Prebiyotik Nedir? Prebiyotik Besinler Nelerdir?

Prebiyotik, bağırsakta bulunan iyi bakterilerin ve mantarların büyümesine yardımcı olan, besinlerin içerisinde yer alan özel bitki lifleridir. Bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkı sağlayan prebiyotikler aynı zamanda enfeksiyon hastalıklarına yakalanma riskini de azaltır. Bağırsak sistemini düzene sokan prebiyotik içerikli besinler, özellikle çocukların gelişim döneminde oldukça faydalıdır.

Prebiyotik Nedir?

Prebiyotikler, bağırsaklardaki mikroorganizmalar için bir besin kaynağı görevi gören özel bir besin grubudur.

Prebiyotikler aynı zamanda bir besin kaynağıdır. Özellikle bağırsak mikrobiyotası için faydalı bir yapıya sahip olan prebiyotikler genellikle probiyotik ile karıştırılır. Prebiyotikleri insan vücudu parçalamadan sindiremez. Bağırsaklarda yer alan faydalı bakteriler için besin kaynağı olarak bilinen bir karbonhidrat türü olarak düşünülmesi mümkündür. Alt sindirim sisteminde besin görevi görürler. Bağırsaklarda parçalanan prebiyotikler, prebiyotik çeşitlerine bağlı olarak küçük yağ zincirlerini oluşturur. Prebiyotik ve probiyotik farkı bu noktada oldukça önemlidir.

Prebiyotikler ve probiyotikler, bağışıklık sisteminin ve bağırsakların en önemli iki besin maddesi olarak da düşünülebilir. Bu besin kaynakları, bağırsak mikrobiyotası tarafından parçalanır. Böylelikle faydaları ortaya çıkmaya başlar. Kısaca belirtmek gerekirse prebiyotikler, bağırsak sistemi ve bağışıklık sistemi için gerekli bir besin maddesidir.

Prebiyotik ve Probiyotik Farkı Nedir?

Prebiyotik ve probiyotik farkı şu şekilde özetlenebilir; probiyotikler, bağırsaklarda depolanır. Yeterli miktarda tüketildiğinde faydaları ortaya çıkar. Canlı mikroorganizmalardır. Prebiyotikler ise bileşik olarak ifade edilir. Bağırsaklarda yer alan mikroorganizmalar için bir besin kaynağıdır. Bağırsaklardaki faydalı olan bakterileri, mantarları vb. şeyleri besler. Beslenen bu bakteriler büyümeye başlar. Bu durum ise kişinin bağırsak sağlığına fayda sağlar.

Prebiyotik Besinler Nelerdir?

En iyi prebiyotikler genellikle lifli besinler olarak bilinir. Bunlara örnek olarak badem, muz, mısır, tam tahıllı besinler, soğan, enginar, sarımsak ve lahana verilebilir.

Fakat birçok besinin içerisinde prebiyotik yer alır. Bu besinlerin tüketimi, bağırsakların ihtiyaç duyduğu prebiyotik miktarının karşılanmasına yardımcı olur.

Prebiyotik açıdan zengin olan besinlere şunlar örnek verilebilir:

• Badem
• Muz 
• Badem yağı
• Mısır 
• Tam tahıllı besinler
• Buğday 
• Soğan
• Enginar 
• Soya fasulyesi
• Sarımsak 
• Lahana
• Karahindiba 
• Bezelye
• Keten tohumu 

Bunların haricinde de birçok besinde prebiyotik yer alır. Soya sosu, tofu ve yoğurtta da prebiyotik bulunur. Patlıcan, kuşkonmaz, bal, granola ve fasulye gibi besinlerin içerisinde de prebiyotik yer alır. Bu besinlerin düzenli olarak tüketilmesi önerilir. Fakat tüketimde aşırıya kaçılmamalıdır.

Prebiyotik Faydaları

Bağırsak mikrobiyotası için sağlıklı bileşikler olarak bilinen prebiyotikler bu sayede bağırsak hareketlerini kolaylaştırır, bağışıklık sistemini güçlü tutar, vücuttaki iltihabı azaltır, hormon seviyesini dengeler.

Prebiyotik yiyecekler tüketmek ilk başta bağırsak sağlığı açısından oldukça faydalıdır. Bu faydalardan yararlanmak için bazı besinler tüketilebilir. Fakat bazı besin türleri alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Bu nedenle de alerji testi yaptırmanız önerilir.

