Rahim Alma Ameliyatı Nedir? Histerektomi Operasyonu

Rahim alma ameliyatı (histerektomi ameliyatı), kadınlarda en sık kullanılan jinekolojik tedavi yöntemlerinden biridir. Ayrıca rahim organının sadece kadınlarda bulunması sebebiyle yalnızca kadınların konusu olabilecek cerrahi bir işlemdir. Rahim alma ameliyatı genellikle olarak rahimde gelişen miyomların alınması ve rahim kanserinin tedavisi amacıyla tercih edilmektedir.

Kadınların kafasında birçok korku ve soru işareti barından bu tedavi yöntemi, sanıldığının aksine kadın cinsel yaşamını olumsuz yönde etkilememektedir.

Yine de rahim alma ameliyatı olacak hastaların tedavi öncesinde; rahim alma ameliyatı riskleri ve rahim alma ameliyatı sonrası süreç hakkında bilgilendirilmesi çok önemlidir.

Rahim Alma Ameliyatı (Histerektomi) Nedir?

Tıbbi adı ile histerektomi olan ameliyatın kökeni Latinceden gelir. Histere (rahim) ve ektome (çıkarma) kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Rahim alma ameliyatını kısaca bu şekilde tanımlamakla birlikte bu işlem birden çok şekilde gerçekleştirilebilmektedir.

Histerektominin ne şekilde yapılacağı ve tedavide nasıl bir yöntem izleneceği hastanın yaşına ve hastalığına göre şekillenir. İzlenecek tedavi yöntemine göre rahim alma ameliyatı sırasında rahmin tamamı ya da bir kısmı cerrahi olarak çıkarılır. 

Rahim Aldırma Ameliyatı (Histerektomi) Türleri

Histerektomi ameliyatları hastanın şikayetine ve hastalığın evresine göre açık veya kapalı (laparoskopik) yöntemlerle şu dört farklı şekilde gerçekleştirilir:

• Total Histerektomi: En yaygın uygulanan yöntem olup rahmin tamamı ve rahim ağzı birlikte alınır; ancak yumurtalıklar yerinde bırakılır.
• Subtotal (Supraservikal) Histerektomi: Rahmin gövde kısmı tamamen çıkarılırken, rahim ağzı cerrahi olarak yerinde bırakılır.
• Radikal Histerektomi: Genellikle rahim kanseri teşhisi konan hastalara uygulanır. Bu işlemde rahim ve rahim ağzının yanı sıra vajinanın üst kısmı, pelvik bölgedeki dokular ve pelvik lenf nodları geniş bir şekilde temizlenir.
• Bilateral Salpingo-Ooferektomi ile Histerektomi: Genellikle üreme çağını tamamen geçmiş olan kişilere uygulanır. Bu işlemde rahimle birlikte yumurtalıklar ve yumurta kanalları da bütünüyle vücut dışına çıkarılır.

Rahim Aldırma İşlemine Hangi Durumlarda Başvurulur?

Rahim aldırma ameliyatı, tamamen hastanın genel sağlık durumuna ve taşıdığı hayati risklere bağlı olarak jinekologlar tarafından uygulanan cerrahi bir işlemdir. Sağlıklı bireylere keyfi olarak uygulanmayan bu operasyon, genellikle rahmin alınmamasının daha büyük sağlık problemlerine veya hayati tehlikelere yol açacağı kronik tablolarda tercih edilir. Tıbbi literatürde rahmin alınmasına yol açan ve bu ameliyatı zorunlu kılan başlıca rahatsızlıklar şu şekilde sıralanmaktadır:

• Kronikleşen ve tedaviye yanıt vermeyen pelvik ağrılar,
• Hayatı olumsuz etkileyen sürekli vajinal kanama bozuklukları,
• Rahim kanseri, rahim ağzı (serviks) kanseri ve yumurtalık kanseri,
• Kadın üreme organında gelişen fibroidler ya da diğer ismi ile miyomlar,
• Üreme organlarında meydana gelen şiddetli enfeksiyon oluşumları,
• Yaşla birlikte sarkma gösterenrahim sarkması veya rahim duvarında kalınlaşma durumları,
• Kadınlar arasında sıkça görülen çikolata kistleri (endometriozis).

