Tenya Nedir? Tenya Enfeksiyonu Belirtileri ve Tedavisi

Tenya Nedir?

Tenya, yassı ve segmentli yapısı ile dikkat çeken bir solucan türü olarak bilinir. İnsan ya da hayvanların vücuduna giren bu parazit doku ve organlarda larva kistleri meydana getirir. Tenyanın baş kısmı ince bağırsak duvarına tutunur ve burada yaşar. İnce bağırsak tarafından sindirilen besinlerin emilimini sağlar. Bu şekilde büyür ve çoğalmaya başlar.

Yumurtalar konak hayvanın bağırsağından geçerek dışkı ile dışarı atılır. Dışkı ile atılan yumurtalar yaşam döngülerine devam eder. Yeni konaklar bulup, bu konakları enfekte ederek çoğalmasını sürdürür.

Bu parazitler yassı bir şekle sahip olduğundan şerit metreye benzer. Büyümesini ise segmentler şeklinde sürdürür. Parazitler, 3 farklı kısımdan meydana gelir. Bunlar; boyun, baş ve alt gövdedir. 

Vücut segmentlerinin her biri kendi yumurtasını barındırır. Bu yumurtalar olgunlaştığı zaman kopar ve dışkı ile atılır. Beyaz pirinç tanesine benzer yapıda olan bu segmentler dışkı ile bulaşarak yaşam döngülerine devam ederler.

Tenyaların Yaşam Döngüleri Nasıldır?

Tenyaların yaşam döngüleri toplamda üç aşamadan meydana gelir. Bunlar; yumurta, larva ve solucan şeklindedir. Bu canlılar canlı konakçı dışında yaşamlarına devam edemezler. Sığır ve domuz gibi ara konakçıların vücudunda yaşamlarını sürdürürler. Larva ve yumurta ise canlı bir konakçıya ihtiyaç duymadan yaşamını sürdürebilir. Konaktan dışkı yolu ile dışarı atılan segmentler parçalanır ve yumurtalar açığa çıkar. Yumurta ise su ve bitkiler ile başka canlılara bulaşabilir. 

Tenyanın son konakçısı ise insandır. Çoğunlukla enfekte etin çiğ veya az pişmiş olarak tüketilmesi durumunda insana geçer ve parazit, yaşam döngüsünü devam ettirir. Tenya bulaşma yöntemleri içerisinde; kirli su kaynakları, yetersiz hijyen, çiğ et ürünlerinin tüketilmesi yer alır.

Tenya Enfeksiyonu Nedir?

Bağırsakta tenya enfeksiyonu olması durumunda tenyanın baş bölümü bağırsak duvarına yapışarak burada büyür. İstilacı olan enfeksiyon durumlarında ise larvanın nerede tutunduğuna bağlı olarak bazı belirtiler meydana gelir. Tenya enfeksiyonları iki farklı şekilde meydana gelir. Bunlar:

• Bağırsak tenyaları
• İnvaziv tenya larva enfeksiyonu

Bağırsak Tenyaları

Bağırsak tenyaları konak hayvanın bağırsağından yumurta şeklinde çıkar. Sonrasında olgunlaşır ve yetişkin tenya formunu alır. Yetişkin formda olan tenyalar bağırsak duvarına yapışır ve burada sindirilen besinleri emer. Bu parazitler çoğunlukla belirgin bir belirti göstermezler. Çoğu insan enfekte olduğunu bilmeden yaşamına devam eder. Fakat ciddi enfeksiyon durumlarında açıklanamayan kilo kaybı, beslenme eksiklikleri, ishal ve mide bulantısı söz konusu olur. Yetişkin tenyalar 30 yıla kadar yaşayabilme ve 9 metreye kadar ulaşabilme özelliğine sahiptir.

İnvaziv Tenya Larva Enfeksiyonu

Bağırsaklarda yaşayan tenya larvaları, bağırsak dışında kan dolaşımına ya da diğer organlara girebilir. Bu durumda invaziv larva enfeksiyonu meydana gelir. Larvalar iç organlarınıza yapışarak burada kist oluşumuna sebebiyet verir. 

Larvalar büyüdükçe çevresinde sıvı bir çeper meydana gelir. Bu kistler bulundukları alanlara bağlı olarak bazı komplikasyonlara neden olabilirler. Karaciğer, kalp ve akciğer gibi organlarda bulunan kistler bu organların normal bir şekilde çalışmasına engel olacak kadar büyüyebilir. Kistler omurilik ya da beyine yapıştığında, nöbet gibi nörolojik semptomlar oluşabilir.

