Spirometri Nedir? Spirometri Testi Neden ve Nasıl Yapılır?

Spirometri Nedir?

Spirometri testi, akciğerlerin mekanik çalışma kapasitesini, fonksiyonel hacmini ve hava yollarının genel durumunu değerlendirmek için kullanılan solunum fonksiyon testidir.

Bu test, solunum sisteminin dinamik bileşenlerini ölçerek kişinin derin bir nefes almasının ardından akciğerlerindeki havayı ne kadar hızda ve hacimde dışarı üfleyebildiğini hesaplar. Özellikle sessiz ilerleyen akciğer hastalıklarının erken teşhisinde, solunum yetmezliklerinin derecelendirilmesinde ve hastaların tedaviye verdikleri yanıtların izlenmesinde bu yönteme başvurulur.

Bilgisayar destekli olarak gerçekleştirilen bu uygulama, invaziv değildir ve tamamen hastanın eforuna dayalıdır. Hastaların soluk borusu ve bronşlar gibi hava iletim yollarında herhangi bir tıkanıklık ya da akciğer dokusunda veya göğüs kafesinde daralma olup olmadığını belirlemeye de yardımcıdır. Uygulanan test sayesinde kişinin akciğer sağlığı hakkında detaylı bilgi edinilir.

Spirometri Testi Neden Yapılır?

Spirometri testi, solunum sisteminde meydana gelen yapısal veya fonksiyonel bozuklukların teşhis edilebilmesi için uygulanır. Akciğerlerin hava depolama gücünü ölçen bu test, hastada görülen belirtilerin temel nedeninin değerlendirilmesine yardımcıdır. Hastalarda solunum yollarındaki problemlerin ve akciğer dokusundaki hacim kayıplarını erken evrede belirlenebilmesi için spirometri testi yapılabilir. Testin uygulanma nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

Solunum Problemlerini Teşhis Etme: Nedeni belirlenemeyen kronik öksürük,nefes darlığı, hırıltılı solunum ve yorgunluk gibi semptomlar söz konusu ise bu testin uygulanması önerilir. Böylelikle belirtilerin temel nedeni değerlendirilir ve kişiye uygun tedavi süreci planlanır.

Akciğer Hastalıkları Tanısı: Hastanın hava yollarında daralma yaşanması nedeniyle astım ya da kronik astım gibi sağlık problemleri ortaya çıkabilir. Aynı zamanda sigara kullanımına ve farklı etkenlere bağlı olarakKOAHhastalığının oluşum riski de söz konusudur. Bu tür hastalıkların erken dönemde teşhis edilmesi ve hastalığın şiddetinin değerlendirilebilmesi için spirometri testi yapılır.

Tedavinin Etkisini Gözlemleme: Hastaların tedavisine başlandığında akciğer kapasitesinin ne kadar düzeldiğini değerlendirmek amacıyla bu testin belirli aralıklarla uygulanması önerilir. Böylelikle hastanın iyileşme süreci kontrol altına alınır. 

Ameliyat Öncesi Değerlendirme: Cerrahi operasyonlar öncesinde özellikle kişi göğüs kafesi, kalp ya da üst karın bölgesinden ameliyat olacaksa bu test ile değerlendirmeler yapılır. Testin uygulanması ile hastaya genel anestezi verilip verilemeyeceği belirlenir. Aynı zamanda ameliyat esnasında ortaya çıkabilecek komplikasyon riskini belirlemek içinde bu testin yapılması gerekli olabilir.

İnterstiyel Akciğer Hastalıklarının Değerlendirilmesi: İnterstisyel akciğer hastalıkları (İAH), akciğerdeki ince bağ dokusu ve alveollerin iltihaplanması, hasar görmesi ve sertleşmesiyle karakterize edilenpulmoner fibrozisgibi bir grup kronik solunum hastalıklarını kapsar. Bu hastalıkların belirlenebilmesi için test uygulanır.

