Mantarın Faydaları Nelerdir?

Şamanizm döneminde şamanlar bazı mantarları tüketerek halüsinasyon görür. Bu halüsinasyonlar sayesinde ise farklı boyutlara ulaştıkları düşünülür. Meditasyonlar esnasında da sıklıkla kullanılan bu mantar türü sağlık açısından büyük risk barındırır. 

Tabi ki her mantar türü bu tarz sorunları ortaya çıkarmaz. Mantarın faydaları özellikle mutfaklarda kendini gösterir. Potasyum açısından zengin olması ile bilinen mantarlar, doğadaki besin döngüsünün sağlanmasına imkan sunan en öneki besin kaynağı olarak kabul görür.

Mantar Türleri Nelerdir?

Mantarlar genellikle zehirli ve zehirli olmayan mantarlar olarak iki farklı grupta incelenir. Bu iki farklı grup çoğu zaman yenilebilir ve yenilemeyen mantarlar olarak da adlandırılır. Bunların haricinde ise bir de su mantarları olduğu bilinir.

Bu mantar türleri de kendi içerisinde farklı türlere ayrılır. Mantarlar aynı zamanda; Fungi, Protista ve Stramenopila olmak üzere üç farklı aleme ayrılır. Dünya genelinde bir buçuk milyardan fazla mantar türü vardır. Fakat bunlardan sadece altmış dokuz bin türü tanımlanmıştır. Henüz tanımlanamamış olan diğer mantar türleri hakkında net bir bilgi yoktur.

Türkiye'de yetişen ve yenilebilir olan bazı mantar türlerinin şu şekilde olduğu bilinir:

• İmparator mantarı
• Kuzu göbeği mantarı
• İstiridye mantarı
• Kanlıca mantarı
• Kültür mantarı
• Pestik mantarı
• Bal mantarı
• Kıvırcık mantar
• Borazan mantarı
• Tirmit mantarı

Zehirli Mantar Türleri Nelerdir?

Mantarlar genel olarak yenilebilir, yenilemeyen ve zehirli mantarlar olarak sınıflandırılabilir. Türkiye'de çok sayıda zehirli mantar türü bulunmakta olup bunların bir kısmı ölümcül sonuçlara yol açabilmektedir. Bu nedenle doğadan toplanan mantarların tüketilmesi konusunda son derece dikkatli olunmalıdır.

Sık karşılaşılan zehirli mantar türlerinden bazıları şunlardır:

• Amanita muscaria (Sinek mantarı)
• Amanita phalloides (Köygöçüren mantarı)
• Amanita pantherina
• Galerina marginata (Cenaze çanı mantarı)
• Omphalotus olearius (Ağulu mantar)
• Sarcosphaera coronaria (Çukur çanak mantarı)
• Gyromitra esculenta

Bazı mantarlar ise belirli koşullarda risk oluşturabilir. Örneğin Coprinus atramentarius mantarı tüketildikten sonra alkol alınması ciddi reaksiyonlara neden olabilir.

Mantarının Faydaları Nelerdir?

Mantarın faydaları arasında en önemlisi bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkı sağlıyor olmasıdır. Bunun haricinde ise mantarın faydaları saymakla bitmez. Sağlık açısından en önemli besinler arasında yer alan mantarın faydaları şu şekildedir:

• Hücre yaşlanmasına karşıdır
• Kolesterolü düşürür
• Bağırsak sağlığına iyi gelir
• Metabolizmayı olumlu yönde etkiler
• Kilo vermeyi destekler
• Saç, tırnak ve diş sağlığı açısından önem taşır
• Vücudun su dengesini korur
• Kas ve sinir sisteminin düzgün çalışmasını sağlar
• B12 kaynağıdır

Mantarın faydaları arasında aynı zamanda; kan şekerini düzenlemesi, romatizma ağrılarına iyi gelmesi ve gut hastalığında kişilerin sağlık durumunu olumlu yönde etkilemesi de yer alır. Mantarın faydalarından yararlanmak için öncelikle hangi mantar türlerinin yenildiğini öğrenmek gerekir. Aynı zamanda kişilerin mantar alerjisi olma ihtimali de bulunur. Bu nedenle alerji testi yaptırılması önerilir. Mantarın faydalarından yararlanmanın diğer bir püf noktası ise mantarın ne şekilde tüketilmesi gerektiği ile ilgilidir. 

