Lokal Anestezi Nedir? Lokal Anestezi Kullanım Alanları Nelerdir?

Lokal Anestezi Nedir? Lokal Anestezi Kullanım Alanları Nelerdir?

Lokal anestezi, belirli bir vücut bölgesindeki ağrı duyusunu geçici olarak ortadan kaldırmak amacıyla uygulanan anestezi yöntemidir. Kişinin bilinci açık kalırken yalnızca işlem yapılacak bölgedeki sinir iletimi geçici olarak azaltılır veya durdurulur. Diş tedavileri, küçük cerrahi işlemler ve bazı tanısal girişimlerde kullanılabilen lokal anestezinin etkisi, uygulanan bölgeye ve işlemin özelliklerine göre değişebilir.

Güncelleme :
Görüntüleme : 512
Medical Park’ı sağlıkta güvenilir kaynağınız olarak seçin
ai Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle

Lokal anestezi, vücudun yalnızca işlem yapılacak küçük bir bölgesini, sinirlerin ağrı iletimini kısa süreliğine durdurarak hissizleştiren uyuşturma yöntemidir. Kişi işlem boyunca bilinçli kalır, kendi kendine nefes alır ve hekimle konuşabilir; ağrı duyulmaz, ancak dokunma ve basınç hafifçe hissedilebilir.

Lokal Anestezi Nedir?

Lokal anestezik maddeler, sinir hücrelerinin zarındaki sodyum kanallarını, yani sinir sinyalinin oluşmasını sağlayan mikroskobik geçitleri geçici olarak kapatır. Bu geçitler kapandığında uygulama bölgesindeki sinir uçları ağrı uyarısını beyne iletemez.

Önce ince yapılı ağrı ve ısı lifleri etkilenir, ardından dokunma ve basınç hissi azalır, kalın yapılı hareket lifleri ise en son ve en az etkilenir. Bu nedenle kişi işlem sırasında ağrı duymazken bölgeye yapılan dokunuşu ya da itmeyi fark etmeye devam edebilir. Madde zamanla kan dolaşımına karışıp vücuttan atıldıkça sinir iletimi kendiliğinden eski haline döner.

Lokal anestezi, uygulandığı alanın genişliği bakımından anestezi yöntemlerinin en sınırlı olanıdır. Diğer yöntemlerle temel farkları şöyle özetlenebilir:

Lokal anestezi: Yalnızca işlem yapılacak deri, mukoza (ağız ve burun gibi boşlukları döşeyen nemli doku) ya da diş çevresi uyuşturulur.

Bölgesel anestezi: Bir kolu, bacağı ya da vücudun alt yarısını besleyen büyük sinirler veya omurilik çevresi uyuşturulur; spinal anestezi bu grubun en bilinen örneğidir.

Sedasyon: Damar yoluyla verilen ilaçlarla kişi gevşetilir ve uykuya yakın bir hale getirilir; sedasyon çoğu zaman lokal anesteziyle birlikte kullanılır.

Genel anestezi: Kişinin bilinci tamamen kapatılır, solunum çoğunlukla bir cihazla desteklenir ve süreç anestezi ekibi tarafından yönetilir.

Lokal Anestezi Kullanım Alanları Nelerdir?

Lokal Anestezi Kullanım Alanları Nelerdir?

Lokal anestezi, kısa süren ve vücudun sınırlı bir alanını ilgilendiren pek çok işlemde tercih edilir. Kişinin aynı gün evine dönebilmesine olanak tanıdığı için muayenehanede, poliklinikte ve acil serviste sıkça kullanılır. Başlıca uygulama alanları şunlardır:

Diş hekimliği: Dolgu, kanal tedavisi, diş çekimi, implant yerleştirme ve diş eti cerrahisi

Deri işlemleri: Ben aldırma, siğil ve yağ bezesi gibi küçük kitlelerin çıkarılması, batık tırnak tedavisi

Tanısal girişimler: Deriden, memeden, tiroitten ya da lenf bezinden biyopsi, yani mikroskop altında incelenmek üzere doku örneği alınması

Acil servis uygulamaları: Kesiklerin dikilmesi, yabancı cisim çıkarılması, apse boşaltılması ve bazı kırıkların yerine oturtulması

Göz ve kulak burun boğaz işlemleri: Göz damlası şeklindeki anestezikler, göz muayenesi ve bazı katarakt ameliyatlarında; spreyler ise burun ve boğaz muayenesinde kullanılır

Tıbbi girişimler: Damar yolu açılması, idrar sondası takılması, kemik iliği örneği alınması ve endoskopi öncesi boğazın uyuşturulması

Lokal anestezi, ağrı tedavisinde de yer bulur. Sinir sıkışmasına ya da kas düğümlerine bağlı kronik ağrılarda, ağrının kaynağı olan bölgeye yapılan enjeksiyonlar hem tanı koymaya hem de ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir.

