Mayoz Bölünme Nedir? Mayoz Bölünme Nasıl Olur?

Mayoz bölünme, üreme hücrelerinin oluşumunu sağlayan bir bölünme türüdür. Bu bölünme ile hücredeki kromozom sayıları ikiye bölünür. Böylelikle yumurta ve sperm gibi üreme hücrelerinin oluşumu gerçekleşir. 

Mayoz bölünme iki farklı aşamadan oluşur. İlk aşamada kromozom sayıları yarıya iner. İkinci aşamada ise tekrar hücre bölünmesi gerçekleşir. Bu durum, genetik çeşitliliğin artış göstermesine de katkı sağlar.

Mayoz Bölünme Nedir?

Mayoz bölünme, eşeyli üreyen canlılarda kromozom sayısının yarıya indirilmesi ile gerçekleşir. Böylelikle üreme hücrelerinin oluşumu gerçekleşir. Normal vücut hücrelerinden farklı olarak, mayoz bölünmede oluşan hücreler yarı kromozom taşır. Böylelikle döllenme sürecinde kromozom sayısı dengelenmiş olur. Canlıların sağlıklı bir şekilde üremesi, mayoz bölünme sayesinde gerçekleşir. 

Bölünme iki aşamada gerçekleştiği için dört farklı hücre oluşumu gözlemlenir. Oluşan her bir hücrenin genetik özelliği birbirinden farklıdır. Genetik özelliklerin farklı olması, çeşitliliğin artmasını sağlar. Bu durumda ise aynı anne babadan dünyaya gelen farklı kardeşler dahi birbirinden farklı genetik özelliklere sahip olur. 

Mayoz Bölünme Nasıl Olur?

Mayoz bölünme iki ana aşamadan oluşur. Hücreler iki defa tekrar bölünür ve dört farklı hücre türü oluşur. Hücreler bölünmeye başlamadan öncesinde ise genetik bilgilerin bir kopyası oluşturulur. Daha sonrasında ise kromozomlar birbirinden ayrılır.

Bu ayrım, bölünme sürecinin daha kolay ve sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesini sağlar. Böylelikle mayoz bölünme süreci başlamış olur. Mayoz bölünmenin her iki aşaması da kendi içerisinde farklı evrelere ayrılır. Bu aşamalar kısaca şu şekildedir:

Mayoz I

Mayoz I, bölünmenin ilk aşamasını tanımlar. İlk aşamada homolog kromozomlar, yani her iki ebeveynden gelen ve aynı özelliklere sahip kromozomlar bir araya gelir. Böylelikle kromozomlar arasında gen alışverişi sağlanır. Daha sonrasında ise kromozomlar çift olarak ayrılır. Bu süreçte hücre bölünmesi gerçekleşir. Hücrelerde yarı kromozom oluşur. 

Mayoz II

Bölünmenin ikinci aşaması, mayoz II olarak adlandırılır. Bu aşamada kromozomun kopyalanması ile oluşan ve aynı genetiğe sahip olan parçalar, yani kardeş kromatitler ayrılır. Hücre bölünmesi tekrar gerçekleşir ve dört farklı hücre türü ortaya çıkar. Bu durum sperm ve yumurta olarak da bilinen üreme hücrelerinin oluşumunu sağlamış olur. Ortaya çıkan her hücrenin genetiği ise birbirinden farklıdır. 

Mayoz Bölünme ile İlgili Hastalıklar Nelerdir?

Mayoz bölünmede bazı hataların oluşması halinde, turner sendromu gibi hastalık türleri ortaya çıkabilir. Kromozom sayısının eşit dağılımının gerçekleşememesi halinde kişilerde, eksik ya da fazla kromozom oluşumu görülebilir.

Bu duruma bağlı olarak ise kişinin zihinsel ve fiziksel gelişimi etkilenir. Mayoz bölünme sürecinde meydana gelen hatalar, bazı genetik hastalıkların temelini oluşturur. Mayoz bölünme ile ilgili hastalıklar arasında şunlar yer alır:

Down Sendromu

Down sendromu,21. kromozomun fazladan bir kopyasının oluşması ile ortaya çıkar. En sık rastlanan kromozom hastalıklarından birisi olarak bilinir. Bu sendrom, genetik olarak da aktarım sağlayabilir. Down sendromu olan kişilerin yüz yapılarında farklılıklar görülür. Sendromun bilinen farklı türleri vardır.

Edwards Sendromu

Edwards sendromu, trizomi 18 olarak da bilinir. 18 kromozomunun 3 kopyasının bulunması halinde bu sendrom ortaya çıkar. Bebeklerde yarık damak ya da yarık dudak oluşumu bu sendroma bağlı olarak görülebilir. Edwards sendromu, çocuklarda zeka geriliğine neden olabilir. 

Turner Sendromu

Turner sendromu, kadınlarda görülen bir kromozom hastalığıdır. Kadınlarda bir X kromozomunun eksik olması nedeni ile ortaya çıkar. Turner sendromu nedeni ile kiş ilerde boy kısalığı görülebilir. Aynı zamanda bu sendrom, üreme sisteminde bazı problemlere yol açabilir.

Klinefelter Sendromu

Klinefelter sendromu, 46 yerine 47 kromozomun oluşmasıdır. Bu sendrom erkeklerde fazladan X kromozomun bulunması durumu olarak tanımlanabilir. Klinefelter sendromu nedeni ile erkeklerde hormonal dengesizlikler ortaya çıkabilir. Aynı zamanda sendroma bağlı olarak kısırlık görülebilir.

Patau Sendromu

Patau sendromu, 13. kromozomun fazladan bir kopyasının olmasıdır. Bu sendromun oluşması, gebelik sürecinde düşük riskini artırır. Bebek dünyaya geldiğinde ise birçok farklı sağlık problemi ortaya çıkar. Patau sendromu ile dünyaya gelen bebeklerin bazılarında, kalp sağ tarafta yer alabilir.