Mantarın Zararları Nelerdir?

Mantarların ayırt edilememesi halinde ya da yanlış tüketilmesine bağlı olarak zehirlenmeler meydana gelebilir. Mantar zehirlenmeleri, mantarın zararları arasında en önemli olanıdır. Aynı zamanda mantar alerjisi de mantar tüketimini engelleyici unsurlar arasında yer alır.

Mantar alerjisi herkeste farklı etkiler ile ortaya çıkabilir. Bazı kişilerin vücutlarında kaşıntı ve kabarıklık olurken bazı kişilerin ise ağız içlerinde yara oluşumu görülebilir. Mantar alerjisinin çok ciddi boyutları olması da mümkündür. Bu nedenle mantar tüketiminde son derece dikkatli ve bilinçli olmak gerekir. 

Zehirli Mantarlar Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Halk arasında mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için çeşitli yöntemlerin güvenilir olduğu düşünülse de bu inanışların büyük bölümü bilimsel olarak doğru değildir. Bir mantarın zehirli olup olmadığını görünüşüne, tadına veya hayvanlar tarafından tüketilip tüketilmediğine bakarak anlamak mümkün değildir. Mantarların güvenli şekilde tanımlanabilmesi için uzman değerlendirmesi ve gerektiğinde laboratuvar incelemeleri gerekir.

Yaygın yanlış inanışlardan bazıları şunlardır:

• Hayvanların yediği mantarların insanlar için de güvenli olduğu düşünülür. Ancak bazı mantarlar hayvanlar tarafından tüketilebilse de insanlar için ciddi zehirlenmelere yol açabilir.
• Gümüş kaşıkla kaynatıldığında kaşığın kararmasının mantarın zehirli olduğunu gösterdiği sanılır. Oysa bu durum mantardaki kükürt bileşikleriyle ilişkilidir ve zehirlilik hakkında bilgi vermez.
• Mantarın pişirilmesi veya kurutulmasının tüm zehirleri etkisiz hale getirdiği düşünülür. Bazı mantar toksinleri ısıya dayanıklıdır ve pişirme sonrasında da etkisini sürdürebilir.
• Koparıldığında maviye dönen mantarların zehirli olduğu söylenir. Ancak renk değişimi tek başına zehirlilik göstergesi değildir.
• Zehirli mantarların acı tada sahip olduğu düşünülür. Oysa birçok ciddi mantar zehirlenmesi vakasında tüketilen mantarların lezzetli olduğu bildirilmiştir.

Mantar Tüketirken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Öncelikle yalnızca zehirli olmadığından emin olunan mantarlar tüketilmelidir. Mantarlar içeriğinde kitin adı verilen sindirimi zor bir karbonhidrat bulundurduğundan, fazla miktarda ve sık sık mantar tüketmekten kaçınılmalıdır. Aksi takdirde sindirimde güçlükler yaşanabilir. Mantarların pişmiş olarak tüketilmesi gerekmektedir. 

Birçok mantar türü yalnızca piştikten sonra tüketilebilmelerine, aksi takdirde zehirli etki yaratmalarına neden olan ısıya dayanıklı toksin maddeler içerir. Dolayısıyla çiğ halde tüketilmeleri zehirlenme ve benzeri sorunlara neden olabilir. Bunlara ek olarak hassas bünyeye sahip olan hamileler, yaşlılar ve küçük çocukların mantar tüketiminden kaçınması tavsiye edilir. Bunun nedeni bünyelerinin hassas olmasından dolayı beklenmeyen intoleranslar geliştirebilecek olmalarıdır. 

Hamilelikte (Gebelikte) Mantar Tüketimi Zararlı Mıdır?

