Pankreasın Görevi Nedir​? Ne İşe Yarar? Ne Salgılar​?

İnsan anatomisinde son derece önemli bir yere sahip olan pankreasın görevi sadece bir hayati bir organ olmakla sınırlı değildir.

Aynı zamanda pankreasın görevi arasında vücuttaki önemli bezlerden biri olmakta yer alır.

Endokrin ve ekzokrin fonksiyonlarının çalışmasını sağlayan pankreas bunun yanı sıra salgıladığı hormon ve enzimler ile sindirim sisteminin de önemli bir parçasını oluşturur.

Öte yandan kan şekeri seviyesinin dengelenmesi de yine pankreasın görevi arasında yer alır.

Pankreas Ne İşe Yarar?

Pankreas sindirim sistemi için oldukça önemli bir organdır. Hem bir organ hem de bir bez olarak vücutta görev yapan pankreas, iki ana işlevi yerine getirir.

Pankreasın görevi arasında yer alan bu işlevler şu şekilde sıralanır;

Ekzokrin Fonksiyonu: Ekzokrin, bir tüp aracılığı ile hareket eden maddeler üreten bezlerden meydana gelen bir sistemdir. Bu sistem pankreasın yanı sıra şunları da içerir;

• Lakrimal bezler
• Meme bezleri
• Mukoza zarları
• Prostat
• Tükürük bezleri
• Yağ bezleri
• Ter bezleri

Endokrin Fonksiyonu: Endokrin, kana hormon salgılayan bezlerden oluşan bir sistemdir. Bu sistem ise pankreasın yanı sıra şunları da içerir;

• Adrenal bezler
• Hipotalamus
• Yumurtalıklar ve testisler
• Paratiroid ve tiroid bezleri
• Epifiz bezi
• Hipofiz bezi
• Timus bezi

Pankreasın görevi arasında aynı zamanda şunlarda yer alır;

• Yağları parçalamak için lipaz ile birlikte çalışır
• Enerji için amilaz salgılayarak karbonhidratları parçalar
• Proteaz salgılayarak proteinleri parçalar

Pankreas Öz Suyu ve Enzim Replasman Terapisi (PERT)

Pankreas, besinlerin sindirilmesi için her gün ortalama 1 ila 4 litre arasında enzim açısından zengin öz su üretir. Bu sıvı içinde yer alan amilaz karbonhidratları parçalarken; lipaz, A, D, E ve K vitaminlerinin emilimini sağlar; proteaz ise proteinleri amino asitlere ayırarak bağırsak florasını patojenlerden korur. Organın hasar görmesi veya ameliyatla alınması durumunda bu enzimler üretilemez; hastada yağlı dışkılama (steatore), kronik ishal ve hızlı kilo kaybı gelişir. Bu klinik tabloyu önlemek için hastaların her öğünde, Pankreas Enzim Replasman Terapisi (PERT) kapsamında reçete edilen lipaz, amilaz ve proteaz içerikli hapları soğuk içeceklerle kullanması hayati önem taşır.

Pankreas Kanseri Nedir?

Pankreas ile ilgili olarak meydana gelebilen hastalıkların başında pankreas kanseri yer alır.

Bu konuya dair yapılan bilimsel araştırmalar, pankreas kanserinin dünya üzerinde en çok görülen dördüncü kanser türü olduğunu ortaya çıkartmıştır.

Son derece sinsi bir kanser türü olan pankreas kanserinin teşhis edilmesi de bir hayli güçtür.

Pankreas kanseri, pankreasta yer alan hücrelerin mutasyon geçirmesine bağlı olarak vücudun kontrolü dışında bozulması ve çoğalması ile meydana gelir.

Meydana gelen mutasyonların neticesinde pankreasta bir kitle oluşur ve normal sağlıklı hücreler ölerek, fonksiyonlarını kaybetmeye başlar.

Pankreas kanseri erken evrede teşhis edilmez ise pankreasta bulunan kanseri hücreler ilk olarak pankreası saran organlara yayılmaya başlar.

