birliği'nde kozmetik iddiaların doğru ve kanıta dayalı olması genel bir kural olarak aranır; ancak bu iddianın hangi testle kanıtlanacağı belirlenmemiştir.

Bu nedenle non-komedojenik etiketi, ürünün hiç sivilce yapmayacağının garantisi değildir. Sivilceye eğilimli kişilerin makyaj malzemesi, cilt bakım ürünü, temizleyici ve saç ürünü seçerken "non-komedojenik", "yağ içermez" ya da "gözenekleri tıkamaz" ibarelerine bakmalarını önerir.

Sivilceye Eğilimli Ciltte Ürün Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Sivilcenin oluşumunda asıl belirleyici etkenler androjen gibi hormonlar, kalıtım, yağ üretimi ve gözeneklerdeki bakterilerdir. Kozmetik ürünler bu tabloyu tek başına oluşturmasa da var olan eğilimi artırabilir. Ürün seçimi ve kullanımında şu noktalar yardımcı olur:

• Yeni ürünler aynı anda değil, birer birer denenmeli ve cildin tepkisi gözlenmelidir.
• Yüz yağlanması belirgin ve sivilceye eğilimli ciltlerde ağır kremler yerine jel ya da sıvı kıvamlı hafif ürünler seçilmelidir.
• Makyaj yatmadan önce göz makyajı dahil tamamen temizlenmeli, yüz ovalanmadan nazikçe yıkanmalıdır.
• Yüz günde en fazla iki kez ve terledikten sonra yumuşak bir temizleyiciyle yıkanmalıdır.
• Makyaj fırçaları ve süngerleri düzenli olarak temizlenmeli, makyaj malzemeleri başkalarıyla paylaşılmamalıdır.
• Saç ürünleri yüze bulaştırılmamalı, saç kremi kullanıldıktan sonra alın ve yüz durulanmalıdır.

Non-komedojenik ürün kullanılsa bile makyajla uyumak sivilceye yol açabilir. Bir ürünü kullanmaya başladıktan sonra sürüldüğü bölgede küçük beyaz kabarıklıklar beliren kişilerin o ürünü bırakması, şikâyetin kaynağını anlamanın en basit yoludur.

Ürün Etiketi Nasıl Okunmalı?

Kozmetik ürünlerin içerik listesinde maddeler, üründeki oranları en yüksekten en düşüğe doğru sıralanır. Bu nedenle gözenek tıkama eğilimi bilinen bir içeriğin listenin başında yer alması, sonlarda yer almasına göre daha fazla önem taşır. Listede adı geçen bir maddenin tek başına sorun yaratacağı düşünülmemeli; ürünün bütün olarak cilt üzerindeki etkisi gözlenmelidir. "Hipoalerjenik" ve "dermatolojik olarak test edilmiştir" gibi ifadelerin de gözenek tıkama ile doğrudan ilgisi olmadığı unutulmamalıdır.

Düzenli bakıma rağmen geçmeyen, iltihaplanan ya da iz bırakan sivilcelerin tedavisi ve kişiye uygun ürün seçimi için dermatoloji uzmanının değerlendirmesi yol gösterir.