Kadınlarda Rahim Alma Ameliyatı (Histerektomi) Nasıl Olur?

Rahim alma ameliyatında ilk olarak hastanın bir uzman tarafından muayenesi gerçekleştirilir ve kişide bulan hastalığın teşhisi netleştirilir. Daha sonra uygulanacak olan rahim alma ameliyatı türü ve rahim alma ameliyatı sonrası süreç planlanır.

Hastaya, rahim alma ameliyatı (Histerektomi), rahim alma ameliyatı riskleri ve rahim alma ameliyatı sonrası süreç hakkında gerekli tüm bilgilendirmeler yapılır. Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta hastanın genç mi yaşlı mı olduğudur.

Rahim alma ameliyatı uygulanacak olan hasta genç yaşta ve çocuk isteyen bir birey ise rahim ameliyatı sonrası hastanın çocuk doğuramayacak oluşu psikolojik bunalım sebebidir. Bu sebeple doğurma çağındaki bireylerde uygulanan rahim alma ameliyatında rahmin tümden alınması öncesinde diğer tedavi yöntemleri hakkında hasta bilgilendirilir.

Yaşlılarda Rahim Alma Ameliyatı (Histerektomi) Nasıl Olur?

Ülkemizde ve dünya genelinde ortalama 55-60 yaşı aşmış bireyler yaşlı olarak kabul edilmektedir. Yine aynı şekilde ülkemizde ve dünya genelinde 40-50 yaşlarında kadınların menopoza girerek doğurganlık dönemlerinin sona erdiği kabul görmektedir. Bu süreçle birlikte yaşlılık evresinin de vücuda getirdiği rahatsızlıklar ile birlikte kadınlarda görülen kadınsal hastalıklar sıklaşmaktadır.

Rahim alma ameliyatı sonrasında genç kadınlarda görülmekte olan hemen hemen tüm komplikasyonlar yaşlılarda da görülmekle birlikte yaşlıların ekstra dikkat etmesi gereken noktalar bulunmaktadır:

Rahim alma ameliyatı sonrası ilk iki hafta egzersiz yapmaktan kaçınılmalıdır.

Tuvalet sırasında kesinlikle ıkınmaktan kaçınılmalıdır.

Ameliyat sonrası özel bir diyet programı hazırlanmalı ve gaz yapıcı besinlerden uzak durulmalıdır.

Her ne kadar yaşlılarda cerrahi müdahale daha zor ve sancılı olsa da kronik başka bir hastalığı bulunmaya yaşlı bireylerin ameliyat sonrası toparlanması hızlı olacaktır. Halihazırda menopoza girmiş yaşlı bireylerin rahim alma ameliyatı sonrası psikolojik çöküşleri ise genç, doğurgan yaştaki kadınlara göre daha az olmaktadır.

Rahim Aldırma Ameliyatı Sonrası Oluşabilecek Yan Etkiler ve Sağlık Sorunları

Rahim aldırma ameliyatı her ne kadar rahim kanseri riskini belirgin şekilde azaltsa da, kişinin genel sağlık durumuna bağlı olarak bazı uzun vadeli yan etkileri ve zararları beraberinde getirebilir. Yapılan klinik araştırmalar, rahmini aldıran kadınların ilerleyen dönemlerde kalp krizi geçirme riskinin yaklaşık üç kat arttığını ortaya koymaktadır.

