OHSS (Ovaryan Hiperstimülasyon Sendromu) Nedir?

Ovaryan hiperstimülasyon sendromu (OHSS), tüp bebek ve yumurtlama tedavilerinde kullanılan yumurtalık uyarıcı ilaçlara karşı vücudun aşırı yanıt vermesi nedeniyle ortaya çıkan bir sendrom türü olarak tanımlanır.

Bu durum, yumurtalıkların normalden çok daha fazla büyümesi ve damar geçirgenliğinin artmasıyla karakterizedir. Damar içindeki sıvının karın ve göğüs boşluğu gibi dokular arasına sızması neticesinde vücutta ödem ve sıvı birikimine neden olan oldukça ciddi bir komplikasyondur. 

OHSS (Ovaryan Hiperstimülasyon Sendromu) Nedir?

OHSS, üremeye yardımcı tedavi yöntemlerinde kullanılan hormon ilaçlarının etkisiyle yumurtalıkların aşırı uyarılması ve buna bağlı olarak vücutta sıvı dengesinin bozulmasıdır.

Yumurtalıkların normal boyutlarının birkaç katına ulaşmasıyla birlikte damar geçirgenliğini artıran kimyasal maddeler salgılanır. Daha sonrasında ise damar içindeki sıvı, proteinlerle birlikte karın boşluğuna sızmaya başlar. Bu durum OHSS yani ovaryan hiperstimülasyon sendromu olarak adlandırılır.

OHSS (Ovaryan Hiperstimülasyon Sendromu) Risk Grubu Nedir?

OHSS, tüp bebek tedavisi uygulanan herkeste görülebilecek bir sendrom türüdür. Fakat bazı kişilerde bu sendromun ortaya çıkma riski daha yüksek olarak kabul edilir. Özellikle polikistik over sendromu olan kişilerin tüp bebek tedavisi görmesi halinde ovaryan hiperstimülasyon sendromunun görülme ihtimali daha yüksek olarak değerlendirilir. OHSS risk grubu şu şekildedir: 

• Polikistik over sendromu (PKOS) olan kişiler
• 35 yaş altı kadınlar
• Vücut kitle indeksi normalin altında olanlar
• Anti-Müllerian hormon (AMH) değerleri yüksek olanlar
• Östrojen seviyesi yüksek kişiler
• Çok sayıda folikül gelişimi görülmesi

OHSS (Ovaryan Hiperstimülasyon Sendromu) Evreleri Nelerdir?

Ovaryan hiperstimülasyon sendromu evreleri yumurtalıkların uyarılma düzeyine, vücutta biriken sıvının miktarına ve hastanın klinik bulgularına göre değerlendirilir. Sendromun evresini teşhis etmek, uygulanacak tedavi yönteminin belirlenmesi açısından da oldukça önemlidir. Her evrede kişide farklı belirtiler ortaya çıkabilir. OHSS evreleri şu şekilde sıralanabilir: 

Hafif Derece OHSS: Hafif karın ağrısı, karında şişkinlik ve mide bulantısı ile seyreder. Bu süreçte düzenli takip, istirahat ve yeterli su tüketimi ile tedavi gerçekleştirilebilir.

Orta Derece OHSS: Karındaki şişkinlik ve karın ağrısının belirgin şekilde artması, bulantı ve kusmaya eşlik eden ultrasonografik olarak karın boşluğunda sıvı birikimi gibi belirtilere neden olur.

Şiddetli OHSS: Şiddetli nefes darlığı, hızlı kilo alımı, idrar miktarında ciddi azalma, şiddetli karın ağrısı ve damar içi pıhtılaşma riski barındırır. Kişilerin hastanede tedavi sürecine başlanması ve müşahede altında kalması gerekir.

OHSS (Ovaryan Hiperstimülasyon Sendromu) Belirtileri Nelerdir?

OHSS belirtileri, yumurtalıkların büyüme derecesine ve karın içerisinde biriken sıvının miktarına bağlı olarak değişkenlik gösterir. Sendromun ilerlemesi ile birlikte ise ortaya çıkan belirtiler daha fazla şiddetlenmeye başlar. Ovaryon hiperstimülasyon sendromu belirtileri arasında şu maddelere yer verilebilir:

• Alt karın bölgesinde ağrı
• Karında hassasiyet
• Mide krampları
• Karında şişkinlik
• Bel çevresinde genişleme
• Ani kilo artışı
• İshal
• Mide bulantısı ve kusma
• Hazımsızlık
• Nefes darlığı
• İdrar miktarında azalma

OHSS ile İlişkili Komplikasyonlar Nelerdir?

Ovaryon hiperstimülasyon sendromunun ileri evrelerde ve şiddetli bir şekilde seyretmesi halinde bazı komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Bu duruma ise genellikle nadir rastlandığı bilinir. OHSS ile ilişkili olarak ortaya çıkabilecek komplikasyonlar arasında şu maddelere yer verilmesi mümkündür:

• Böbrek yetmezliği
• Elektrolit dengesinde bozulma
• Toplardamarda kan pıhtılaşması
• Karın bölgesinde ya da göğüste sıvı birikimi
• Yumurtalık torsiyonu
• Düşük riski
• Solunum problemleri

OHSS Nasıl Teşhis Edilir?

OHSS teşhisi, tüp bebek veya yumurtlama tedavisi gören hastanın şikayetleri, muayene bulguları, ultrason ve kan testlerinin bir arada değerlendirilmesiyle konulur.

İlk olarak hastanın, hızlı kilo alımı, karında şişkinlik, karın ağrısı, mide bulantısı ve idrarda azalma gibi belirtileri olup olmadığı değerlendirilir. Daha sonrasında ise bu belirtilerin şiddeti değerlendirilerek sendromun hangi evrede olduğu belirlenir ve olası risk faktörleri incelenir. Ardından ultrason yardımı ile yumurtalıkların büyüklüğü ve karın boşluğunda sıvı birikimi olup olmadığı kontrol edilir. 

OHSS Tedavisi Nedir?

OHSS tedavisi, sendromun derecesine ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır. Kişilere uygulanacak olan tedavilerin temel amacı, semptomları rahatlatmak ve organ fonksiyonlarını korumaktır.

Hafif ve orta düzeydeki vakalarda hastanın istirahat etmesi ve sıvı-elektrolit dengesini koruması ile tedavi gerçekleştirilebilir. Bu süreçte kişinin ağır fiziksel aktivitelerden ve cinsel birliktelikten kaçınması gereklidir.

Şiddetli vakalarda ise hastanede yatarak takip gerekebilir ve damar yolundan albümin ya da sıvı takviyeleri verilerek kan hacmi desteklenir. Karın bölgesinde aşırı sıvı birikimine bağlı nefes darlığı veya şiddetli karın ağrısı gelişen hastalarda ise ultrason yardımıyla karın içerisinde biriken sıvının boşaltılması (parasentez) gereklidir.

Hastaların tedavi süresince protein açısından zengin besinleri tüketmesi önerilir. Kan pıhtılaşması riskine karşı ise kan sulandırıcı ilaçlar reçete edilebilir. Mide bulantısı ve karın ağrısı şikayetlerinin hafifletilmesi için de hastalara ilaç tedavisi uygulanması mümkündür.