Genellikle domuz tenyası nedeni ile hem bağırsak enfeksiyonları hem de invaziv larval enfeksiyonların ortaya çıktığı bilinir. Diğer tenya türleri ise insanları sadece larva halinde enfekte eder. Tenya enfeksiyonları türlerine bağlı olarak değişik şekillerde isimlendirilirler.

Tenya Enfeksiyonu Bulaşma Yolları Nelerdir?

Tenyalar yumurta, larva ve yetişkin solucan olmak üzere üç aşamada evrimleşir. Solucan formu canlı konakçı dışında yaşamını sürdüremez. Fakat yumurta ve larvalar canlı konak dışında da yaşayabilir. Yumurtalar, konakçının dışkısı yoluyla toprak ve suya geçer. Burada diğer hayvanların yeme ve içme suyunu kirletir. 

Böcek ve balık gibi canlılar da yumurtaları tükettiğinde tenya larvalarını kuluçkaya yatırabilir. İnsanlar ise tenya larvalarını yutmaları durumunda enfekte olur.

Kanalizasyon arıtımı yetersiz olan ülkelerde yaşayan insanların dışkı yolu ile enfeksiyon kapma olasılığı son derece yüksektir. Yiyecek ve su kaynaklarının kirlenmesine neden olan hayvan ve insan atıkları içerisinde mikroskobik tenya yumurtaları da bulunur. İnsanları bu yumurtaları yutması halinde yumurtalar bağırsakta larvaya dönüşür. Larva aşamasında hareket etmeye başlarlar. Larvalar bağırsak dışına göç ettiğinde istilacı bir lava enfeksiyonu yaşamanıza neden olabilirler.

Daha gelişmiş ülkelerde ise insanlar az pişmiş ya da çiğ enfekte et yediklerinde tenya enfeksiyonu kapma olasılıkları artar. Enfekte olan etin kas dokusunda bulunan tenya larvaları pişirme ya da dondurma yöntemi kullanılmazsa hayatta kalırlar. Somon gibi büyük balıkların enfeksiyon kapma riski bulunur. İnsanlar enfekte olmuş eti yediği zaman larvalar insan bağırsağına geçer ve burada solucan formuna dönüşür.

Tenya Enfeksiyonu Belirtileri Nelerdir?

En sık karşılaşılan tenya belirtileri içerisinde iştah kaybı, mide bulantısı, kilo kaybı gibi durumlar bulunur. İleri vakalarda halsizlik dışkıda parazit segmentlerinin görülmesi durumları yer alır. 

Bağırsakta yaşayan tenya belirtileri:

• Tuzsuzluk, iyot eksikliği
• Zayıflık
• Mide bulantısı
• Baş dönmesi 
• Karın ağrısı
• İştah kaybı
• Kilo kaybı
• Besin maddelerinin yetersiz emilimi
• İshal

Tenya larvaları bağırsaklardan çıkarak diğer dokularda kist oluşumlarına sebebiyet verebilir. İnvaziv enfeksiyon belirtileri şunlardır:

• Baş ağrısı
• Nöbet gibi nörolojik belirti ve semptomlar
• Larvalara karşı vücudun alerjik reaksiyon geliştirmesi
• Kistik kitleler

Tenya Tanı Yöntemleri

Tenya enfeksiyonu tanısı genelde dışkı testi ile yapılır. Dışkıda parazitin yumurtası veya segment parçalarının tespit edilmesi ile tanı konmuş olur. Bunun yanı sıra kan testlerinde vücudun bağışıklık tepkileri ve vitamin eksiklikleri ile alakalı göstergeler de incelenebilir. 

Tenya Enfeksiyonu Tedavisi

Tenya enfeksiyonu tedavisinde parazitlerin yok edilmesi için antiparaziter ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar solucanları felç eder ve bağırsak duvarından atılmasını sağlar. Tenya vücuttan atıldığında enfeksiyon da geçmiş olur. 

Tenya enfeksiyonu tedavisinde asıl amaç bu solucanın boynunu çıkarmaktır. Tenya kendini boyun kısmından yeniler ve yeniden ürer. Bu sebeple boynunun çıkarılması son derece önemlidir. Tedavinin yanında korunma yöntemleri de enfeksiyonun yeniden oluşmasına engel olacaktır.