Bunun yanı sıra operasyon sonrasında kadınlarda öne çıkan şikayetler ve şikayetlerin nedenleri şunlardır:

• Kemik Erimesi (Osteoporoz): Operasyon sonrasında vücuttaki hormonal dengenin değişmesi, halk arasında kemik erimesi olarak bilinen osteoporoz riskini ciddi ölçüde tetikler ve kemik gücünde azalmaya yol açar.
• Hormonal Sorunlar: Kemik hastalıklarını veya diğer komplikasyonları önlemek adına ameliyat sonrasında hastalara reçete edilen bazı ilaçlar, bünyede yeni hormonal problemlerin ve kalp rahatsızlıklarının ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir.
• Pıhtılaşma Riski: Ameliyat sonrası dönemde kullanılan ilaçlara ve hareketsizliğe bağlı olarak toplardamarlarda pıhtı oluşumu gözlenebilir; bu pıhtının koparak akciğere ulaşma (pulmoner emboli) riski mevcuttur.
• Kanser ve Fonksiyonel Bozukluklar: Bazı tıbbi raporlar, işlemin ardından meme kanseri riskinde artış yaşanabileceğine işaret etmektedir. Ayrıca pelvik taban yapısının değişmesi sebebiyle kadınlarda sık idrara çıkma, idrar tutamama ve bağırsağın rektum bölümünde sarkma oluşmasına bağlı kronik kabızlık gibi bağırsak problemleri de sıkça rapor edilen şikayetler arasındadır.

Rahim Alma Ameliyatı (Histerektomi) Nasıl Yapılır?

Rahim alma ameliyatı (Histerektomi) olacak bireylerin bilgilendirilmesi gerekirken hasta bireyin kafasında soru işareti bırakılmamalıdır. Rahim alma ameliyatı olarak tek bir ameliyattan bahsedilmiş gibi görünse de rahmin vücuttan alınması tek bir cerrahi yöntemle yapılmamaktadır. Rahim alma ameliyatının birden çok yöntemi bulunmakta olup hastanın şikayetine bağlı olarak bu yöntem belirlenmektedir.

Rahim alma ameliyatı aşağıdaki farklı yöntemlerle gerçekleşebilir: 

Subtotal Histerektomi, hastanın karnına atılan cerrahi bir kesi ile rahmin alınması işlemidir. bu ameliyat türünden rahim ağzı(serviks) yerinde bırakılır. Rahim alma ameliyatının bu yöntemi 40 yaş öncesi kadınlarda tercih edilmektedir. Kadınlar bu yöntemde kısmi olarak da olsa adet görmeye devam etmektedir. Ancak rahim ağzı alınmadığı için kadın açısından kanser riski devam etmektedir.

Vajinal Histerektomi, yönteminde kadının rahmine vajinal yoldan ulaşılarak rahim alma ameliyatı gerçekleştirilmektedir. Daha sık rahim sarkması durumlarında tercih edilen yöntemdir. 45 yaş ve üzeri kadınlarda bu yöntem il birlikte yumurtalıklar da alınarak kadının yumurtalık kanserinden korunması amaçlanır. Ancak rahim ve yumurtalıkları alınan doğurgan çağdaki kadınlar ani olarak menopoza girmek durumunda kalır. Buna tıpta cerrahi menopoz da denmektedir.

Laparoskopik Histerektomi yönteminde hastanın göbeğine yapılan minik bir kesi ile hastanın karın içine girilmektedir. Laparoskop adı verilen cihaz ile ile hastanın rahmi görüntülesin ve kasıktan girdirilen iki cerrahi kesi aleti ile rahmi tutan bağlar kesilir. Bağları kesilen rahim vajinal yoldan dışarı çıkarılır.

Rahim Alma Ameliyatı (Histerektomi) Riskleri Nelerdir?

Rahim alma ameliyatı, anestezi altında gerçekleştirilen cerrahi bir işlemdir. Her cerrahi işlemde olduğu gibi riskleri ve ameliyat sonrası oluşabilecek komlikasyonları bulunmaktadır.

Nadiren görülmekle birlikte rahim alma ameliyatı sırasında;

• Mesanenin veya bağırsağın yaralanması
• Ameliyat sırasında beklenmeyen kanama
• Karın enfeksiyonu
• Pıhtı oluşması
• Genital bölgede kanama ve kan toplanması
• İdrar ve dışkılamada güçlük

Bu sayılanlar dışında bilinmesi gereken önemli bir nokta rahim alma ameliyatı sonrası doğurganlık sona erer ve hastanın ameliyattan sonra çocuk sahibi olamayacağı hakkında hasta mutlaka bilgilendirilmedir. 

