Marasmus Nedir? Marasmus Hastalığı Belirtileri

Marasmus hastalığının belirtileri arasında aşırı zayıflık, kas kütlesinde belirgin azalma, ciltte kuruluk, gözlerde çöküklük ve genel halsizlik yer alır.

Çocuklarda büyüme geriliği, dikkat dağınıklığı ve bağışıklık sisteminin zayıflamasına bağlı sık enfeksiyonlar da yaygın olarak gözlenir.

Erken tanı ve uygun beslenme desteği ile tedavi edilebilen bu hastalık, ihmal edildiğinde hayati risk taşıyabilir.

Marasmus Nedir?

Marasmus, bebeklerde ve küçük çocuklarda daha sık görülen, ciddi bir yetersiz beslenme sorunudur.

Vücudun büyüme ve gelişme için ihtiyaç duyduğu protein, karbonhidrat, yağ gibi temel besin maddelerinin uzun süre boyunca yeterli miktarda alınmaması sonucu gelişir. 

Marasmus, genel olarak düşük gelirli bölgelerde, açlık, yetersiz anne sütü alımı ya da uygun tamamlayıcı besinlerin verilmemesi gibi nedenlerle ortaya çıkar. Marasmusta vücut, hayatta kalabilmek için önce yağ depolarını, ardından da kas dokusunu kullanmaya başlar.

Bu süreçte çocukların büyümesi yavaşlar, bağışıklık sistemi zayıflar, ardından enfeksiyonlara karşı dirençleri azalır.

Tedavi edilmediği takdirde marasmus, yaşamı tehdit eden ciddi sonuçlara yol açabilir.

Marasmus Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Marasmus, çocuklukta yetersiz beslenme olarak kendini daha belirgin gösterir. Yetersiz beslenmenin süresine, şiddetine bağlı olarak farklılık gösteren belirtileri vardır.

Temel marasmus belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Aşırı Zayıflık ve Kilo Kaybı: Vücudun ağırlığı yaşa göre beklenenin daha altında bir değerde seyreder. Hızlı, belirgin bir kilo kaybı gözlemlenir.
• Kas ve Yağ Dokusu Kaybı: Vücut enerji ihtiyacını karşılamak için önce yağları sonrasında ise kas dokusunu kullanır. Bu durum kasların zayıflaması ile erimesi şeklinde sonuçlanır.
• Kemiklerin Belirginleşmesi: Cilt altındaki yağ dokuları azaldığı için kemikler dışardan bir bakışta kolayca fark edilir hale gelir.
• Başın Vücuda Oranla Büyük Görünmesi: Vücut kilo vererek küçülmeye başladığından baş orantısız bir şekilde büyük görünür.
• Ciltte Kuruluk ve İncelme: Cilt kurur, incelirken buruşuk bir görünüm almaya başlayabilir. Esnekliğini kaybeder.
• Saçlarda Kuruluk ve Seyreklik: Saçlar seyrek, kuru, kolay kırılır hale gelebilir.
• İştahsızlık: Hastalarda genelde yemek yeme isteği azdır. 
• Halsizlik ve Enerji Eksikliği: Sürekli bir şekilde yorgunluk, enerji eksikliği hali görülür.
• Dikkat Dağınıklığı: Özellikle çocuklarda odaklanma sorunu görülebilir.

Diğer marasmus belirtileri ise şu şekildedir:

• Çocuklarda büyüme geriliği
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması
• Çocuklarda huzursuzluk, sinirlilik
• Kronik ishal
• Düşük vücut ısısı
• Düşük nabız
• Mental, davranışsal bozukluklar

Marasmus belirtileri yaş ile koşullara bağlı olarak bu belirtilerden bazılarıyla veya birkaçıyla olarak kendini gösterebilir. 

Marasmus Nedenleri Nelerdir?

Marasmus, yetersiz beslenme hastalığı olduğundan sosyo ekonomik koşullar, beslenme alışkanlıkları, sağlık durumları gibi etkenlerle ilişkilendirilir. Yoksulluk ile gıda güvensizliği, tüm yaş gruplarında bu hastalığın görülmesinde rol oynar. Marasmus nedenleri genel hatlarıyla şöyle sıralanır:

• Bebekler ve Küçük Çocuklarda: Gelişmekte olan ülkelerde yoksulluk, gıda kıtlığı, anne sütü yetersizliği, erken sütten kesme gibi sebeplerden dolayı bebek veya çocukta beslenme yetersizliği meydana gelir. Gebelik ve emzirme dönemlerinde annelerin yeterli beslenememesi de marasmus riskini artıran sebeplerdendir. Ayrıca sık yaşanan ishal, solunum yolu enfeksiyonları gibi besin alımını azaltan, enerji ihtiyacını artıran durumlar, riskin yükselmesine sebeptir.
• Yaşlılarda: Yalnız yaşayan, sosyal desteği olmadığından yeterli bakıma ulaşamayan, kronik hastalıkları olan, diş problemleri ile yutma güçlüğü yaşayan, yeterli beslenemeyen yaşlılarda görülebilir. Yetersiz bakım ve beslenme, bu yaş grubu için önemli marasmus sebeplerindendir.
• Yetişkinlerde: Hastalık, bazı sebeplerden dolayı yetişkinlerde de kendini gösterebilir. Kanser, HIV/ AIDS gibi hastalıklar, iştahsızlığın yanında besin emilim sorunlarına sebep olabilir. Ayrıca çölyak gibi sindirim sistemi hastalıkları, böbrek ve karaciğer yetmezlikleri, metabolizmada dengesizlikler ile iştahsızlıktan dolayı riski artırır.

