Motilite Nedir? Motilite Bozukluğu Neden Olur?

Motilite Bozukluğu Neden Olur? 

Motilite bozukluğu, sindirim sistemindeki kasların ve sinirlerin hasarı sonucu ortaya çıkan bir tür rahatsızlıktır. Besinlerin gerektiği gibi sindirim sisteminde hareket edememesi sonucu kişide bazı rahatsızlıklar görülür.

Bu durumun ortaya çıkmasında birden fazla nedenden bahsedebiliriz. Tedaviye başlamadan önce bu nedenlerin uzman bir doktor tarafından incelenmesi ve gerekli ön izlemenin yapılması oldukça önemlidir.

Doğru tanı konulduktan sonra hastanın durumuna uygun bir tedavi yöntemi belirlenir.  Motilite bozukluğuna yol açan yaygın nedenler arasında şu maddelere yer verilebilir:

İlaç Yan Etkileri: Antidepresan, kas gevşeticiler veya tansiyon ilaçları bu anlamda bir yan etki yaratarak kasların çalışmasını yavaşlatabilir.

Sistemik Hastalıklar: Metabolik rahatsızlıklardan olan tiroid ve bağ dokusu hastalıkları sindirim sistemini olumsuz etkileyebilir.

Ameliyat Etkileri: Geçmişte geçirilen mide ve bağırsak cerrahi operasyonları sonrasında gelişen etkiler bu soruna yol açabilir.

Sinir Hasarları: Sinirlerin yıpranması ve hasar görmesi hareketi engeller; şeker hastalığı (diyabet), Parkinson veya omurilik hasarları buna örnektir.

Sindirim Sisteminde Motilitenin Görevi Nedir? 

Sindirim sisteminde motilitenin görevi, alınan bütün besinlerin ve sıvıların yemek borusu yoluyla mideye, oradan da bağırsaklara kontrollü şekilde hareket ederek gönderilmesidir.

Genel olarak, sindirim sistemi ikinci beyin olarak ifade edilirken, vücut için son derece önemli bir mekanizmadır. Bu sistemin doğru ve kontrollü çalışması genel sağlık için oldukça önemlidir.

Vücut için oldukça önemli bir görevi üstlenen bu sistem, gerektiği gibi çalışmadığında kişilerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu hareket sistemi sayesinde besinler vücudun kullanabileceği parçalara ayrılır. Sindirim sisteminde motilitenin temel görevleri şu şekildedir:

Besinleri Parçalama: Sindirim sistemi görevi gören bu kaslar besinleri parçalar ve gerekli olan sıvı ile karıştırır.

Dalga Sistemi Oluşturma: Kaslar bir dalga sistemi oluşturur ve ritmik kasılmalarla besinleri sonraki adıma hazırlık yapacak şekilde ilerletir.

Emilim ve Boşaltım: Vücut için gerekli olan vitamin, mineral gibi faktörleri emer ve geriye kalan atık kısmı da dışarı atar.

Motilite Bozukluğu Belirtileri Nelerdir? 

Motilite bozukluğu belirtileri, sindirim sistemindeki kasların görevini yapamaması sonucu ortaya çıkan ve kişiden kişiye değişebilen şikayetlerdir. Motilite bozukluğu için genel tanımlar kullanılabilir ancak bu durumlar kesin tanı koymak adına uzman kontrolü gerektirir.

Bazı kişilerde bu durumlar daha hafif seyrederken bazı kişilerde şiddetli bir şekilde gözlemlenebilir. Belirtilerin uzun süre devam etmesi durumunda bir uzmandan destek alınması gerekir.

Motilite teşhisi için gerekli araştırmaların ve tanının yapılması sağlanır. En sık karşılaşılan motilite bozukluğu belirtileri şunlardır:

• Yemek borusu kaslarının düzgün çalışmamasına bağlı olarak yutmada güçlükler yaşanması,
• Besinlerin bağırsaklarda uzun süre kalmasıyla oluşan şişkinlik ve gaz şikayetleri,
• Mide kaslarının kasılmamasından kaynaklanan ani kusma durumları,
• Sindirim sistemindeki kasılmalara bağlı olarak göğüs bölgesinde oluşan göğüs ağrıları,
• Karın ağrısına bağlı olarak gelişen ve uzun süren kronik kabızlık sorunları,
• Mide içeriğinin yukarı doğru hareket etmesiyle oluşan mide bulantısı,
• Midenin yeterince esneyememesi nedeniyle yemek yemeye başladıktan hemen sonra doyma hissinin erken olması.

Motilite Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir?

Motilite bozukluğu teşhisi, hastanın şikayetlerinin dinlenmesi, fiziki muayene yapılması ve sindirim sistemi hareketlerini ölçen testlerin uygulanmasıyla konulur. Hastanın günlük yaşamına etkisi ve şikayetlerin süresi bu tanıyı koymak için önemlidir.

Gerekli olan fiziki muayene sonrası laboratuvar testleri ve gerekli tetkikler istenir. Tam anlamıyla doğru teşhisi koymak adına gerekli olan bütün işlemler sırasıyla yapılır. Motilite bulgusu fiziki muayene ve hastanın öyküsüne göre teşhis tam olarak konulmasa da bu duruma özel testler yapılır.