Bu da kanserin önüne geçilmesinin daha zor bir hale gelmesine neden olur.

Bunun gibi istenmeyen sağlık sorunlarının yaşanmaması için ise pankreas kanseri belirtisi hakkında bilgi sahibi olunmalıdır.

Pankreas Kanseri Neden Olur?

‘Pankreas kanseri neden olur?’ sorusunun farklı birçok yanıtı vardır. Bu durum kişilerin genetik kodlamalarından dolayı meydana gelebildiği gibi yine kişinin belli başlı sağlık sorunlarından dolayı da meydana gelebilir.

Genel olarak pankreas kanserinin nedenleri arasında ise şu durumlar yer alır;

• Genetik yatkınlık
• Hastanın ailesinde pankreas kanseri olan kişilerin var olması
• Kişinin sigara alışkanlığına sahip olması
• Obezite
• Sağlıksız beslenme alışkanlığı
• Alkol tüketimi
• Diyabet
• Uzun süreli pankreas iltihabı
• Yaşlılık
• Kimyasal maddelere ya da toksinlere maruz kalma
• Kişinin hareketsiz bir yaşam tarzına sahip olması

Pankreasta Lezyon Türleri ve Bütünsel Koruma Protokolleri

Pankreastaki kitleler; basit kistler, psödokistler ve seröz sistadenomlar gibi cerrahi gerektirmeyen iyi huylu lezyonlar ile doğrudan kansere yol açan kötü huylu (malign) duktal adenokarsinom olarak ikiye ayrılır. Organ sağlığını korumak için sigara ve alkol bırakılmalı; ıspanak, sarımsak, tarçın, brokoli ve tatlı patates gibi antioksidan besinler tüketilmelidir. İnflamasyonu azaltmak amacıyla halk arasında uygulanan, 5 dakika kaynatılmış su ve ceviz içi kürünün aç karna bir ay boyunca tüketilmesi önerilse de, hastaların mevcut ilaç etkileşimleri ve kronik durumları nedeniyle bu tür destekleyici yöntemlere başlamadan önce mutlaka uzman hekimlerinden onay alması gerekir.

Pankreas Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Pankreas kanseri belirtileri genel olarak ilk evrelerinde kendini belli etmez. Ancak son derece sinsi bir kanser türü olan pankreas kanserinin belirtileri incelendiğinde, dikkate alınabilecek semptomlar arasında şeker hastalığı, ishal ve depresyon yer alır.

Bunun yanı sıra pankreas kanseri hastaları üzerinde yapılan gözlemlerde en çok görülen belirtiler arasında ani kilo kayıplarının, midede meydana gelen ağrının ve iştah kaybının olduğu da ortaya çıkmıştır. Pankreas kanseri ilk olarak bu organın baş kısmında meydana gelir.

Bununla birlikte kişilerde sarılık ve dışkıda açık rengin meydana gelmesi fark edilebilir.

Kanserin gövde ve uç kısımlara doğru yayılması durumunda ise kişilerin sırtına vuran ağrılar meydana gelmeye başlar. Bunların yanı sıra pankreas kanserinin belirtileri arasında şunlarda yer alır;

• Karın bölgesinde ağrı
• Aşırı halsizlik ve yorgunluk
• İştah kaybı ve buna bağlı olarak meydana gelen hızlı kilo kaybı
• Mide bulantısı ve kusma
• Şişkinlik hissi
• Derinin ve göz altlarının sararması
• Dışkıda renk değişimi
• İdrar renginin koyulaşması
• Üst karın bölgesinde başlayan ve sırta vuran ağrı
• Yemeklerden sonra ya da uzanınca meydana gelen karın ağrısı

