Teratojen Nedir?

Teratojenler, embriyoya zarar verir. Bebeklerde doğum kusuruna yol açar. Fetal anormalliklere neden olduğu bilinir.

Teratojen Nedir?

Gebelik sürecinde, anne adayları bazı maddelerin tüketimine ya da solunumuna maruz kalabilir. Maruz kalınan maddelerin bir kısmı zararlı içeriğe sahip olabilir. Bu zararlı içerikler de teratojen olarak adlandırılır.

Maruz kalınan bu maddeler, fetüste doğuştan gelen yapısal ya da bazı işlevsel bozukluklara neden olur. Teratojenler aynı zamanda organların gelişim sürecini de olumsuz yönde etkiler.

Organların gelişim sürecinde, organ kusurları oluşmasına da neden olur. Bu durum kalıcı ya da geçici sağlık problemlerinin oluşmasına yol açabilir. 

Teratojenler sadece bebeğe değil aynı zamanda anneye de zarar verebilir.

Düzenli kullanılan bazı ilaçlar, radyasyon ya da enfeksiyon, teratojen olarak bilinir. Hamilelik sürecindeki anne adaylarının kullandığı bu ilaçlar ya da enfeksiyon durumu, teratojen olabilir.

Bu durumda da hem fetüste işlevsel bozukluklar meydana gelebilir hem de anne adayının farklı sağlık problemleri ortaya çıkabilir.

Gebelik sürecindeki anne adaylarının, bu nedenle doktor kontrollerini aksatmamaları ve doktorların önerdiği ilaçlar haricinde farklı ilaçları kullanmamaları önerilir. Bu süreçte, doktor tavsiyelerini dikkate almak gerekir.

Teratojen Türleri Nelerdir?

Teratojen, kendi içerisinde sınıflandırılır. Bu sınıflandırma, teratojenin; özelliklerine, etkilediği organlara ve etkilerine göre belirlenir. Teratojen, dört farklı şekilde sınıflandırılır.

Fiziksel Teratojenler

Radyasyon ve radyasyon içerikli etkiler, fiziksel teratojenler olarak adlandırılır. Genellikle tıbbi görüntülemeler sırasında fetüs zarar görebilir.

Kimyasal Teratojenler

Kimyasal teratojenler, tüketilen bazı maddelere bağlı olarak ortaya çıkar. Özellikle alkol ve sigara tüketimi, kimyasal teratojenler olarak adlandırılır.

Kimyasal teratojene verilebilecek diğer bir örnek ise ilaçlardır. Kullanılan ilaçların içerikleri, teratojen içerebilir.

Endüstriyel kimyasallar da bu kategoriye dahildir. Özellikle matbaa ya da sanayi gibi ortamlarda çalışan kişiler, düzenli olarak bu kokulara maruz kalabilir.

Tiner kokusu, boya kokusu ve bu tip kokular, kimyasal kokular arasında yer alır.

Biyolojik Teratojenler

Bazı bulaşıcı hastalıklar, biyolojik teratojenler kategorisine dahildir. Viral enfeksiyonlara bağlı olarak bu durum görülebilir. Viral hepatit, mantar enfeksiyonu vb. durumlar, biyolojik teratojenlerdir.

Beslenmeye Bağlı Teratojenler

Dengesiz beslenme ya da yetersiz beslenme, teratojen üretimine neden olur. Yeme bozukluğu yaşayan kişilerde de bu duruma rastlanır. Gebelik sürecindeki kadınlarda görülen folik asit eksikliği de beslenmeye bağlı teratojenler sınıfında yer alır.

Teratojenlerin Etkileri Nelerdir?

Teratojenlerin etki mekanizmaları vardır. Bu durum, teratojen sınıflandırmasında da etkin rol oynar.

Teratojen, fetüsün DNA yapısında direkt olarak hasar oluşmasına neden olabilir. Bu durum, hücre bölünmesinde bazı problemleri de beraberinde getirir.

Aynı zamanda, hücrenin farklılaşma sürecini bozar. Hücrenin farklılaşma sürecinin bozulması ise organların, dokuların ve hücrelerin anormal bir gelişim sürecine girmesine neden olur.

Hamilelik sürecindeki kişilerin teratojenden etkilenmesi, hormon problemlerine de neden olur. Özellikle tiroid hormonu bu süreçte olumsuz yönde etki görür. Hormonların olumsuz etki alması ise fetüse zarar veren bir durum olarak bilinir.

Bazı teratojenler ise apoptoz sürecini yani organların ve dokuların doğru şekilde programlanmasını sağlayan hücre ölümü sürecini etkiler. Teratojen türleri, farklı etki mekanizmalarına sahiptir.

