Kulakta sıvı birikmesi diğer bir ismi ile seroz otit olarak bilinir. Efüzyonlu otit olarak da adlandırılır. Üst solunum yolu enfeksiyonuna bağlı olarak ortaya çıkabilen bir sağlık problemidir. Çocuklarda daha sık meydana gelir. Östaki tüpünün tıkanması ile alakalı bir durumdur. Genellikle kulak ağrısı ile kendisini belli eder. Farklı problemlere neden olma ihtimali söz konusudur.
Kulakta Sıvı Birikmesi Nedir?
Kulakta sıvı birikmesi, orta kulakta herhangi bir enfeksiyon belirtisi görülmeden sıvının birikim göstermesidir. Orta kulak, östaki borusu ile boğaza bağlanır. Bu boru tıkandığı takdirde ise kulakta sıvı birikimi meydana gelir.
Kulakta Sıvı Birikmesi Neden Olur?
Kulakta sıvı birikmesi neden olur sorusuna verilebilecek en doğru yanıt, östaki borusunun tıkanmasıdır.
Aynı zamanda östaki borusunun düzgün çalışmaması da yine kulakta sıvının birikim göstermesine yol açar.
Bazı üst solunum yolu problemlerine bağlı olarak da bu durumun ortaya çıkma ihtimali vardır. Kulakta sıvı birikmesi nedenleri arasında şu maddelere yer verilir;
- Grip
- Üst solunum yolu enfeksiyonları (faranjit, rinit vb.)
- Nezle (soğuk algınlığı)
- Alerjik reaksiyonlar
- Östaki borusunun yetersiz çalışması yani östaki borusu disfonksiyonu
- Sinüzit
- Uçağa binmek ya da dalış yapmak gibi aktivitelerde yaşanan ani basınç değişimleri
- Geniz eti büyümesi
- Bağışıklık sisteminin zayıflaması
- Reflü
- Pasif içicilik (sigara dumanına maruz kalma)
Östaki Borusunun Yetersiz Çalışmasının Nedenleri Nelerdir?
Östaki borusunun yetersiz çalışması, fonksiyon bozukluğu nedeniyle oluşur.
Özellikle çocuklarda, östaki borusunun çapının küçük olması nedeni ile fonksiyon bozukluğu görülür. Östaki borusunun fazla yatay bir şekilde olması da borunun yetersiz çalışmasına neden olabilen bir durum olarak bilinir.
Borunun yatay olması halinde bakteri ve mikropların geçişi kolaylaşır. Bu durumda da enfeksiyon hastalıklarına yakalanma riski artış gösterir.
Geniz etinin fazla büyümesi ve alerjik burun yapısına bağlı olarak, östaki borusu yetersiz çalışabilir.
Doğuştan yarık damak problemine sahip olan kişilerde de östaki borusunun yetersiz çalıştığına dair bazı bilgiler vardır.
Kulakta Sıvı Birikmesi Belirtileri Nelerdir?
Orta kulakta sıvı birikmesi belirtileri, çocuklarda belirgin bir şekilde görülmeyebilir. Belirti göstermeden sıvı birikimi ortaya çıkma ihtimali vardır. Genellikle yetişkinlerde daha belirgin belirtiler görülür. Kulakta sıvı birikmesi belirtileri arasında şu maddeler yer alır;
- Kulakta basınç hissi
- Çocuklarda hafif ağrı hissi
- Yutkunma ya da esneme esnasında kulaktan ses gelmesi (sıvı patlaması ya da çıtırtı sesi vb.)
- Seslerin boğuk ya da daha kısık sesle duyulması (işitme güçlüğü)
- Kulakta dolgunluk hissi
- Baş dönmesi ve denge kaybı
- Kulak kaşıntısı
- Mide bulantısı ve kusma
- Kulak akıntısı
- Nadiren de olsa yüksek ateş
- Kulak çınlaması
- Boyun bölgesindeki lenf bezlerinde şişkinlik
Çocuklarda kulakta sıvı birikmesi belirtileri arasında ise sorulan sorulara geç yanıt vermek yer alır.
Televizyon izlerken sesi fazla açmak ya da televizyona yakın noktada oturmak da kulakta sıvı birikmesi olduğunun habercisi olabilir.
İlk başlarda bu durumlar görülmeyebilir. Fakat ilerleyen süreçte işitme kaybı başlar ve durum kronikleşebilir.
Kronikleşmesi halinde ise çocukların davranışlarında değişiklikler meydana gelir. Çocukların konuşmaya başlaması gecikir. Zihinsel gelişim süreci de yavaşlayabilir ya da geç tamamlanır.
Kulakta Sıvı Birikmesi Nasıl Teşhis Edilir?