Pankreas Ağrısının Karakteri ve İleri Tanı Yöntemleri

Pankreas kaynaklı ağrılar, üst karın bölgesinde başlayıp kuşağımsı bir hatla doğrudan orta sırt bölgesine yayılma eğilimindedir. Bu ağrılar düz yatıldığında, öksürürken veya yemeklerden sonra mekanik olarak artar; dik oturulduğunda ya da öne doğru bükülünde hafifler. Tümör büyüdükçe çevre sinir ağlarına ve karaciğere baskı yaparak sırt ağrısını kronikleştirir. Rutin muayenelerde fark edilmesi zor olan bu hastalıkta; bilgisayarlı tomografinin (BT) yanı sıra endoskopik ultrasonografi (EUS) ve ERCP gibi ileri tekniklerden yararlanılır. Kan tahlillerinde CA 19-9 tümör belirtecinin yüksek çıkması ve genetik testlerde BRCA1/BRCA2 mutasyonlarının tespiti erken teşhis için kritik verilerdir.

Pankreas Kanseri 1. Evre Belirtileri Nelerdir?

Pankreas kanserinin ilk evrede fark edilmesi zor olsa da imkansız değildir. Pankreas kanserinin 1. evre belirtileri arasında sırta vuran ağrılar ve sarılık yer alır. Bunun yanı sıra kişinin kendini sürekli olarak yorgun ve halsiz hissetmesi de yine birinci evre pankreas kanseri belirtileri arasında yer alır. Pankreas kanserinin birinci evresi (IA) ve (IB) olarak iki farkı kategoride incelenmektedir. Bu kategoriler şu şekilde açıklanabilir;

Pankreas Kanseri (IA) Kategorisi: Bu evrede tümör sadece pankreasın içerisinde yer alır ve genel olarak boyutu 2 cm’den daha küçüktür. Bu da kanserin henüz pankreas dışına taşmadığı anlamına gelir. Bu durumun fark edilmesi ise pankreas kanserinin erken evrede teşhis edildiğinin göstergesidir

Pankreas Kanseri (IB) Kategorisi: (IB) evresinde ise tümör hala pankreasın içerisinde yer alır ve boyutu 4 cm’ye kadar ulaşmış olabilir.

Ancak bu kategoride de tümörün boyu genel olarak 4 cm’yi geçmez. Bu kategoride de yine hastaların tedavi edilme şansı son derece yüksektir.

Aynı zaman kanserli hücrelerin pankreas dışına yayılması da yine farklı teknikler ile engellenebilir 

Pankreas Kanseri 4. Evre Ölüm Belirtileri Nelerdir?

Pankreas kanserinin dördüncü evresinde hastaların tedavi edilmesi neredeyse imkansız bir hal alır. Bu evrede kanseri hücrelerin pankreasın etrafındaki organlara yayıldığı görülür.

Karaciğer ve akciğer gibi hayati önem taşıyan organlarda da kanserin meydana gelmesi halinde uzman hekimler sadece hastaların yaşam kalitesini arttırmaya yönelik tedaviler uygular. Bunun yanı sıra yine hastaların yaşadığı semptomların şiddetinin azaltılması da bu evrede hedeflenen tedavi yöntemleri arasında yer alır.

4. Evre Tümör Sınıflaması ve Pankreassız Yaşam Yönetimi

Pankreas tümörleri damar invazyonuna göre çıkarılabilir, sınırda çıkarılabilir, lokal ileri ve uzak organlara yayılan metastatik (4. evre) olarak sınıflandırılır. Tedavi amacıyla organın tamamen alındığı durumlarda, insülin ve glukagon üretimi sıfırlandığı için hasta doğrudan cerrahi diyabet (şeker hastalığı) tablosuna girer. Kan şekerinin ölümcül seviyelere dalgalanmasını engellemek için hastaların ömür boyu dışarıdan insülin enjeksiyonu yapması zorunludur. Hipoglisemi krizlerinden kaçınmak adına gün boyunca az ve sık porsiyonlardan oluşan diyabetik beslenme düzenine geçilmeli, ani düşüşlere karşı yanlarında glikoz kaynakları bulundurulmalı ve hekim onaylı egzersizler yapılmalıdır.