Ameliyat bitiminde yara kenarlarına verilen uzun etkili maddeler, kişinin ilk saatlerde daha az ağrı kesiciye ihtiyaç duymasını sağlar. Genel anestezi riskinin yüksek olduğu ileri yaştaki ya da ağır kalp ve akciğer hastalığı bulunan kişilerde ise bazı işlemler sedasyon desteğiyle lokal anestezi altında yapılabilir.

Lokal Anestezinin Riskleri ve Komplikasyonları Nelerdir?

Doğru dozda ve uygun koşullarda uygulandığında lokal anestezi en güvenli anestezi yöntemlerinden biridir. Görülen yan etkilerin büyük kısmı hafiftir ve birkaç saat ya da birkaç günde iz bırakmadan kaybolur. Sık rastlanan yan etkiler şunlardır:

  • Enjeksiyon yerinde sızı, morarma, hafif şişlik veya küçük bir kanama
  • Damar daraltıcı eklentiye bağlı çarpıntı, titreme ve huzursuzluk hissi
  • İğne ya da işlem kaygısıyla tansiyonun düşmesi, baş dönmesi ve kısa süreli bayılma
  • Uyuşukluğun beklenenden uzun sürmesi; bu durum çoğunlukla haftalar içinde düzelir, sinirde kalıcı hasar ise çok nadirdir

Daha seyrek ancak ciddi bir tablo, kandaki anestezik düzeyinin hızla yükselmesiyle gelişen sistemik toksisitedir. Maddenin yanlışlıkla damara verilmesi ya da çok yüksek doz kullanılması sonucu ortaya çıkar ve genellikle uygulamadan sonraki birkaç dakika içinde ağızda metal tadı, dudak çevresinde uyuşma, kulak çınlaması, sersemlik ve kas seğirmesi ile başlar; ilerlerse havale ve kalp ritim bozukluğuna yol açabilir.

Gerçek alerji ise oldukça nadirdir; yaşanan tepkilerin çoğu kaygı, bayılma ya da damar daraltıcı maddenin etkisidir, ancak döküntü, nefes darlığı ve dil şişmesi gibi bulgular anafilaksi açısından acil müdahale gerektirir. Kan sulandırıcı kullanımı morarma ve kanama eğilimini artırabileceğinden bu ilaçlar kendi kararıyla bırakılmamalı, işlemden önce hekime bildirilmelidir.

Lokal anestezi, sinirlerin ağrı sinyali üretmesini geçici olarak durdurarak vücudun küçük bir bölgesini kişinin bilinci açıkken hissizleştiren bir yöntemdir.

Diş tedavilerinden ben ve siğil alımına, biyopsiden kesik dikişine kadar pek çok kısa işlemi hastanede yatış gerektirmeden ağrısız hale getirir. Krem, sprey, doku içine enjeksiyon ya da sinir bloğu şeklinde uygulanabilir ve etkisi yarım saatten birkaç saate kadar sürer.

Yan etkileri çoğunlukla enjeksiyon yerindeki sızı ve morarmayla sınırlıdır gerçek alerji ve doz aşımına bağlı toksisite ise nadir görülür. Güvenli bir uygulama için işlem öncesinde alerjilerin, kullanılan ilaçların ve kronik hastalıkların hekime eksiksiz anlatılması gerekir. Daha önce anestezi sonrasında beklenmedik bir tepki yaşamış ya da hangi yöntemin kendisine uygun olduğundan emin olmayan kişiler anestezi ve reanimasyon uzmanlarına danışabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sıkça Sorulan Sorular

Yalnızca lokal anestezi yapılacaksa genellikle aç kalmaya gerek yoktur; hafif bir öğün yemek, işlem sırasında baş dönmesi ve bayılma riskini de azaltır. İşleme sedasyon eklenecekse ya da işlemin genel anesteziye dönme ihtimali varsa birkaç saatlik açlık istenir. Bu nedenle hazırlık kuralları her zaman işlemi yapacak ekiple netleştirilmelidir.

Tek başına lokal anestezi bilinci etkilemediğinden çoğu kişi işlemden sonra araç kullanabilir. Ancak sedasyon uygulanmışsa aynı gün araç kullanılmamalı ve eve bir refakatçiyle dönülmelidir. El, ayak ya da göz çevresi uyuşturulduysa direksiyon ve pedal hakimiyeti etkilenebileceği için his tamamen geri gelene kadar beklemek gerekir.

