Saç Mantarı Neden Olur?

Saç mantarı, deri altındaki mantar enfeksiyonlarından kaynaklanan bir rahatsızlıktır. Özellikle yaz aylarında sıcak havalarda saç derisinin nemli kalmasına bağlı olarak gelişebilir. Bazı kişiler genetik faktörler doğrultusunda mantar enfeksiyonlarına daha yatkın olabilir. 

Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler, mantar enfeksiyonlarına karşı duyarlı olma eğilimindedir. Saç ve saçlı deri düzenli bir şekilde temizlenmediği zaman mikrobiyal enfeksiyonlar çoğalabilir. Bu, mantarların çoğalmasına ve yayılmasına yol açabilir. Ter, saçlı derinin nemli kalmasına sebep olduğu için mantarlar için uygun bir ortam oluşturur. 

Kişisel eşyaların paylaşılmaması, düzenli saç yıkama, saçın kuru tutulması ve hijyenik ortamlarda bulunulması saç mantarını önlemek için önemlidir. 

Saç Mantarı Nedir? Saç Mantarı Nedenleri

Saç mantarı, dermatofitoz adı verilen bir enfeksiyona bağlı olarak saç derisinde veya saçlarda meydana gelen bir rahatsızlıktır. Bu enfeksiyon, mantarların yol açtığı hastalıklar içerisinde yer alır. Mantarlar, saç derisinin üst katmanlarına yerleşir, kökleri ve cilt dokusunu olumsuz yönde etkileyebilir. 

Trichophyton, microsporum ve epidermophyton gibi mantar türlerinin sebep olduğu saç mantarı bağışıklık sisteminin çok uzun zaman zayıf olduğu, nemli ortamlarda kalındığı ya da kirli koşullar, hijyen eksiklikleri gibi faktörler sebebiyle oluşabilir. Aşırı terleme de mantarların gelişmesini kolaylaştırabilir. Saçlı deride fazla ter, mantarların daha rahat büyüyüp yayılmasına yardımcı olur.

Mantar, çoğu durumda bulaşıcıdır. Bu noktada özellikle başkasına ait bir eşyayı kullanmak saç mantarına yakalanma riskini artırır. Başkalarının havlusunu, şapkasını veya tarağını kullanmanız saçlarınızın diplerinde birtakım enfeksiyonların oluşmasına neden olabilir. 

Saç Derisinde Mantar Belirtileri

Saç mantarı, saç ve saç derisine yerleşerek çoğalan bir enfeksiyona sebep olan önemli bir hastalıktır. Enfekte olan bölgelerde genellikle saç dökülmesine sebebiyet verebilir. Bu dökülme yuvarlak veya oval şekillerde, temizlenmemiş alanlarda ya da sürekli kaşınan noktalarda gerçekleşir. 

Enfeksiyonun ilerleyen zamanlarında ise dökülen bölgelerdeki saç kökleri zayıfladığı için saçın yeniden çıkması güçleşir. Ciddi vakalarda saç dökülmeleri kalıcı hale gelebilir, bu sebeple erken tanı ve tedavi oldukça önemlidir. Saç derisinde mantar belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Alopesi (Saçkıran) 
• Kaşıntı
• Kızarıklık, şişlik
• Pul pul dökülme, kepeklenme
• İrinli şişlikler
• Ağrı, hassasiyet
• Kötü koku
• İltihap
• Sivilce
• Sarımsı lekeler
• Saç dökülmesi

Saç mantarı tedavi edilmediği durumlarda, enfeksiyon daha yaygın bir hâle gelerek saç derisinde kalıcı hasarlara sebebiyet verebilir. Uzun süreli enfeksiyonlar, saç köklerinin zayıflamasına ve eski güçlerini kaybetmelerine yol açabilir. Bu, saçta döküntü ve kaşıntı gibi durumlara yol açar. 

Enfekte olan bölgedeki saç köklerinde bazı durumlarda beyaz veya sarımsı lekeler gözlemleyebilirsiniz. Genellikle bu lekelerin oluşma nedeni ise mantarların oluşturduğu keratin birikintileri olarak bilinir.  

Sivilce şeklinde yaralar, enfeksiyonun daha fazla alana yayılmasına ve tahrişe yol açılmasına sebebiyet verebilir. Bazı vakalarda, bu lezyonlar birbirine birleşerek büyük şişlikler oluşturur. Mantar enfeksiyonu ilerledikçe, saç derisinde şişlik ve iltihaplanma söz konusudur. İrin dolu keseciklerin görülmesi, derinlemesine bir enfeksiyon belirtisi şeklinde değerlendirilir. 

Mantar enfeksiyonları etrafa oldukça kötü bir koku yayar. Mantarların ürettiği toksin ve iltihaplar, önlemez bakteriyel bir koku oluşturarak rahatsız edici bir boyuta ulaşabilir. 

Saç derisinde mantarların yayılması sonucu, etkilenen bölgelerde şiddetli ağrı ve hassasiyet de olabilir. Enfekte olan alanlarda sıkışma, acı veya hassasiyet olduğu çoğu zaman gözlemlenen belirtiler içerisindedir. Mantarlar, saçı besleyen kökleri olumsuz yönde etkileyerek kafa derisi enfeksiyonu ve iltihap oluşumuna neden olabilir. 

Saç Mantarı Tedavisi

Saç mantarının tedavisi, gözlemlenen enfeksiyonun türüne, şiddetine ve yayılma hızına bağlı olarak kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Tedavi edilmediği durumlarda çok daha ciddi hasarlara yol açabilen saç derisi sorunları, çeşitli etkili yöntemlerle giderilir. 

Antifungal şampuan ve kremler, mantar tedavisinde yaygın bir şekilde tercih edilir. Bu şampuanlar, başta ketokonazol, selenyum, sülfit, klorokrezol ve zinc pyrithione içerebilir. Düzenli olarak saça uygulandığı zaman birkaç dakika bekletilmesi önerilir. 

Mantar kremi, saçların diplerinde meydana gelen enfeksiyonları gidermek maksadıyla tercih edilebilir. Bu tedavi daha çok erken dönemde etkili sonuçlar ortaya koyar. Mantar enfeksiyonun yayıldığı durumlarda ise şampuanla geçmediği durumda ağız yolu ile antifungal ilaçlara başvurulabilir. Aynı zamanda saç mantarının yayılmasını önlemek üzere düzenli saç yıkama işlemine gerek duyulur. 

Saç Mantarını Önlemenin Yolları

Saç mantarı hastalığının yaşanmaması için bazı detaylara dikkat etmek gerekir. Bu detaylar şöyle sıralanır:

• Tarak, şapka gibi kişisel eşyaların paylaşılmaması, yatak takımlarının sık sık değiştirilmesi oldukça önemlidir. 
• Mantarın daha fazla deriye yayılmasını önlemek maksadıyla antiseptik solüsyonlar kullanılabilir. 
• Çay ağacı yağı, antifungal özellikleri ile bilinen bir üründür.Seyreltilerek saça uygulandığında etkili sonuçlar ortaya koyduğu söylenebilir. 

Tedavi sürecinde dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunur. Enfeksiyonun tekrar ortaya çıkmasını engellemek için tedaviye tamamlanana kadar devam edilir. Tedavi sırasında saçın tamamen kuruması, temiz tutulması ve başkalarının eşyalarının kullanılmaması büyük bir öneme sahiptir. Tedaviye başlamadan önce bir dermatoloğa danışmak, doğru tanı ve tedavi planı yapmak etkili sonuçlar elde etmenizde büyük rol oynar.