Histerektomide Anestezi Riskleri

Rahim alma ameliyatı, kullanılan cerrahi malzemelerin tam dezenfekte edilmemesi halinde ameliyat sonrası ciddi enfeksiyon kapma riski ve işlem esnasında aşırı kanama oluşması gibi genel cerrahi tehlikeleri barındırır. Bu süreçte en kritik aşamalardan biri anestezi yönetimidir. Bazı hastaların bünyesi anesteziyi kaldıramayabilir ve bu durum anafilaksi gibi bilincin kapanmasına veya komaya kadar varabilen ağır alerjik reaksiyonlara sebebiyet verebilir.

Bu nedenle operasyon öncesinde talep edilen tüm testler eksiksiz yapılmalı ve anestezi uzmanının onayı alınmalıdır. Hastaların sigara veya alkol kullanımı gibi alışkanlıklarını gizleyerek doktora hatalı bilgi vermesi, anestezi esnasında hayati risklere yol açabilir. Cerrahi sonrasında ayrıca idrar kaçırma, vajina kuruluğu ve cinsel isteksizlik gibi fonksiyonel riskler de görülebilir.

Rahim Alma Ameliyatı Sonrası Ne Yapmalıyım?

Rahim alma ameliyatı (Histerektomi) diğer bir çok ameliyat gibi anestezi altında gerçekleşen cerrahi bir işlemdir. Ameliyat sonrasında hasta yavaş yavaş kendine gelir ve narkozun vücuttan atılması gerekir.

Bu süreçte yapılması gerekenler ise;

• Ameliyat günü bağırsak hareketleri başlayıncaya kadar kesinlikle ağızdan beslenme yapmamanız gerekmektedir.
• Rahim alma ameliyatı sonrası tuvalet ihtiyacı ilk 24 saat boyunca sonda ile giderilmelidir.
• Doktor eşliğinde ameliyattan sonra erken ayaklanmanız hem bağırsak hareketlerinin başlaması hem de pıhtı oluşumunun önlenmesi bakımından önemli rol oynar.
• Her ne kadar erken ayaklanmanız olumlu da olsa dikişlerin olması sebebiyle ameliyat sonrası 6 hafta boyunca egzersiz ve ağır işlerden kaçınılmalısınız.
• Rahim alma ameliyatı cinsel ilişkiye engel olmaz ise de ameliyat sonrası 6 hafta boyunca cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır.
• Taburcu olduktan sonra idrar ve dışkılama sırasında ıkınma hareketinden kaçınmalıdır.
• Yine genital kasların kullanılması sebebiyle Rahim alma ameliyatından sonra bir süre araba kullanmaktan uzak durulmalıdır.
• Taburcu edildikten sonra evdeki yaşantınıza dikkat etmeli, duş alırken su dökmek ile yetinmeli, keseleme ve ovalamadan kaçınmalısınız.

En önemli noktalardan biri ise ameliyat sonrası süreçte vajinal kanama ya da ateş ile karşılaşır iseniz zaman kaybetmeden doktorunuza başvurmanız gerekmektedir.

Rahim Alma Ameliyatı (Histerektomi) Kaç Günde İyileşir? 

Tek bir rahim alma ameliyatı (Histerektomi) yoktur. Farklı türlerdeki bu ameliyatların iyileşme süreçleri de birbirinden farklı seyretmektedir. Rahim alma ameliyatlardan sonra iyileşme süreci hastanın ve ameliyata konu hastalığın durumuna göre değişiklik göstermektedir.

Fakat genelleme yapmak gerekir ise rahim alma ameliyatından sonra hastanın iyileşme süreci ortalama 4-6 haftadır. Laparoskopik Histerektomi de hastanın açık bir cerrahi yarası bulunmaması sebebiyle iyileşme süreci 10-15 gündür.