Santrifüj Nedir? Santrifüj Ne İşe Yarar?

Santrifüj Nedir?

Santrifüj, tıbbi alanda kullanılan bir üründür. Yüksek devir gücüne sahip motoru ile sıvıların ayrıştırılmasını sağlar. Özellikle tam kan sayım işleminde sonuçlar, bu işlemden sonra ortaya çıkar. Kan ya da idrar bulunan tüpler, bu cihazın içerisine yerleştirilir. Makinenin çalışma sistemi sayesinde numuneler, ayrışır. Ağır moleküller, tüpün alt kısmına doğru çöker. Hafif moleküller ise yüzeye çıkar. Çöken ve yukarı çıkan kısımlar ayrı ayrı değerlendirilir. Böylelikle hastaların kan değerleri ya da idrar tahlili sonucu ortaya çıkmış olur. 

Santrifüj Ne İşe Yarar?

Santrifüj cihazının temel işlevi, hastalardan alınan kan ya da idrar örneklerinin ayrıştırılmasını sağlamaktır. Cihaz, homojen yapıların içindeki farklı ağrılığa sahip moleküllerin ayırt edilebilmesine yardımcıdır. Böylelikle laboratuvar ortamında gerçekleştirilen mikroskobik incelemeler daha kolay hale gelir. Özellikle hassasiyet gerektiren kan analizlerinin gerçekleştirilebilmesi için bu cihazın kullanımına başvurulur. Santrifüj cihazı kullanımının faydaları şu şekilde bilinir:

Hücresel Bileşenleri Ayrıştırma

Moleküler biyoloji ve genetik araştırma alanında bu cihazın kullanımına başvurulur. DNA ve RNA molekülleri, bu cihaz sayesinde birbirinden ayrıştırılır. Böylelikle genetik analizlerin gerçekleştirilmesi de mümkün hale gelir. Kişilerde genetik hastalık türlerinin olup olmadığı bu sayede teşhis edilebilir. Biyoteknoloji alanında ise maddelerin ayrıştırılmasını ve saflaştırmasına yardımcıdır.

PRP (Trombositten Zengin Plazma)

PRP uygulamalarında, santrifüj cihazının kullanımı gereklidir. Hastadan kan örneği alınır ve cihaz kullanımı ile trombositten zengin plazma elde edilir. Elde edilmiş olan PRP ise birçok farklı alanda kullanılabilir. Cilt yenileme işlemlerinde ya da yumurtalık gençleştirme de PRP yöntemine başvurulması mümkündür. Cihazın alanında uzman kişiler tarafından kullanılması oldukça önemlidir. Hatalı kullanım, bazı problemlere neden olabilir.

Hassas Kan Analizi

Santrifüj cihazı ile kan içerisindeki farklı parçacıkların ayrıştırılması sağlanır. Ayrıştırmada üstte kalan kısım serum olarak adlandırılır. Kan tahlilleri, kanın serum kısmının incelenmesi ile gerçekleştirilir. Kişiler tam kan sayımı yaptırdığında; kolesterol, şeker, tiroid vb. değerler bu cihaz kullanımı sayesinde sonuçlanır. Kısaca belirtmek gerekir ise bu cihaz, analiz öncesi kanın ayrıştırarak kolaylık sağlar.

İlaç ve Aşı Geliştirme Çalışmaları

Cihaz kullanımı, ilaç ve aşı geliştirme çalışmalarında da tercih edilir. Biyolojik ürünler santrifüj cihazında saflaştırılır. Aynı zamanda patojenlerin ayrışmasına da yardımcı olur. Aşı üretiminde antijen kullanımı gereklidir. Bu cihaz sayesinde antijenler daha kolay ve güvenli bir şekilde elde edilir. Böylelikle ilaç ve aşı üretim süreci daha verimli hale gelir.

Santrifüj Çeşitleri Nelerdir?

