Pelvik Organ Prolapsusu (Sarkması) Nedir? Türleri, Belirtileri ve Tedavisi

Pelvik organ prolapsusu veya pelvik organ sarkması, bağ veya kas zayıflığı nedeniyle pelvik yapıların vajinaya doğru inmesidir. Bu durum, vajinada prolapsus adı verilen bir çıkıntıya neden olur. Bu yüzden pelvik organ sarkması aynı zamanda pelvik organ prolapsusu adını da alır. Vajina girişinde veya ötesinde bir doku çıkıntısı görmek, hissetmek, pelvik bölgede basınç, ağırlık veya ağrı gibi durumlar pelvik organ sarkması belirtileri arasındadır. Tedavi edilebilir bir durum olan pelvik organ prolapsusuna genellikle cerrahi olmayan tedavi ile müdahale edilir. Bazı vakalarda pelvik organları yerine geri yerleştirmek için ameliyat da gerekebilir.

Pelvik Organ Prolapsusu (Sarkması) Nedir?

Pelvik organ sarkması veya diğer adıyla pelvik organ prolapsusu, bir veya daha fazla pelvik organın (vajina, rahim, mesane, üretra, ince bağırsak ve rektum) normal pozisyonlarının aşağısına düşmesi durumudur.

Pelvik tabanın kasları ve bağ dokuları genellikle pelvik organları yerinde tutar. Pelvik organlar arasında vajina, mesane, rahim, üretra ve rektum bulunur. Pelvik organ sarkması, pelvik tabanın kasları ve dokularının zayıflaması sonucunda meydana gelir. Buna genellikle hamilelik, doğum veya menopoz gibi faktörler yol açar.

Hafif seyreden pelvik organ prolapsusu vakalarında pelvik organların hafifçe sarktığı görülür. Şiddetli vakalarda sarkmalar vajinanın dışına doğru uzanabilir ve bir çıkıntıya neden olabilir. Prolapsuslu kişiler genellikle bunu vajinalarında bir şey düşüyormuş gibi doluluk veya basınç olarak hissederler.

Belirgin semptomlar, hangi tür prolapsus yaşandığına ve vakanın ne kadar şiddetli olduğuna bağlı şekilde gerçekleşir.

Pelvik Organ Prolapsusu (Sarkması) Neden Olur?

Pelvik organ sarkması, pelvik taban kaslarının, bağlarının ve dokularının aşırı gerilmesi sonucunda meydana gelir. Ayrıca kaslar yeteri kadar çalışmadığında bu yetersiz kullanım nedeniyle de pelvik organ prolapsusu görülebilir.

Pelvik organ sarkmasına neden olan faktörler şu şekilde sıralanabilir:

• Vajinal doğum
• Yaşlılık
• Menopoz
• Obezite
• Genetik faktör
• Kabızlık
• Bağ dokusu hastalıkları

Vajinal doğum

Vajinal doğum, pelvik organ sarkmasının en yaygın nedenidir. Birden fazla vajinal doğum yapmak, ikiz veya üçüz sahibi olmak, büyük bir bebek dünyaya getirmek, (fetal makrozomi) ve forseps veya vakumla doğum yapmak, pelvik taban kaslarının zayıflama olasılığını artırır.

Yaşlılık ve menopoz

Kaslarla birlikte pelvik kaslar da yaşla birlikte zayıflamaya başlar. En büyük etkenlerden biri olan östrojen hormonunun azalması gösterilir. Menopoz sırasında vücut doğal yapısı gereği daha az östrojen üretir. Bu azalma, pelvik tabanı destekleyen bağ dokularının zayıflamasına neden olabilir.

Obezite

Yapılan bilimsel çalışmalar, aşırı kilolu veya obez kişilerin, kendileri için sağlıklı bir kilo aralığında olan kişilere göre pelvik organ sarkmasını geliştirme riskinin daha yüksek olduğunu göstermiştir.

Kronik kabızlık, kronik öksürük ve sık sık ağır kaldırma

Pelvik taban kaslarına uygulanan basınç kasları zayıflatabilir. Kronik kabızlık, kronik öksürük ve sık sık ağır kaldırma, pelvik organ prolapsusu geliştirme riskini artırır.

Genetik faktör

Ailede pelvik organ sarkması yaşayan kişilerin olması, pelvik organ sarkmasına yakalanma riskini artırabilir.  

Bağ dokusu hastalıkları

Ehlers-Danlos sendromu, marfan sendromu veya eklem hipermobilite sendromu gibi bağ dokusu rahatsızlıkları olan kişiler de pelvik organ sarkmasına yakalanabilir.

