Rektal Tuşe Nedir? Rektal Tuşe Nasıl Yapılır?

Rektal Tuşe Nedir?

Rektal tuşe, makat çevresi ile rektumun alt bölümünün eldivenli ve kayganlaştırılmış bir parmakla değerlendirildiği kısa bir fizik muayene yöntemidir. Muayene sırasında makat çevresindeki cilt, kasların durumu, hassasiyet, kitle, kanama, çatlak, hemoroid veya farklı yapısal değişiklikler araştırılabilir. Erkeklerde prostat bezinin büyüklüğü, yüzeyi ve hassasiyeti de bu muayene sırasında değerlendirilebilir.

Rektal tuşe; makattan kan gelmesi, dışkılama sırasında ağrı, uzun süren kabızlık, dışkılama düzeninde değişiklik, makat çevresinde şişlik, pelvik ağrı veya prostatla ilgili şikâyetler gibi durumlarda yapılabilir. Ayrıca bazı bağırsak, pelvik taban ve sinir sistemi sorunlarının değerlendirilmesinde fizik muayenenin bir parçası olarak kullanılabilir.

Muayene öncesinde kişi genellikle yan yatar veya uygun başka bir pozisyona alınır. Hekim önce makat çevresini gözle değerlendirir, ardından eldivenli ve kayganlaştırılmış parmağını yavaşça rektuma ilerletir. İşlem genellikle birkaç dakika sürer. Kısa süreli baskı, dolgunluk veya dışkılama ihtiyacı hissedilebilir ancak belirgin ağrı oluşması beklenmez. Ağrı hissedilirse hekime bildirilmelidir.

Rektal tuşe tek başına her hastalığa kesin tanı koydurmaz. Muayene bulgularına göre kan testleri, görüntüleme yöntemleri, anoskopi, kolonoskopi veya başka incelemeler gerekebilir. İşlemin yapılıp yapılmayacağı kişinin şikâyetleri, yaşı, sağlık geçmişi ve muayene ihtiyacına göre belirlenir.

Rektal Tuşe Nasıl Yapılır?

Rektal tuşe, makat çevresi ve rektumun alt bölümünü değerlendirmek amacıyla yapılan kısa bir fizik muayenedir. İşlem öncesinde hastaya muayenenin neden gerekli olduğu ve nasıl uygulanacağı açıklanır.

Mahremiyet sağlandıktan sonra kişi genellikle dizlerini hafifçe karnına çekerek yan yatırılır. Bazı durumlarda ayakta öne eğilme veya uygun başka bir muayene pozisyonu da tercih edilebilir.

Hekim öncelikle makat çevresini gözle inceler. Bu aşamada ciltte kızarıklık, şişlik, çatlak, dış hemoroid, yara, akıntı veya kanama gibi bulgular değerlendirilir. Ardından eldiven giyilir ve parmağa kayganlaştırıcı jel sürülür. Hastadan mümkün olduğunca gevşemesi ve yavaş nefes alması istenebilir.

Kayganlaştırılmış parmak makat açıklığına yerleştirilir ve yavaş, kontrollü biçimde rektuma ilerletilir. Muayene sırasında makat kaslarının gerginliği, rektum duvarında hassasiyet, sertlik, kitle veya başka bir düzensizlik bulunup bulunmadığı değerlendirilir.

Erkeklerde prostat bezinin büyüklüğü, şekli, yüzeyi ve hassasiyeti de rektum ön duvarından kontrol edilebilir. Kadınlarda gerekli görülen durumlarda pelvik yapıların değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

İşlem genellikle birkaç dakika içinde tamamlanır. Muayene sırasında baskı, dolgunluk veya dışkılama ihtiyacı hissedilebilir. Ancak şiddetli ağrı beklenmez. Belirgin ağrı, yoğun hassasiyet veya kanama olması durumunda hasta bunu hemen hekime bildirmelidir.

Parmak çıkarıldıktan sonra eldivende dışkı rengi, kan veya akıntı bulunup bulunmadığı incelenebilir. Elde edilen bulgulara göre anoskopi, kolonoskopi, görüntüleme yöntemleri veya laboratuvar testleri gibi ek incelemeler planlanabilir. Rektal tuşe tek başına her hastalığa kesin tanı koydurmaz; fizik muayenenin tamamlayıcı bir parçası olarak değerlendirilir.

Rektal Tuşe Hangi Durumlarda Uygulanır? 