Kulakta sıvı birikmesi teşhis edilebilmesi için kişilerin öncelikle kulak burun boğaz doktoruna randevu alması gerekir.
Kişi fiziki muayeneden geçer ve doktora şikayetlerini anlatır. Doktor, otoskop yardımı ile kulağın içini inceler. Böylelikle sıvı birikimi olup olmadığı görülür.
Bu süreçte timponometri testi ile de kulaktaki basınç ölçülebilir. Basınç ölçüm testi sayesinde de kişiye teşhis konulması mümkündür.
Sıvı birikimine bağlı olarak ortaya çıkan işitme kaybı genellikle geçici bir durumdur. Sıvı birikimi temizlendikten sonrasında kişinin işitme problemi de ortadan kalkar.
Teşhis konulması için kişinin işitme kaybının derecesi ölçülebilir. Bunun için ise odyometri olarak bilinen işitme testi uygulanır.
İşitme testi genellikle çocuklara teşhis koyulabilmesi için uygulanır. Bunun nedeni ise çocuklarda belirtilerin belirgin olmamasıdır.
Kulakta Sıvı Birikmesi Tedavisi
Kulakta sıvı birikmesi tedavisi, sıvı birikiminin şiddetine göre değişkenlik gösterebilir. Bazı durumlarda tedavi uygulanmasına gerek kalmaz. Ortalama bir haftalık süreç içerisinde iyileşme görülür.
Fakat çocuklarda kulakta sıvı birikmesi, günlük hayatı zorlaştırabilen bir durumdur. Çocukların içine kapanmasına ve okuldaki performansının düşmesine neden olabilir. Bu nedenle de çocuklarda ortaya çıkan sıvı birikmesinin nedeni alerji ise ilaç verilir. Özellikle alerji ilaçları ve burun spreyleri ile süreç atlatılır.
Uzun süre devam eden sıvı birikimi durumunda ya da işitme kaybının şiddetli olduğu durumlarda ise farklı tedavi yöntemlerine başvurulur. Kişinin kulak zarında küçük bir tüp yerleştirilir. Bu tüp sayesinde kulakta biriken sıvı çekilir. Gerekli durumlarda ise kulak zarı çizilir.
Kulakta sıvı birikiminin tekrarlama ihtimali vardır. Bu nedenle sıvı birikmesinin nedeni de araştırılır. Altta yatan sebebe bağlı olarak farklı tedavi yöntemlerine başvurulabilir.
Kulakta Sıvı Birikmesi Evde Tedavi Edilebilir mi?
Kulakta sıvı birikiminin hafif seyrettiği durumlarda, evde uygulanabilecek bazı yöntemler vardır. Bu yöntemler tedavi değil, iyileşme sürecini destekleyici uygulamalar olarak kabul edilir. Sıvı birikimi yaşayan kişilerin sakız çiğnemesi, iyileşme sürecinin hızlanmasına katkı sağlar. Sıvı tüketimini artırmak ve sigara dumanından kaçınmak da tedavi sürecini olumlu yönde etkiler.
Kulakta Sıvı Birikmesini Önlemek Mümkün mü?
Kulakta sıvı birikmesini önlemek için östaki borusunun yeterli çalışması gerekir. Bazı durumlarda bunun önlenmesi mümkün değildir.
Östaki borusunun daha yatay olması halinde bu durum önlenemez. Çocukluk dönemindeki birçok kişide bu durum gözlemlenir.
Fakat kulakta sıvı birikmesinin tekrarlanmaması için dikkat edilebilecek bazı noktalar vardır.
Öncelikli olarak sigara tüketiminden kaçınmak gerekir. Çocukların ve sigara içmeyen yetişkinlerin de pasif içici olmaması adına sigara dumanına maruz kalmamaları önemlidir. Üst solunum yolu problemlerine bağlı olarak da sıvı birikimi görülür. Bu nedenle hijyen kurallarına dikkat edilmesi gerekir.
Bağışıklık sistemini güçlendirici besinlerin tüketimine ağırlık verilmelidir.
Mümkün olduğunca hava kirliliği bulunan alanlardan kaçınılması gerekir.
Alerji problemi olan kişilerin düzenli olarak alerji ilaçlarını kullanması ve alerjik reaksiyona neden olabilecek durumlardan uzak durması önerilir.
Sinüzit problemi yaşayan kişiler ise sinüzit ameliyatı olabilir ya da uygulanan farklı tedavi yöntemleri varsa bu tedavi yöntemlerine başvurabilir.
Kulak temizliğine de önem verilmesi gerekir. Kulak çubuğu kullanımından kaçınılmalıdır. Kulak çubuğu, kulakta biriken kirlerin daha geriye gitmesine neden olur.
Duş sonrasında, havuz ya da denizden çıktıktan sonra ise kulakların yumuşak bir havlu ile kurulanması önerilir.