Sosyopat kişiler toplumda hoş görülmeyen davranışlarda bulunan, ceza verilse de toplum kurallarına uymazlar. Sosyopat ne demek sorusunun cevabı ise karşı tarafın düşünce ve duygularını anlayamayan kişi olarak verilebilir. Anti sosyal kişilik bozuklukları grubunda olan bu hastalığın birçok belirtisi, sebebi, tedavisi olabilir.
Sosyopatinin Belirtileri Nelerdir?
Sosyopati hastalığının belirtilerinin kesin bir listesi yoktur. Ancak bu zamana kadar saptanan belirtilerdeki ortak nokta başkalarının göz ardı edilmesini içerir. Sosyopat belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
- Kuralları ve yasaları göz ardı etmek, çiğnemek,
- Başkalarına karşı empati yoksunluğu,
- Dürtüsel davranmak,
- Başkalarını tehditle kontrol etmeye çalışmak,
- Uyuşturucu ve alkolü kötüye kullanmak,
- Öyle bir niyeti olmasa da manipüle etmek için intiharla tehdit etmek,
- Yüzeysel ilişkiler yaşamak,
- Fiziksel şiddete eğilim,
- Yalan söylemek,
- Hatalardan ya da cezalardan ders almamak,
- Başkalarını manipüle etmek için çekicilik veya zeka kullanmak.
Sosyopati Neden Olur?
Uzmanlar sosyopatiyi genetik bir kişilik bozukluğundan çok çevresel etkilerden dolayı geliştiğini düşünür. Beynin kimyası ve genler bu durumda rol oynayabilir. Ancak ebeveynin yetiştirme tarzı ve diğer çevresel faktörler bir sosyopat gelişmesinde daha fazla rol oynar.
Bakım verenleri tarafından yeterli ilgi görmeyen çocuklar, kendi başlarının çaresine bakarak büyümeyi öğrenirler. Çünkü bunu onlar için yapacak kimse bulamazlar. Aynı zamanda küçük yaşlardan itibaren sürekli istismar, şiddet ve manipülasyona uğrayan bazı çocuklar da bu davranış modelini hayatlarına ekleyebilirler. Bir başka neden ise kafa travması ve demans gibi durumlar sonucunda sosyopati olabilmesidir.

Kimler Sosyopat Riski Taşır?
Sosyopatlık için kesin olmayan ancak risk oluşturan durumlar vardır. Bunlar şu şekilde sıralanabilir:
- Çocuklukta davranış bozukluğu tanısı alınmışsa,
- Ailede antisosyal kişilik bozukluğu ya da başka kişilik bozuklukları varsa,
- Çocukluk döneminde ihmal veya istismar yaşanmışsa,
- Çocukluk döneminde şiddet olan bir evde büyümüşse,
ilerleyen zamanda sosyopatlık riski artar. Ayrıca erkeklerin kadınlara oranla 3 kat daha fazla sosyopat olabileceği görülür.
Sosyopati Tanısı Nasıl Konulur?
Sosyopati tanısını bir psikiyatrist ya da psikolog kişiyi değerlendirerek koyar. Bir kişi sosyopati belirtilerinin en az 3’ünü gösteriyorsa doktor psikolojik değerlendirme yapabilir. Kişinin tıbbi ve ruhsal geçmişi gözden geçirilerek buna göre bir değerlendirme yapılır.
Sosyopati Tedavisi Nasıl Yapılır?
Sosyopat insanlar genellikle kendilerinde bir sorun olduğunun farkına varmazlar ve bu yüzden çoğu zaman profesyonel bir destek almayı düşünmezler. Eğer etraflarındaki kişiler yardım ederse tedavi olabilirler. Ancak buradaki önemli nokta kişinin kendisinin de ikna olmasıdır. Çünkü isteksiz bir şekilde tedavi doğru sonuç göstermeyebilir. Tedavi psikoterapi ve ilaç tedavisini içerebilir. Psikoterapide zararlı veya saldırgan davranışlara yol açabilecek düşünce ve duygular hakkında terapistle konuşulur. Aynı zamanda öfke yönetiminin nasıl yapılabileceği gibi konuları da içerebilir. Psikoterapinin de çeşitleri vardır. Bunlar psikoloğun yöntemlerine ve sosyopatın gösterdiği belirtilere göre değişiklik gösterebilir. İlaç tedavisinde kişinin semptomlarına yönelik ilaçlar kullanılabilir. Örneğin kişi saldırganlık gösteriyorsa antipsikotik ilaçlar verilebilir.
Sosyopat Birisiyle Nasıl Başa Çıkılır?
Sosyopat birisi ile ilişki sürdürmeye çalışmak istiyorsanız, bilmeniz gereken bazı noktalar vardır. Öncelikle onun duygularınızı hiçbir zaman tam olarak anlayamayacağını kabul ederek işe başlamalısınız. Bir davranışın başkalarını nasıl etkilediği ona açıklayabilirsiniz. Fiziksel ve duygusal alanınızı işgal etmesini önlemek için net sınırlar oluşturabilirsiniz. Eğer profesyonel bir destek almıyorsa, bu konuda destek olabilir, teşvik edebilirsiniz. Bu kişi eşinizse evlilik danışmanı, aileden biriyse aile danışmanıyla konuşarak daha olumlu bir ilişki sürdürme şansınız olabilir.
Sosyopat kişi sınırlarınıza sayı göstermiyor ve fiziksel-duygusal zarara neden olmaya devam ediyorsa, ilişkiyi sonlandırmak veya onsuz bir alan yaratmak güvenli bir seçenek olabilir. Ama bir terapistle işbirliği yapmanız size çok yardımcı olabilir.
Sosyopat ile Psikopat Arasındaki Fark Nedir?
Sosyopat ve psikopat terimleri sıklıkla birbiriyle karıştırılır. Bu iki rahatsızlığın kesin çizgilerde farkları olmasa da sıralanabilecek bazı farklılıkları bulunur. Psikopatlar vicdan duygusu az olan kişiler olarak sınıflandırılırken, sosyopatların empati ve pişmanlık duyguları az da olsa vardır.
Sosyopat kişiler aşağıdaki davranışları sık tekrarlayabilir:
- Başkalarının nasıl hissettiğini umursamadığını açıkça belirtir.
- Dürtüsel davranışlarda bulunur.
- Öfkeye eğilimlidir.
- Düzenli bir iş ya da aile yaşamını sürdüremez.
- Duygusal bağ kurması zordur ancak imkansız değildir.
Psikopat kişiler sosyopatlardan farklı olarak aşağıdaki davranışları tekrarlayabilir:
- Başkalarının hislerini umursuyormuş gibi davranır.
- Soğuk kalpli davranışlar sergiler.
- Başkalarının sorunlarını anlamaz.
- Sahte ilişkilere sahiptir.
- Duygusal bağlar kuramaz.