Sperm kalitesi ve sayısı, doğurganlık açısından oldukça önemlidir. Çocuk sahibi olamayan kişilerin birçoğunda sperm kalitesi düşüktür. Spermin sayısı da kalitesi kadar önemlidir. Çocuk sahibi olmak isteyenlerin, sperm kalitesi hakkında bilgi sahibi olması gerekir. Sperm kalitesinin bozulmasına ve sperm sayısının azalmasına etki eden birçok farklı faktör vardır. Günlük tüketilen besinlerden, sigara tüketimine kadar birçok etken, sperm kalitesini düşürür. Bu durum ise çocuk sahibi olamama gibi nedenlere yol açar.
Sperm Kalitesi Nasıl Anlaşılır?
Sperm kalitesinin nasıl olduğunu anlamak için doktor muayenesi gerekir. Evde uygulanan yöntemler ile spermin sayısı ya da kalitesi anlaşılamaz. Çocuk sahibi olamayan kişiler direkt olarak kısırlık ya da sperm sayısının az olmasından kaynaklanan problemler olduğunu düşünür. Fakat çocuk sahibi olamamanın farklı nedenleri de söz konusu olabilir. Bu nedenle de evde kendinize sperm kalitesi ya da sayısı ile ilgili teşhis koymanız mümkün değildir.
Erkeklerde Sperm Kalitesi İçin Hangi Doktora Gidilir?
Erkeklerde sperm kalitesi için doktor kontrolü gereklidir. Bu gibi kontrollerin yapılabilmesi için öncelikle hastalar fiziki muayeneden geçer. Bu süreçte ise ortaya çıkan belirtiler varsa bu belirtiler doktora bildirilir. İlk kontroller için üroloji bölümüne randevu alınır. Daha sonrasında ise farklı bir problem varsa üroloji doktoru, hastayı başka alanda hizmet veren uzman hekimlere yönlendirir.
Sperm Kalitesi Testi Nedir?
Sperm kalitesi testi, kişinin spermlerinin sayısını ve kalitesini belirlemek adına uygulanan bir işlemdir. Bu işlem sayesinde kişilere tanı konur. Sperm testinin diğer bir ismi ise semen analizi olarak bilinir. Erkeklerin doğurganlık oranını kontrol etmek için kullanılan en yaygın test türüdür. Erkekten meni örneği olarak uygulanır. Alınan meni, laboratuvar ortamında incelenir. İncelemenin sonucu sadece spermin kalitesini ve sayısını değil, aynı zamanda spermin hareketlilik durumunu da ortaya çıkarır. Sperm kalitesini öğrenme süreci, bu test yardımı ile çok daha kolay bir hale gelir.
Sperm Kalitesi Neden Düşer?
Özellikle günümüzde tüketilen besinler ve çevresel faktörler, alkol tüketimi, madde bağımlılığı, obezite ve stres gibi faktörler sperm kalitesinin düşmesine neden olabilir.
Sperm kalitesini düşüren nedenler arasında şu maddelere yer verilebilir;
- Alkol tüketimi
- Madde bağımlılığı
- Sigara tüketimi
- Cinsel ilişki esnasında kayganlaştırıcı kullanmak
- Obezite
- Düzenli olarak kullanılan bazı ilaçlar
- Stres
- Dar pantolonlar ya da dar iç çamaşırı giymek
- Testislerin fazla sıcak suya maruz kalması
- Elektronik sigara tüketimi
- Hazır ve işlenmiş gıdaların tüketimi
- Kızartma yiyecekler
- Ağır metallere ve kimyasallara maruz kalmak
- Cinsel yolla bulaşan hastalıklar
- Y kromozomu eksikliği ve buna bağlı genetik hastalıklar
- Kanal tıkanıklığı
- Testislerde varis oluşumu (varikosel)
- Kanser türleri
Sperm Kalitesi Düşerse Ne Olur?
Erkeklerde sperm kalitesi düşerse çocuk sahibi olmak zorlaşır. Cinsel isteksizlik ve libido düşüklüğü başlar. Ereksiyon problemleri meydana gelir. Hormonal dengesizlikler oluşur. Bu durumun kişi üzerinde bazı psikolojik etkileri de meydana gelir. Toplumsal baskılar ve yetiştirilme tarzı nedeni ile kişiler, erkeklik gururunun incinmesi hissine kapılır.
Çevreye karşı kendilerini kötü hissetmeye başlarlar. Depresyon ve anksiyete gibi bazı problemler ortaya çıkar. İlerleyen süreçlerde ise ilişkilerinde problem meydana gelebilir. Spermin kalitesiz olması aynı zamanda DNA hasarına da yol açabilir. Bu duruma bağlı olarak, gebelik sürecindeki kadının düşük yapma riski artış gösterebilir.
Kişinin sperm kalitesinin düşmesi, oksidatif stres seviyesinin yükselmesine yol açabilir. Bu durum erken yaşlanma gibi problemlere neden olur. Beslenme bozuklukları ortaya çıkar.
Fonksiyonel Sperm Kalitesi Değeri Ne Olmalı?
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre sperm sayısının, hareket oranının ve diğer birçok değerin kontrol edilmesi gerekir. Spermin toplam hacminin 1.5 mL ve üzerinde, hareketli sperm miktarının %40 ve üzerinde, sperm canlılığının ise %58 ve üzerinde olması normal kabul edilir. Sperm sayısı ise 39 milyon ve üzeri olmalıdır.
Sperm sayısının 50 milyon olması, spermin kaliteli olduğunu göstermez. Bu noktada sperm hareketliliğine bakılır. Spermin kalitesinin değerlendirilmesi için yaklaşık olarak 8 farklı değer incelenir. Spermin hareketlilik oranı normal olabilir fakat DNA hasarı vardır. Bu durumda da sperm kalitesiz olarak değerlendirilir. Sperm kalitesinin değerlendirilebilmesi için şu değerlerin incelenmesi gerekir;
- DNA hasarı
- Sperm canlılık oranı
- Spermin normal morfolojisi
- İleri hareketliliğin oranı
- Hareketli spermlerin oranı
- Toplam sperm sayısı
- Spermlerin konsantrasyonu
- Spermlerin toplam hacmi
Sperm Kalitesi Nasıl Artar?
Sperm kalitesinin artırılması için sağlıklı beslenmeye dikkat edilmesi gerekir. Aynı zamanda aşırı kilo alımından kaçınılması da oldukça önemlidir. Obezite gibi sağlık problemlerine bağlı olarak sperm kalitesi düşebilir. Erkek sperm kalitesi artırma süreci için tüketilebilecek olan bazı besinler vardır. Bu besinlerin düzenli olarak tüketilmesi, sperm kalitesinin artmasına yardımcı olur. Aynı zamanda sağlıklı bir yaşam tarzı için de başlangıç gerçekleşir.
Sperm kalitesi artırıcı besinler arasında şunlar yer alır;
- Bitter çikolata
- Muz
- Somon
- Uskumru
- Keçiboynuzu
- Ceviz
- Ispanak
- Sarımsak
- Nar
- Yumurta
- Kırmızı et
- Kabak çekirdeği
- Su
Özellikle su tüketimi, sperm kalitesi artırma sürecinde etkin rol oynar. Gün içerisinde 2,5 ila 3 litre su içilmesi gerekir. Bu durum sadece sperm kalitesi için değil aynı zamanda genel sağlık durumu için de önemlidir.