Pelvik Organ Sarkması Çeşitleri Nelerdir?

Pelvik organ sarkması veya pelvik organ prolapsusu, sarkmanın meydana geldiği bölge veya şiddete bağlı olarak farklı türlerde ortaya çıkabilir:

Ön vajinal duvar prolapsusu (düşen mesane)

Vajinanın üstündeki zayıflamış pelvik taban kasları, mesanenin yerinden kaymasına ve vajinanıza doğru şişmesine neden olabilir. Bu tür prolapsusa sistosel adı da verilir. Ön vajinal duvar prolapsusu, en yaygın pelvik organ sarkması türü olarak kabul edilir.

Üretrosel

Pelvik taban kaslarının zayıflaması, üretranın düşmesine neden olabilir. Düşmüş bir üretra genellikle düşmüş bir mesaneye eşlik eder.

Arka vajinal duvar sarkması (rektosel)

Vajina ve rektum arasındaki zayıflamış pelvik taban kasları, rektumun vajinanın arka duvarına doğru şişmesine yol açabilir.

Enterosel

Pelvisteki kasların zayıflaması, ince bağırsağın vajinanın arka duvarına veya üst kısmına doğru şişmesine sebebiyet verebilir.

Rahim sarkması (rahim düşmesi)

Pelvik tabanın zayıflaması, rahminizin vajinal kanalınıza doğru düşmesine neden olabilir.

Vajinal kubbe prolapsusu

Zayıflamış pelvik taban kasları, vajinanızın üst kısmının (vajinal kubbe) vajinal kanalınıza düşmesine neden olabilir. Bu da pelvik organ sarkması çeşitleri arasında yer alır.

Pelvik Organ Prolapsusu (Sarkması) Belirtileri Nelerdir?

En yaygın pelvik organ sarkması belirtileri olarak idrar kaçırma, idrar yapamama, bağırsak hareketlerinde problemler, vajinal kanama ve cinsel ilişki sırasında ağrı gösterilir. Yaşanan bu belirtiler, sarkmanın şiddetine bağlı olarak değişebilir.

Pelvik organ sarkması belirtileri şu şekildedir:

• Vajinada dolgunluk veya basınç
• İdrar kaçırma
• İdrar yapamama
• Bağırsak hareketlerinde probemler
• Vajinal kanama
• Cinsel ilişki sırasında ağrı

Pelvik organ sarkmasında yaşanan semptomlar prolapsusun nerede olduğuna bağlıdır. Özellikle teşhis sürecinde semptomları doktora anlatmak, pelvik tabanın en zayıf olduğu noktaların bulunmasına yardımcı olur. Birçok kişi özellikle idrar ve dışkı yapmada sorun yaşayana veya cinsel ilişki ağrılı hale gelene kadar semptomlarını söylemeye çekinebilir.

Bu yan etkiler genellikle pelvik organ prolapsusu ile birlikte görülür.

Semptomlar şunları da içerebilir:

• Öksürürken, gülerken veya egzersiz yaparken idrar kaçırma (stres inkontinansı)
• Sürekli idrara çıkma veya mesanenin dolu olduğu hissi
• Kabızlık veya dışkılamayı kontrol edememe

Pelvik Organ Sarkması Nasıl Teşhis Edilir?

Pelvik organ sarkmasının teşhisi için genellikle pelvik muayene yeterli olur. Muayene sırasında, kişinin öksürülmesi istenebilir. Böylece pelvik bölgeye basınç uygulanarak prolapsusun tam kapsamı görülebilir. Ayrıca yatar pozisyondayken ve ayaktayken de muayene gerçekleştirilebilir.

Pelvik muayeneye ek olarak pelvik organ sarkması için şu testler de istenebilir:

• Pelvik taban fonksiyon testleri
• Mesane fonksiyon testleri
• Sistoskopi
• Ürodinamik testler
• Pelvik taban ultrasonu veya MR

Pelvik Organ Sarkması Tedavisi

Pelvik organ sarkması için cerrahi olmayan kegel egzersizleri ve vajinal peser işlemlerinin yanı sıra cerrahi olarak da laparoskopik (kapalı) meş ile rektopeksi (rektumun asılması) ameliyatı ve sakrokolpopeksi (vajen ve idrar kesesinin asılması) ameliyatı uygulanır. Bu cerrahi teknikler, uygulanan hastaların %90'nında uzun dönemde iyileşme sağlar.