Marasmus Tanı ve Teşhisi

Marasmus tedavisi için öncelikle doğru tanı ile teşhis gerekir. Hastanın genel durumuyla beslenme alışkanlıkları kapsamlı bir şekilde değerlendirilerek çeşitli testler, muayeneler yapılır.

Hastalığın teşhisinde ilk adım, hastanın tıbbi öyküsü ve yaşadığı çevresel koşulların anlaşılmasıdır.

Hastanın bulunduğu ailede beslenme alışkanlıkları, son dönemlerde yaşanan ciddi kilo kaybı, iştah değişiklikleri, yutma güçlüğü ve kusma gibi zorluklar sorgulanır.

Hastanın öncesinde geçirdiği veya mevcut olan kronik hastalıkları, kullandığı ilaçlar göz önünde bulundurulur.

Yaşadığı çevredeki sosyoekonomik durum, doğal afetler, savaş gibi olgular, hastalığın anlaşılmasında belirgin bir fikir verir.

Hastanın genel durumu, bilinç düzeyi ile aktiviteleri gözlemlenirken birtakım fiziksel ölçümlerin de yapılması gerekir. Kilo, boy, vücut kitle endeksi, orta üst kol çevresi ölçümleri alınarak hastanın yaşına göre karşılaştırılır, ardından beklenen değerlerde olup olmadığı belirlenir.

Yaşa göre ağırlığın istenen değerin çok altında olması, hastanın boyuna oranla kilosunun düşük olması, düşük vücut kitle endeksi önemli belirtilerdir.

Ayrıca cilt kuruluğu, saç seyrekliği ile kemiklerin belirginleşmesi gibi etkenler, hastalığın teşhisinde rol oynar.

Hastalığın tanısını desteklemek, besin eksikliklerini öğrenmek ve hastanın genel sağlık durumunu değerlendirmek için bazı testler uygulanır. Tam kan sayımı, protein düzeyleri, elektrolit düzeyleri, kan şekeri, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri yapılabilir.

Gerekli görüldüğünde bazı vitamin ve mineral düzeyleri, tiroid fonksiyon testleri, enfeksiyon testleri uygulanabilir. İdrar ve dışkı testleriyle böbrek fonksiyonları değerlendirilebilir. 

Marasmus Tedavisi Nedir?

Marasmus tedavisi, hastanın hayati fonksiyonlarını iyileştirmeyi, beslenme eksikliklerinin önüne geçmeyi ve olası çıkabilecek diğer sorunları engellemeyi amaçlar.

Hastalığa sahip bireylerde görülen dehidrasyon ile vücuttaki tuzların dengesizliği, tedavinin ilk aşamasını oluşturur. Hastanın hidrasyon durumu yakından takip edilirken kaybedilen sıvılarla elektrolitler yerine konulmaya çalışılır.

Bu dengeyi sağlayabilmek için özel olarak hazırlanan elektrolit solüsyonları ve enjeksiyonlar kullanılır.

Hastalığın ağır görüldüğü çocuklarda, sıvıların hızlı verilmesi bazı riskler barındırdığından dikkatli ve kademeli bir şekilde ilerlenir.

Sıvı ve elektrolit dengesi sağlandıktan sonra hastanın dengesiz beslenme durumu kontrollü bir şekilde düzenlenir.

Bu süreçte sindirim sisteminin adapte olabilmesi, metabolik dengenin yeniden sağlanabilmesi hedeflenir. Tedavinin başlangıcında, kolay sindirilebilen besinler tercih edilir.

Hastanın toleransı arttıkça besin içerikleri artırılarak iyileşme olup olmadığı gözlemlenir. Ardından besin değeri yüksek gıdalara yönelmesi sağlanır.

Çeşitli vitaminler, demir, çinko gibi takviyeler bu aşamada verilmeye başlanır. Tedavinin son aşamasında ise hastanın sağlıklı kiloya ulaştırılması ve bu kiloyu koruması hedeflenir.

Tedavi başarılı olsa da önlem almaya devam edilmelidir. Vücut ısısını düzenleme yeteneği azalan hastalarda hipotermi riski göz önünde bulundurularak hasta sıcak tutulmaya çalışılır.

Uzun süreli tedavi gerektiren durumlarda hasta ve ailesinin psikolojik destek alması, tedaviye uyum sağlayabilmelerine katkı sağlar.