Rektal tuşe, çeşitli hastalıkların teşhisi ve takibi için kullanılan bir rektal muayene yöntemidir. Rektal muayene genel olarak şu hastalıklarla ilgili durumlarda tercih edilir: 

• Prostat kontrolü
• Bağırsak hastalıkları teşhisi
• Anal bölge muayenesi 
• Rektum kanseri taraması 
• Rektal enfeksiyonlar 

Rektal tuşe, prostat büyümesi ve prostat kanseri gibi hastalıkların değerlendirilmesinde kullanılır. Prostatın büyüklüğü ve kıvamının teşhis edilmesinde sıklıkla uygulanır. Prostat kanserinin erken teşhisinde PSA testi ile birlikte rektal tuşe yapılır.  

Rektal prolapsus (makat sarkması) gibi bağırsak hastalıklarının teşhisinde de rektal tuşe yöntemi uygulanabilir. Bağırsak tıkanıklığı, iç kanama veya peritonit gibi acil tıbbi durumlarda tanının hızlı konulmasında önemli bir rol oynar. Hemoroid, anal fissür (makat çatlağı), fistül türü anal bölgeyle ilgili hastalıkların durumları değerlendirilirken rektal değerlendirme yapılır. 

Rektum kanseri taraması amacıyla da rektal tuşe kullanılabilir. Özellikle erken evrede teşhis için yönlendirici olabilir. Rektal tuşe, proktit gibi rektal enfeksiyonlardan şüphe edilen durumlarda tanı sürecine yardımcı olabilir. 

Rektal Tuşe Öncesi Hazırlık Süreci

Rektal tuşe, doktorun parmağını kullanarak rektum ve çevresindeki dokuları muayene ettiği bir yöntemdir. Rektal tuşe öncesinde özel bir hazırlık yapılmasına gerek yoktur. Bazı hastalar için rahatsız edici olan rektal tuşe muayenesi öncesinde işlemin rahat geçmesi için bazı hazırlıklar yapılabilir. 

Rektal tuşe hakkında doktorla konuşmak hastalar üzerinde rahatlatıcı etkiye sebep olabilir. İşlemle ilgili bilgi alan hastalar; işlem öncesinde nelere dikkat etmeleri gerektiği ve işlem sırasında ne olacağıyla ilgili ayrıntılı açıklamalar elde edebilir.

Bu görüşme sırasında, muayenenin yapılma amacına göre belirlenen, ek bir hazırlık yapılması gerekiyorsa doktor tarafından hastaya bildirilir. 

Rektal tuşe öncesinde bağırsakların doğal yollarla boşaltılması muayenenin rahat geçmesine fayda sağlayabilir. Kabızlık sorunu yaşayan hastalar doktorun önerdiği ilaçları kullanarak boşaltım yapabilir. Muayene öncesinde rektal tuşenin yapıldığı alanın steril olması hasta sağlığı açısından kritik önemdedir.

Ayrıca hastanın anal bölgesinin temiz olması da muayeneyi hızlandırabilir. Hastaların vücut temizliğinde tahrişe neden olan aşırı işlemlerden kaçınması önerilir. 

Hızlı ve basit bir işlem olan rektal tuşenin güvenilir doktorlar eliyle yapılması sağlığınız açısından hayati önemdedir. 

Rektal Tuşe Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Rektal tuşe özellikle prostat muayenesi, bağırsak hastalıkları, anal bölge sorunları ve rektum kanseri taraması için önemli bir teşhis yöntemidir. Kısa sürede tamamlanan işlem, birçok hastalığın erken teşhis edilmesinde önemli bir rol oynar.

Rektal tuşe sonrasında hafif bir rahatsızlık hissi görülmesi normaldir. Kısa sürede geçmesi beklenen rahatsızlık hissi uzun vadede geçmezse ya da şiddetlenirse hemen doktora başvurulması önerilir.

Rektal tuşe sonrası anal bölgede şiddetli kanama ya da durmayan akıntı varsa doktor mutlaka konudan haberdar edilmelidir.  

İşlemin ardından bağırsak hareketlerinde geçici değişiklikler görülebilir. Kabızlık ya da ishal gelişimini önlemek, bağırsakların çalışma temposunu yeniden kazandırmak için bol su ve lifli gıdaların tüketimi önerilir.

Rektal tuşe sonrasında enfeksiyon riski düşük olsa bile ateş, titreme, kötü kokulu akıntı veya iltihap belirtileri görülmesi durumunda hızlıca doktora gidilmesi tavsiye edilir.

Rektal tuşeyi gerektiren sağlık sorunuyla ilgili teşhis konulduktan sonra düzenli kontrollere gidilerek takip muayeneleri yapılması hasta sağlığı açısından önemlidir.