 Doğru tanı ile gerekli olan doğru tedavi yöntemleri izlenir. Motilite tanısı için bu rahatsızlık özelinde gelişen testlerle oradaki kasların hareketleri değerlendirilir.

Test türü de bakılması gereken organa göre de değişir mide ve bağırsak için farklı testlerle yol izlenir. Yemek borusuna bakılmak için genel olarak burundan kateter takılır. Yutkunma esnasında buranın hareketleri incelenir. 

Motilite Bozukluğu Tedavisi Nasıl Yapılır? 

Motilite bozukluğu tedavisi, tanı testleri yapıldıktan sonra hastanın genel durumuna ve hastalığın seviyesine göre doktor tarafından izlenen süreçtir. Tedavinin doğru şekilde ilerlemesi için hastanın öyküsü ve test sonuçları oldukça önemlidir.

Motilite teşhisi için hastanın ileri veya başlangıç durumunda olduğu da bu aşamada tespit edilir. İzlenecek tedavilere tam anlamıyla uymak, hastalığın ilerlemesinin de önüne geçebilir.

Cerrahi Operasyon: Diğer tedavilere yanıt vermeyen ileri seviye durumlarda doktor kararıyla cerrahi ameliyatlar yapılabilir.

İlaç Tedavileri: Kasların hareketini düzenleyen ve şikayetleri azaltan ilaç tedavileri uygulanır.

Endoskopik İncelemeler: Yemek borusu ve mideyi doğrudan incelemek için endoskopik yöntemlerden yararlanılır.

Bağırsak Sağlığını Destekleyecek Tedaviler: Sindirim sistemini rahatlatacak destekleyici tedaviler planlanır.

Motilite Bozukluğunda Beslenme Nasıl Olmalıdır? 

Motilite bozukluğunda beslenme, mide ve bağırsak hareketlerini rahatlatacak ve buradaki sorunları en aza indirecek şekilde planlanmalıdır. Motilite sorunları için tam tanı konulmasında mide ve bağırsak hareketlerinin gözlemi önemlidir. Ayrıca vücudun ihtiyacı olan besinleri de tam anlamıyla almak için dengeli bir beslenme planı oluşturulur.

Amaç hastanın şikayetlerini azaltıp günlük hayatını kolaylaştırmaktır. Beslenme düzeninde dikkat edilmesi gereken örnekler şunlardır:

Büyük porsiyonları aynı anda tüketmek mide için yorucu olabilir. Az ve sık yemek sindirim sistemini rahatlatır; 3 öğünü 5-6 öğüne bölmek sindirim sistemini rahatlatabilir.

Yiyecekleri ağızda iyi çiğnemek sindirim sistemi için büyük katkı sağlar.

Besinlerin olması gerektiği sisteme göndermek için belirli süre yemekten sonra dik pozisyonda oturun. Bu sayede yer çekimi kuvveti ile sindirim sistemine besinler rahat şekilde aktarılır.

Yutma sorunları yaşayan kişiler için sıvı besinler ve iyi haşlanmış yumuşak besinler önerilir.

Öğünler esnasında yudum yudum su içmek besinlerin sindirim sisteminde kolayca yumuşamasını sağlar.

Sindirim sistemini yoracak ağır ve yağlı gıdalardan uzak durmak gerekir.

Gaz ve şişkinliğe yol açacak lahana, brokoli gibi gıdalardan uzak durmak gerekir.

Mide, sindirim sisteminde önemli bir rol alırken buranın kapakçığının gevşemesi reflü gibi etkileri doğurur kahve ve çikolata bunlara sebep olabileceği için dikkatli tüketilmelidir.

Aşırı baharat ve asit tüketimi de sindirim sistemindeki duvarı olumsuz etkileyebilir.

Motilite Bozukluğu Önlenebilir mi? 

Motilite bozukluğunu tamamen ortadan kaldırmak veya kesin olarak önlemek her zaman mümkün olmayabilir ancak alınacak önlemlerle şikayetler hafifletilebilir.

Bu sistem için gerekli önlemler alındığında hastalık hafifleyebilir ve yaşam kalitesi artırılabilir. Doğru beslenme ve zamanında tedavi olmak şikayetlerde önemli ölçüde hafifleme sağlayabilir. Motilite rahatsızlığını önlemek ve sistemi korumak için bunlara dikkat edilebilir:

Kan şekeri dengesi bu sistem için oldukça önemlidir. Bunu kontrol ederek devam etmek farklı rahatsızlıkların da önüne geçecektir çünkü diyabet motilite rahatsızlığına sebep olan etkenlerdendir.

Stres, ikinci beyin olan sindirim sistemi için oldukça önemlidir; bu yüzden stresi yönetmeyi öğrenmek gerekir.

İlaçların yan etkisinden dolayı buradaki kaslar yıpranabilir bu bakımdan ilaçlar uzman kontrolünde ve gerekli olan ölçüde tüketilmelidir.

Lifli gıda bakımından zengin beslenmek, bol sıvı tüketimi ve düzenli egzersizler motilite için olumlu sonuçlar verir.