İltihaplı ya da apse oluşmuş dokuda ortam asidik hale gelir ve anestezik madde sinire yeterince geçemez; bu durumda uyuşma zayıf kalabilir. Alt azı dişlerinde sinirin kalın kemik içinde ilerlemesi ve kişiden kişiye değişen sinir dağılımı da etkiyi azaltabilir. Hekim böyle durumlarda ek doz verebilir, farklı bir enjeksiyon noktası seçebilir ya da iltihap gerileyene kadar tedaviyi erteleyebilir.

Diş tedavisi, dikiş atılması ya da biyopsi gibi gerekli işlemler hamilelikte uygun dozda lokal anesteziyle güvenle yapılabilir. Ertelenebilecek işlemler için en uygun dönem genellikle ikinci üç aydır. Ağrının ve enfeksiyonun tedavi edilmemesi, anne ve bebek için anestezikten daha fazla risk oluşturabilir. Kişinin hamile olduğunu ve kaçıncı haftada bulunduğunu hekime mutlaka bildirmesi gerekir.

Lokal anestezik maddeler anne sütüne çok düşük miktarda geçer ve bebeğin bağırsaklarından da oldukça az emilir. Bu nedenle diş tedavisi ya da küçük cerrahi işlem sonrasında emzirmeye ara vermek genellikle gerekmez. Sedasyon ya da ek ağrı kesici kullanılacaksa emzirme planı hekimle birlikte gözden geçirilmelidir.

Lokal anestezi çocuklarda da güvenle kullanılır, ancak doz çocuğun kilosuna göre hesaplanır ve yetişkinlere göre daha dikkatli sınırlandırılır. İğne öncesinde deriye uyuşturucu krem sürülmesi işlemi büyük ölçüde ağrısız hale getirir. Diş tedavisinden sonra küçük çocuklar uyuşan dudaklarını ya da dillerini ısırabileceği için uyuşma geçene kadar gözetim altında tutulmalıdır.

Evet, birçok ameliyatta iki yöntem birlikte kullanılır. Genel anestezi altında yapılan ameliyatın sonunda yara bölgesine ya da sinir çevresine verilen lokal anestezik, uyanma sonrasındaki ağrıyı belirgin biçimde azaltır. Bu sayede uyanma sonrasında ağrı kesici gereksinimi düşer ve kişi yataktan daha erken kalkabilir.

Daha önceki bir uygulamada döküntü, kurdeşen, nefes darlığı ya da yüzde şişlik yaşandıysa alerji ihtimali değerlendirilmelidir. Yalnızca çarpıntı, terleme ya da bayılma yaşanmışsa bu durum çoğu zaman alerji değil, kaygı veya damar daraltıcı eklentiye verilen bir tepkidir. Şüpheli durumlarda alerji uzmanları cilt testleri ve kontrollü küçük dozlarla güvenle kullanılabilecek maddeyi belirleyebilir.

Ağız içi uygulamalardan sonra yemek için dudak ve dildeki hissin tamamen geri gelmesi beklenmelidir; bu süre çoğunlukla 2-5 saat arasındadır. Uyuşukluk sürerken çiğneme yapılırsa yanak ve dil farkında olmadan ısırılabilir. Bu süre içinde ılık sıvılar tüketilebilir, ancak sıcak çay ve çorba yanık riski nedeniyle ertelenmelidir. Vücudun diğer bölgelerindeki uygulamalarda ise beslenmeyle ilgili bir kısıtlama genellikle yoktur.

Uyuşukluğun işlemden sonraki gün de sürmesi, iğnenin ya da işlemin sinire yakın geçtiğini gösterebilir. Bu tür his kayıplarının büyük bölümü birkaç hafta ile birkaç ay içinde kendiliğinden düzelir. Yine de uyuşukluk 24 saati aştığında ya da yanma, elektrik çarpması hissi ve güçsüzlük eşlik ettiğinde işlemi yapan hekime haber verilmelidir. Hekim gerekirse sinir iletimini değerlendiren testler isteyerek iyileşmeyi takip eder.

Teşekkürler

En kısa sürede sizinle iletişime geçeceğiz. Sağlıklı günler dileriz!


Güncelleme
Güncel Versiyon
Yayınlanma Tarihi:
Prof. Dr. Aynur Fırat

Prof. Dr.

Aynur Fırat

Anestezi ve Reanimasyon

Bu içeriğin geliştirilmesinde  Medical Park Yayın Kurulu  katkı sağlamıştır. Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.

Teşekkürler! En kısa sürede sizinle iletişime geçeceğiz. Sağlıklı günler dileriz!

Makaleye Dön

Sayfa bağlantısı panoya kopyalandı!

Tamam