Prebiyotiklerin faydaları arasında şu maddeler yer alır;

• Bağırsak hareketlerini ve sindirimi kolaylaştırır
• Bağışıklık sistemini güçlü tutar
• Kolesterolü düşürür
• Kan şekerini dengeler
• Hormon seviyesini kontrol altına alır
• Strese iyi gelir ve ruh halini düzenler
• Alerji oluşumunu önlemeye yardımcıdır
• Kolon kanseri riskinin azaltılmasına destek olabilir
• Metabolizmayı hızlandırır 
• Kemik sağlığı için faydalıdır
• İnsülin direncinin düzenlenmesine katkıda bulunur
• Kardiyovasküler hastalık riskini azaltır

Bebeklerde Prebiyotik Kullanımı ile İlgili Bilinmesi Gerekenler

Bebeklerde prebiyotik kullanımı, bağırsak florasının desteklenmesini sağlar. Prebiyotikler sindirilemez. Bu nedenle de prebiyotik kullanımı esnasında dikkatli olunması gerekir. Özellikle bebeklere her prebiyotik içeriğine sahip besinlerin verilmemesi gerekir.

Bebekler için en çok önerilen prebiyotik türleri; GOS yani galakto - oligosakkaritler, FOS yani frukto - oligosakkaritler ve inülindir. Aynı zamanda anne sütü içerisinde de gerekli prebiyotikler vardır. Bebeklerin kabızlık ve ishal gibi sindirim problemlerinin yaşanmaması için prebiyotikler önemlidir. 

Aynı zamanda bebeklerin alerjik hastalık riskinin düşürülmesi ve enfeksiyon hastalıklarına yakalanma riskinin azaltılması için de yine prebiyotik kullanımı gerekir. Fakat bebeklerde prebiyotik kullanımı aşamasında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Özellikle bebeğin yaşı çok önemlidir. Anne sütü içerisinde yeteri miktarda prebiyotik olsa da prematüre doğan bebeklerde ek takviyeler gerekli olabilir. 

Prematüre bebeklerde prebiyotik kullanımı doktor kontrolü eşliğinde gerçekleşmelidir. Prebiyotik ilaçlar doktorlar tarafından önerilebilir. Bu gibi durumlarda ilaç kullanımına yönelinmesi daha doğrudur. Aşırı miktarda prebiyotik tüketiminden de kaçınılması gerekir. Bebeklere prebiyotik içerikli besinlerin çok fazla verilmesi halinde ishal problemi ortaya çıkabilir. Aynı zamanda gaz sancısı ve şişkinlik oluşumu da meydana gelebilir.

Yetişkinlerde Prebiyotik Kullanımı ile İlgili Bilinmesi Gerekenler

Prebiyotik kullanımı, bebeklerde olduğu kadar yetişkinlerde de faydalıdır. Prebiyotik içerikli besinlerin tüketilmesi, tip 2 diyabet ve obezite hastalıklarının ortaya çıkma riskini de azaltır. Yetişkin bireylerin de prebiyotik kullanımı ile ilgili dikkat etmesi gereken bazı noktalar vardır. Prebiyotik ürünler aşırı miktarda tüketilmemelidir. Aşırı tüketime bağlı olarak şişkinlik problemi oluşabilir. Aynı zamanda gaz sancısına da yol açma ihtimali vardır. 

Prebiyotik hap ve ilaçlar kullanılırken de doktorunuza danışmanız gerekir. Bu takviyeler toz ya da kapsül şeklinde bulunur. Fakat besin yolu ile prebiyotik alımı gerçekleştirilmesi daha sık önerilir. Bunun haricinde ise prebiyotik damlalar kullanılabilir. Fakat ilaçların ve damlaların dozunun abartılmaması gerekir. 

Prebiyotik Çeşitleri Nelerdir?

Prebiyotik çeşitleri dört farklı kategoride değerlendirilir. İlk çeşit fruktanlar olarak adlandırılır. İnülin ve oligofruktozlardan oluşan bir grup olarak da adlandırılır. İkinci tür ise galakto oligosakkaritler olarak bilinir. GOS olarak da adlandırılır. Bu türün ise kendi içerisinde iki alt türü vardır.

Üçüncü prebiyotik çeşidi ise nişasta ve glikoz temelli oligosakkaritlerdir. RS olarak adlandırılır. Dördüncü çeşit karbonhidrat olmayan oligosakkaritlerdir. Bazı kaynaklara göre beşinci bir çeşit daha vardır. Bu çeşit ise diğer oligosakkaritler olarak değerlendirilir. 

Prebiyotikler Ne Zaman Kullanılır?

Doğal prebiyotikler her zaman tüketilebilir. Fakat prebiyotik kullanımının bazı zamanlarda daha faydalı olduğu bilinir. Özellikle antibiyotik ilaç kullanımı sonrasında prebiyotik tüketimi önerilir. Bunun nedeni ise bağırsak florasının, antibiyotik ilaçların olumsuz etkilerinden korunmasıdır. Gün içerisinde prebiyotikler tüketilebilir. Öğlen ya da akşam yemeklerinde prebiyotik içerikli besinler alınabilir. Ayrıca ara öğün olarak tüketilmesi de mümkündür.