Sirkadiyen Ritim Nedir? Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Ne Anlama Gelir?

Kişinin uykusunun geldiğini anlaması ya da uykusunu almış olduğunu fark etmesi sirkadiyen olarak adlandırılabilir. Kişinin bu günlük ritminin bozulması, sirkadiyen ritim olarak ifade edilir. Sirkadiyen ritmin bozulması ise uyku problemlerine neden olabilir. Sirkadiyen ritim, bazı sağlık problemlerine bağlı olarak ortaya çıkabilir.

Sirkadiyen Döngü Ne Demek?

Sirkadiyen döngü, insan vücudunun 24 saatlik döngüsü anlamına gelir. Bu döngüyü anlayabilmek için; sirkadiyen anlamı sirkadiyen ritim tanımı sirkadiyen beslenme ve sirkadiyen saatleri hakkında bilgi sahibi olunması gerekir. 

Bu döngü genellikle uyku ve uyanıklık durumunu kapsar. Fakat bu bozukluğun meydana gelmesi, farklı sağlık problemlerine neden olabilir. Bu nedenle dikkatli olunması gerekir. Sirkadiyen döngünün bozulması halinde ortaya çıkabilecek problemler arasında şu maddeler yer alır;

• Hormon problemleri 
• Geçici hafıza kaybı
• Enerji eksikliği
• Sindirim problemleri
• Ciltteki yaralarda geç iyileşme
• Alzheimer
• Sinir sistemi hastalıkları
• Kardiyovasküler hastalıklar 
• Endokrin sistemi problemleri

Bunların haricinde ise farklı sağlık problemlerinin ortaya çıkma ihtimali de vardır. Bu durum kişinin ne kadar şiddetli belirtiler gördüğü ile ve bozukluğun türüne göre değişkenlik gösterir.

Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Nedir?

Sirkadiyen ritim bozukluğu, vücudun 24 saatlik uyku döngüsünün bozulması anlamına gelir. Sirkadiyen, vücut saatidir. Sadece uyku düzeninin bozulmasına neden olmaz. Direkt olarak vücudun saati bozulur. Sirkadiyen bozukluğu, kişinin zihninin, bedensel ve fiziksel aktivitelerinin bozulması demektir.

Sirkadiyen bozukluğuna neden olabilecek birçok farklı etken vardır. Aynı zamanda sirkadiyen ritim bozukluğu, kişide bazı sağlık problemlerinin ortaya çıkmasına da neden olabilir. Vücut saatinin bozulmaması için bazı uyarıcı etkenlere dikkat edilmesi gerekir. Sirkadiyen bozukluğu, uyku ve uyanıklık döngüsünün bozulması olarak da adlandırılabilir.

Vücut ve zihin sağlığının korunabilmesi adına sirkadiyen saat sisteminin düzgün çalışması gereklidir. Bu nedenle de uyku saatlerine ve uyurken etraftaki uyku düzenini bozabilecek etkenlere dikkat edilmelidir. Aynı zamanda sağlıklı beslenmek çok önemlidir. Sirkadiyen bozukluğu sadece uyku problemleri yaşanmasına neden olmaz. Kişinin genel sağlık durumunu da yüksek oranda etkiler.

Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Türleri Nelerdir?

Sirkadiyen bozukluğunun bilinen farklı türleri vardır. Bu türler genellikle uyku ve uyanıklık döngüsünün ne kadar bozulduğuna bağlı olarak değerlendirilir. Sirkadiyen döngü bozukluğunun türleri şu şekilde sıralanır;

Jet Lag Bozukluk: Jet lag bozuklukta gece ve gündüz uykusunun düzeninin bozulması söz konusudur. Genellikle uzun yolculuklara bağlı olarak ortaya çıkabilir. Jet lag bozukluk genellikle kişinin normalde uyuduğu ya da uyandığı saatin değişmeye başlamasıdır. Bu süreçte kişi yeni uyku düzenine alışmaya çalışır. Hava basıncı bu bozukluğun temel nedenlerinden birisi olarak bilinir. 

Vardiyalı Çalışmaya Bağlı Bozukluk: Vardiya sistemi ile çalışan kişilerde bu duruma sıklıkla rastlanır. Sürekli olarak uyuma ve uyanma saatleri değişkenlik gösterir. Bu nedenle de kişinin vücut saati her seferinde farklı saat sistemine alışmaya çalışır. 