Mesleki Hastalıkların Kontrolü: Özellikle sanayi, inşaat ve maden ocağı gibi çalışma alanlarındaki kişilerin, belirli aralıklarla sağlık kontrollerini gerçekleştirmesi gereklidir. Bu alanlarda genellikle toz, duman ve kimyasal madde solunumuna maruz kalınır. Bu durum ise kişilerdeağır metal zehirlenmesigibi problemlere neden olabilir. Olası hastalıkların erken dönemde teşhis edilebilmesi için ise spirometri testi uygulanır.

Spirometri Testi Nasıl Yapılır?

Spirometri testine başlarken öncelikle hastanın doğru pozisyonda olması gereklidir. Bu aşamada hastalar sandalyeye oturtulabilir. Sırt ve baş bölgesi dik bir konumda olmalıdır. Dik durulması ile akciğerin tam kapasitede genişlemesi hedeflenir.

Aynı zamanda nefes alıp verme sürecinde kişilerde baş dönmesi gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Baş dönmesine bağlı düşmelerin önüne geçilebilmesi için pozisyon korunmalıdır.

Test yapılırken akciğerden çıkan havanın direkt olarak cihaza aktarılması gerekir. Bu süreçte burun bölgesinde hava kaçışının yaşanmaması adına hastanın burun bölgesine steril bir burun klipsi takılır.

Spirometri cihazlarının uç kısmına tek kullanımlık ağızlıklar takılır. Hastalar bu ağızlığı dişlerinin arasına alır ve dudak kenarlarından hava sızıntısı olmayacak şekilde yerleştirir.

Hazırlığın tamamlanmasının ardından uzman hekimler ya da hemşireler tarafından hasta yönlendirilerek teste başlanır. İlk olarak hastalar normal bir şekilde nefes alıp verir.

Daha sonrasında ise hastanın derin bir nefes alması ve nefesini bir süre tutması talep edilir. Böylelikle akciğerler havayla dolmuş olur. Akciğerlerin tamamen dolmasının ardından nefes güçlü bir şekilde cihaza üflenir. İşlem ortalama olarak 3 - 4 kez tekrarlanır ve gerekli olması halinde beşer dakikalık molalar verilir.

Spirometri Testi ile Hangi Hastalıklar Teşhis Edilebilir?

Spirometri testi, solunum yollarındaki tıkanıklıkları, akciğer dokusundaki hacimsel daralmaları ve göğüs hastalığını teşhis etmeye yardımcıdır. Özellikle astım ve bronşit gibi hastalıkların tanısında bu test uygulanabilir. Bunların haricinde ise test ile teşhis edilebilecek hastalıklar şu şekildedir:

• Amfizem 
• Silikozis
• Asbest
• Akciğer fibrozisi
• Bronşektazi

Spirometri Testi Ne Zaman Yapılır?

Spirometri testi, hastalarda açıklanamayan ve geçmeyen nefes darlığı söz konusu ise uygulanır. Aynı zamanda kronik öksürük ve hırıltılı solunum gibi belirtiler varsa hava yollarının hassasiyetini ve bölgede daralma olup olmadığını incelemek için de bu testin yapılması gereklidir. Şu belirtiler söz konusu ise spirometri testi uygulanır:

• Çabuk yorulma
• Göğüs ağrısı
• Göğüste baskı ve sıkışma hissi
• Sabahları yoğun balgam oluşumu

Özellikle günlük aktiviteler esnasında dahi kişinin çabuk yorulması ve nefes nefese kalması, akciğer kapasitesinin yetersiz olduğunu gösteren bir belirti olarak değerlendirilir.

Sigara kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan belirtilerde de KOAH hastalığının erken dönemde teşhis edilebilmesi için bu test uygulanabilir. Genellikle solunum problemleri ile alakalı belirtiler görüldüğünde akciğer kapasitesinin ölçülmesi talep edilebilir.