Fakat genel olarak incelendiğinde her teratojen türü, organların ve hücrelerin anormal gelişmesine neden olur. Aynı zamanda fetüse ya da embriyoya da zarar verir.

Teratojenin Zararları Nelerdir?

Teratojene maruz kalmanın bazı zararları vardır. Bu zararlar hem anne adayını hem de anne karnında, gelişim sürecinde olan bebeği yakından etkiler.

Teratojene maruz kalmak, doğum kusurlarına yol açar. Farklı sağlık sorunlarının ortaya çıkmasına da neden olur.

Teratojenin zararlarından birisi de büyüme geriliğidir. Hamilelik sürecinde teratojene maruz kalınması halinde, bebekler büyüme sürecini çok daha uzun bir sürede tamamlar.

Teratojene maruz kalan annelerin bebeklerinde, zihinsel gelişim problemlerinin görülme riski de oldukça yüksektir.

Hamilelik sürecindeki kişilerin normalden daha fazla teratojene maruz kalması halinde ise düşük riski söz konusudur. Ölü doğum gerçekleştirilme ihtimali vardır.

Bunların haricinde ise bebeklerde yapısal bozukluklar ya da fonksiyonel bozukluklar görülebilir.

Teratojenler ve Doğum Kusurları

Gebelik sürecindeki kişinin teratojene maruz kalması, doğum kusurlarına neden olur. Yapısal bozukluk meydana gelmesi halinde bebeklerde; kalp hastalıkları, omurga açıklığı yani tıbbi ismi ile spina bifida ya da organların normalden daha küçük olması gibi problemler ortaya çıkar.

Organlar, teratojen nedeni ile gelişimini tamamlayamaz. Teratojen, yapısal doğum kusuruna neden olur.

Doğum kusurları, zihinsel gelişim problemlerine yol açar.

Zihinsel olarak ortaya çıkan doğum kusurları ise zeka geriliği ya da öğrenme problemleri şeklinde kendisini gösterir. Fonksiyonel doğum kusurlarında ise genellikle çocukların motor becerileri tam olarak gelişmez.

Aynı zamanda davranış problemlerine de neden olur.

Teratojenlerden Korunmak Mümkün mü?

Teratojenler, günlük hayatta birçok farklı şekilde karşımıza çıkabilir.

Teratojenlerden korunmak tam olarak mümkün olmasa da teratojenlere daha az maruz kalmak mümkündür. Bunun için ise ilk olarak kullanılan ilaçlara dikkat edilmesi gerekir.

Özellikle hamilelik sürecindeki kişilerin, doktor onayı olmadan herhangi bir ilaç ya da vitamin ve mineral takviyesi kullanmaması gerekir. Herhangi bir ilaç tüketilmeden önce doktora başvurulmalıdır.

Kimyasal maddelerin tüketiminden ve hatta solunumundan da kaçınılmalıdır. Özellikle evde kullanılan birçok temizlik malzemesinin içerisinde kimyasal içerikler vardır. Kullanılan temizlik ürünlerinin içeriğine dikkat edilmelidir. Çamaşır suyu gibi temizlik ürünleri kullanılmamalıdır.

Böcek ilaçları da teratojen ürünler arasında yer alır. Evde böcek ilacı kullanımına dikkat edilmelidir. Ev ilaçlandıktan sonrasında ise evde bulunmamak gerekir.

Çamaşır suyu ve böcek ilacı solunumu, zehirlenmeye de neden olabilir.

Hamilelik sürecindeki kişilerin teratojene daha az maruz kalması için ise yanlarında sigara içilmemelidir. Gebelik sürecinde alkol ve sigara tüketiminden uzak durulması gerekir. Enfeksiyon hastalıklarından korunmak için ise aşıların düzenli olarak yapılması gerekir. Hamilelik sürecinde de doktor onayı olması halinde, gerekli aşıların yaptırılması gerekir.

Gebelik sürecindeki kişilerin radyasyona maruz kalmaması oldukça önemlidir.

Bu nedenle de herhangi bir sağlık probleminde, görüntüleme cihazlarına başvurulmaması gerekir. Gebelik riskiniz varsa ya da gebelik sürecindeyseniz, bu durumu doktorunuza bildirmeniz gerekir.

Enfeksiyon, teratojen ile doğrudan bağlantılıdır. Enfeksiyon kapılmaması için hijyen kurallarına dikkat edilmelidir.

Ağır metallerden uzak durulmalıdır. Ağır metal solunumu, zehirlenmeye neden olabilir. Hava kirliliği olan bölgelerde ise dışarı çıkarken koruyucu maske takılabilir.