İleri Seviye Sirkadiyen Bozukluğu: İleri seviye sirkadiyen bozukluk vakaları genellikle ilerleyen yaşlarda ortaya çıkar. Yaşlı kişiler erken saatlerde uykuya dalmaya yatkındır. Özellikle akşam 20:00 ila 21:00 saatleri arasında uyuyan kişilerde görülen bir durum olarak da bilinir. Bu gibi durumlarda kişiler gece saatlerinde uyanır. Özellikle gece saat 03:00 - 04:00 saatlerinde bu kişilerin uyandığına dair bazı bilgiler vardır. Bu problem, ileri seviye sirkadiyen bozukluğu olarak adlandırılır.

Gecikmiş Uyku Fazı Bozukluğu: Gece geç saatlerde uyuyan insanlarda görülen bir problemdir. Herkesten daha geç uyumaya meyilli bir yapıya sahiplerdir. 'Gece insanı' olarak da adlandırılırlar. Gece geç saatlere kadar uyumayıp, ilerleyen saatlerde uyku aşamasına geçilir. Fakat 2 - 3 saatlik uyku ile güne başlamaları gerekir. Bu durum gecikmiş uyku fazı bozukluğudur.

Düzensiz Uyku ve Uyanıklık Bozukluğu: Düzensiz uyku bozukluğunda kişilerin uzun süre boyunca uyumadığı görülür. Bu bozukluğun görüldüğü kişiler genellikle gece uykularını sağlıklı bir şekilde alamaz. Gün içerisinde sürekli olarak kısa uykular yaşanır. Bu durum Demans hastalarında sık rastlanan bir durumdur.

24 Saat Olmayan Uyku Bozukluğu: Genellikle körlük problemi yaşayan kişilerde görülen bu durum görsel algılama problemine bağlı olarak ortaya çıkar. Gün içerisinde farklı saatlerde uyuyup farklı saatlerde uyanma eğilimi vardır.

Sirkadiyen ritim bozukluğu, bazı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar. Ritim bozukluğunun nedenleri arasında ise şu maddeler yer alır;

• Görme problemleri
• Sık seyahat etme
• Vardiyalı çalışma düzeni
• Bazı gıdaların tüketimi
• Stres 
• Bazı ilaçların kullanımı
• Uyku ilaçları 
• Hava ve vücut sıcaklığı
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması
• Hormonal problemler
• Metabolizma problemleri
• Kafa travması 
• Enfeksiyon hastalıkları
• Dejeneratif hastalıklar

Sirkadiyen Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Sirkadiyen saatinin bozulması ile birlikte kişide gündüzleri sık uyuma, uykuya dalmakta zorlanma, erken uyuma ya da erken uyanma, aşırı sinirlilik hali, depresyon ve baş ağrısı gibi belirtiler ortaya çıkar.

Aynı zamanda bazı kişilerde bir tane belirti ortaya çıkarken, bazı kişilerde ise birden fazla belirtinin aynı anda görülebilme ihtimali söz konusudur.

Sirkadiyen ritim bozukluğuunun belirtileri arasında şu maddelere yer verilir;

• Tükenmişlik sendromu başlangıcı
• Gündüzleri daha sık uyumak
• Depresyon 
• Aşırı sinirlilik hali
• Uykuya dalmakta zorlanma
• Erken uyuma ya da erken uyanma
• Uyanık kalmakta güçlük
• Baş ağrısı

Sirkadiyen Beslenme Nedir?

Sirkadiyen beslenme, beslenme tarzı ile alakalı değildir. Bu beslenme sistemi, diğer beslenme türlerinden biraz daha farklıdır. Sirkadiyen beslenme, yemek yenilen saat sistemi ile alakalıdır. Sirkadiyen beslenme saatleri düzenli olmalıdır. Aynı saatlerde yemek yenilmesi önerilir. Vücut saat sistemi, uyku düzeninde olduğu gibi yemek düzeninde de aynı ritmi ister. Bu nedenle her gün aynı saatlerde yemek yenmesine dikkat edilmelidir. 

Sirkadiyen Ritim ve Beslenme İlişkisi

Sirkadiyen ritim, vücudun belirli işleyiş düzenini gösterir. İnsan vücudunun 24 saatteki uyku ve beslenme düzeninin işleyişi olarak da düşünülebilir. Uyku düzeninin değişmesi halinde sirkadiyen uyku bozukluğu ortaya çıkar. Beslenme saatleri de aynı şekilde işler. Sirkadiyen ritim ve beslenme, birbirini tamamlar. Bu nedenle de her gün aynı saatlerde aynı öğünleri yemek gerekir.