Santrifüj cihazları, kullanım alanına göre farklı çeşitleri bulunan ürünlerdir. Hızları ve yapıları göz önünde bulundurulmalıdır. Her işlemde aynı cihazın kullanımı önerilmez. Cihazların tüp kapasitesi de farklılık gösterebilir. Cihazın bazı türleri şu şekildedir:

Klinik Santrifüj

Klinik santrifüj, diğer bir ismi ile masaüstü santrifüj olarak da bilinir. En sık kullanılan türlerden birisidir. Hastanede kan ve idrar tahlillerinin ayrıştırılması için bu tür cihaz kullanımı tercih edilir. Diğer türlere göre daha sessiz çalışır ve hızı çok yüksek değildir. Bu nedenle de basit işlemlerde kullanımı uygundur. 

Ultrasantrifüj

Ultrasantrifüj türü, yüksek hızda çalışma özelliğine sahiptir. Makromoleküller, bu cihaz sayesinde ayrıştırılabilir. Aynı zamanda virüs partiküllerinin ayrıştırılması için de bu cihaz türü kullanılır. Genetik ve biyoteknoloji alanında bu santrifüj türü daha sık tercih edilir. Böylelikle DNA ve RNA ayrıştırmalarının gerçekleştirilmesi daha kolay bir hale gelir.

Soğutmalı Santrifüj

Soğutmalı santrifüjler, işlem esnasında cihazın ve ayrıştırılan maddelerin ısısını korur. Fazla ısıya maruz kalan numunelerde bozulma görülebilir. Bu durumun önüne geçilmesi için ise soğutma işlemi gerekir. Bu santrifüj türü, belirli aralıklarla soğuk hava vererek numunelerin korunmasına yardımcı olur. Özellikle hassas yapıdaki enzimler ya da proteinler, bu cihaz sayesinde belirli bir ısıda tutulabilir.

Mikro Santrifüj

Mikro santrifüjler, genetik ve moleküler biyoloji alanında gerçekleştirilen çalışmalar için uygundur. Çok küçük hacimli numunelerin ayrıştırılabilmesi için bu cihaz kullanılır. DNA - RNA ekstraksiyonu için de kullanımı tercih edilir. PCR analiz süreçlerinde mikro santrifüj cihazından yararlanılır. Küçük boyuta sahip olduğu için masaüstü kullanım için de uygun bir cihaz türüdür.

Santrifüj Rotor Yapısı Nedir?

Santrifüj rotor yapısı, tüplerin yerleştirildiği alanlar ile ilgilidir. Her cihazın farklı rotor yapısı vardır. Bazı rotor yapıları yüksek hızdayken bazıları ise orta ya da yavaş olabilir. Cihazın kullanım alanına uygun tür seçilmesi bu nedenle oldukça önemlidir. Cihaza yerleştirilen numunelerin sağlıklı bir şekilde ayrıştırılması ve değerlendirilmesi, alana uygun cihaz ve rotor yapısı ile mümkün hale gelir. Santrifüj rotor türleri arasında en yaygın bilinenleri şu şekildedir:

Sabit rotor: En yaygın kullanılan rotor türüdür. Tüpler, cihaza 45 derecelik açı ile yerleştirilir ve partiküller, yan duvara gelerek aşağı çökmeye başlar. Sabit açılı rotor olarak da bilinir.

Swing out - salınımlı rotor: Salınımlı ya da açılır rotor olarak da adlandırılır. Özellikle PRP uygulamalarının gerçekleştirilebilmesi için bu rotor türü önerilir. Tüpler dik bir şekilde cihaza yerleştirilir. Cihazın çalışması ile birlikte tüpler, yatay konuma geçer.

Dikey rotor: Kısa sürede ayrıştırmanın gerçekleşmesini sağlayan rotor türüdür. Tüpler cihaz içerisine dik bir şekilde yerleştirilir ve ayrıştırma sağlanır.

Mikroplaka rotor: Biyoteknoloji alanında kullanılır. Birden fazla numunenin aynı anda ayrıştırılmasını sağlar.