Gebelik sürecindeki kadınların yediği yemeklerden içtiği içeceklere kadar dikkat etmesi gerekir. Bazı gıdalar ve içecekler bebeklerin gelişimini olumsuz yönde etkiler. Bu nedenle de hamile kişilerin tüketmek istediği besinler için ilk olarak doktorlarından onay almaları daha doğru sonuçlar elde edilmesine imkan sunar. Aynı zamanda hamilelik sürecinde annelerde farklı alerjilerin ortaya çıkma ihtimali de bulunur. Mantar alerjisi günümüzde en sık rastlanan alerji türlerinden birisidir. 

Ayrıca mantar zehirlenmesi riskini de göz önünde bulundurarak, hamilelik sürecinde mantar tüketimi yapılmamasına özen göstermek gerekir. Bu süreçte genellikle kültür mantarının tüketilmesine izin verilir. Kültür mantarı tüketiminin de haftada 200 gramı geçmemesine dikkat edilmelidir.

Kuzu Göbeği Mantarı Faydaları Nelerdir?

Her mantar türü birbiri ile benzerlik gösterir. Bu benzerlikler insan sağlığına sağlamış oldukları faydalarda da kendini gösterir. Kuzu göbeği mantarı genellikle ülkemizin Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında yetişir. Halk arasında şifalı mantar olarak da bilinir. Yenilebilir mantarlardan ayrılan en büyük özelliği ise çiğ olarak tüketime uygun olmasıdır.

Fransız mutfağının gözde besinleri arasında yer alan kuzu göbeği mantarının faydaları şu şekildedir:

• Karaciğer ve kalp sağlığını korur
• Katarakt problemine iyi gelir
• Karaciğer enzimlerinin yenilenmesini sağlar
• B2 vitamini açısından zengindir

İstiridye Mantarı Faydaları Nelerdir?

İstiridye mantarı ticari üretimi en fazla olan mantar türleri arasında yer alır. Genellikle kış aylarında yetişen bu mantar türü, büyük şapkalı bir yapıya ve dalgalı bir gövdeye sahiptir. Dünyada en çok yetiştiriciliği yapılan ikinci mantar türü olarak da bilinir.

İstiridye mantarının faydaları şu şekilde bilinir:

• Antibiyotik özelliğine sahiptir
• Çocukların gelişim sürecini destekler
• Yüksek oranda potasyum içeriğine sahiptir
• Yüksek tansiyonun düşmesine imkan sunar
• Kolesterolün düşmesini sağlar

Mantar Zehirlenmesinin Belirtileri Nelerdir?

Mantar zehirlenmeleri genellikle mantar tüketiminin ardından ilk yarım saatte ortaya çıkmaktadır. Belirtilerin ortaya çıkış süresi tüketilen mantarın türüne göre değişebilir. Bazı zehirlenmeler ilk birkaç saat içinde gelişirken, bazı türlerde belirtiler 6 saatten daha uzun süre sonra başlayabilir. Erken dönemde görülen belirtiler arasında sersemlik, uyku hali, tansiyon düşüklüğü, yüzde kızarma, bulanık görme, terleme, mide bulantısı, kusma ve ağızda metalik tat yer alabilir.

Zehirlenme durumunda sıklıkla görülen bazı semptomlar şunlardır:

• Göz bebeklerinin daralması
• Mide bulantısı
• Baş dönmesi
• Terleme
• Ateş
• Karın ağrısı
• Kas kasılmaları 
• İshal

Bazı mantar türleri halüsinasyonlara, bilinç değişikliklerine ve sinir sistemi bulgularına yol açabilir. Daha ağır vakalarda kas yıkımı (rabdomiyoliz), karaciğer ve böbrek hasarı, ciddi sıvı kaybı ve çoklu organ yetmezliği gelişebilir. Bu nedenle mantar tüketimini takiben ortaya çıkan herhangi bir şüpheli belirti tıbbi değerlendirme gerektirir.

Çoğu vakada 12 saat içinde kendiliğinden geçen hafif belirtiler gözlense de ağır vakalarda halüsinasyonlar, hipertansiyon, baş ağrıları, önemli karaciğer hasarı ve hatta bazı durumlarda can kaybı bile görülebilir. Bu sebeple semptomlar şiddetliyse kesinlikle doktora gidilmelidir.