Hasta Bilgilendirme Rehberi

Tüp bebek tedavisi, çoğu çift için birkaç haftaya yayılan, birçok kontrolün ve kararın olduğu bir süreçtir. Belirsizlik, sürecin kendisinden daha yorucu olabilir. Bu rehberi, her aşamada ne olacağını, ne hissedebileceğinizi ve hangi durumda bizi aramanız gerektiğini önceden bilmeniz için hazırladık.

Rehberde anlatılanlar genel bilgilerdir. Sizin tedaviniz kişiye özeldir; ilaçlarınız, dozlarınız ve randevu günleriniz size özel olarak planlanır. Bu metin, hekiminizle yaptığınız görüşmelerin ve imzaladığınız onam formlarının yerini tutmaz; onları tamamlar.

İlk ön görüşmelerimiz ücretsizdir.  Tedaviye başlamadan önce sizi tanımamız, sizin de bizi tanımanız gerekir.

İlk görüşmede:

Geçmiş öykünüzü, varsa önceki tedavilerinizi ve tetkiklerinizi birlikte gözden geçiririz.

Sizin için hangi tedavi seçeneklerinin uygun olduğunu, gerçekçi başarı beklentisini ve olası riskleri konuşuruz.

Süreç, süre ve maliyet hakkında bilgi veririz.

Görüşmeye gelirken yanınızda getirin:

Kimlik belgeleri ve evlilik cüzdanı (yasal olarak zorunludur)

Daha önce yapılmış tüm tetkik sonuçları, ameliyat ve patoloji raporları yazılı şekilde dosya halinde

Önceki tüp bebek tedavilerine ait tedavi özetleri (kullanılan ilaç ve dozlar, elde edilen yumurta ve embriyo sayıları)

Düzenli kullandığınız ilaçların listesi

Görüşmeye eşinizle birlikte gelin. İnfertilite bir çift durumudur; kararların da birlikte alınması hem tıbben hem duygusal olarak daha sağlıklıdır.

Aklınıza takılan soruları önceden yazıp getirmenizi öneririz. Görüşme sırasında soracağınız soruların hiçbiri anlamsız değildir.

2. Tetkikler: Neden Bu Kadar Çok Test İsteniyor?

Tetkiklerin üç amacı vardır: doğru tedaviyi seçmek, gebeliğin güvenli olmasını sağlamak ve yasal gereklilikleri karşılamak.

Kadın için genellikle istenenler

Erkek için genellikle istenenler

Spermiyogram (2–5 günlük cinsel perhizden sonra verilir)

Enfeksiyon taraması (HBsAg, Anti-HCV, Anti-HIV, VDRL)

Sperm sayısı ileri derecede düşükse veya hiç sperm yoksa: hormon testleri ve genetik inceleme (karyotip, Y kromozomu mikrodelesyon analizi) skrotal doppler usg

Bazı tetkikler adet döneminin belirli günlerinde yapılmak zorundadır. Bu nedenle tetkik sürecinin tamamlanması birkaç haftayı bulabilir; bu bir gecikme değil, sürecin normal parçasıdır.

3. "Tedavi Kişiye Özeldir" Ne Demek?

Aynı yaştaki iki kadına aynı protokol uygulanmaz. Tedavi planınız şunlara göre belirlenir:

Yaşınız ve yumurtalık rezerviniz

İnfertilite nedeniniz ve süresi

Sperm parametreleri

Önceki tedavilere verdiğiniz yanıt

Ek hastalıklarınız, kilonuz, kullandığınız ilaçlar

Aşırı uyarılma (OHSS) riskiniz

Bu nedenle başkasının ilacı, dozu veya sonucu sizin için bir ölçüt değildir. Sosyal medyada ya da bekleme salonunda duyduğunuz bir protokolün size uygun olup olmadığını mutlaka bize sorun.

4. Yumurtalıkların Uyarılması (Stimülasyon) Dönemi

Genellikle adetin 2–3. günü başlar ve ortalama 8–15 gün sürer.

Neler yapacaksınız?

Her gün, size uyan saatlerde, karın cildinden kalem şeklindeki iğnelerle ilaç uygulayacaksınız. İlk uygulamayı hemşiremiz size öğretir; evde kendiniz ya da eşiniz yapabilir.

İlaçları her gün aynı saatte yapmak önemlidir. Saati kaçırırsanız bizi arayın, kendi başınıza doz atlamayın veya iki dozu birleştirmeyin.

İlaçların saklama koşullarına (buzdolabı / oda sıcaklığı) dikkat edin; kutu üzerinde yazar.

Kontroller

Bu dönemde ortalama 2–5 kez kontrole geleceksiniz. Her kontrolde ultrasonla foliküllerin (yumurta keseciklerinin) sayısı ve boyutu ölçülür, gerekirse kan hormon düzeyine bakılır. Dozunuz bu ölçümlere göre değiştirilebilir — bu kötü bir işaret değil, tedavinin size uyarlanmasıdır.

Çatlatma iğnesi

Foliküller yeterli boyuta ulaştığında, yumurtaların son olgunlaşması için "çatlatma iğnesi" yapılır. Bu iğnenin saati kritiktir: yumurta toplama işleminden yaklaşık 34–36 saat önce, size söylenen saatte yapılmalıdır. Saati bir kâğıda yazın, telefonunuza alarm kurun. Bu iğnenin geç veya erken yapılması işlemin başarısını doğrudan etkiler.

5. Yumurtalarınız Gelişirken Neler Hissedebilirsiniz?

Bu dönemde yumurtalıklarınız normalden birkaç kat büyür. Aşağıdakiler beklenen ve genellikle zararsız durumlardır:

Karında şişkinlik ve dolgunluk hissi — en sık şikâyettir, tedavi ilerledikçe artar

Kasıklarda çekme, batma, hafif ağrı — özellikle son günlerde, iki taraflı

Hafif bulantı, iştah değişikliği, hazımsızlık

Ödem ve 1–2 kilo ağırlık artışı — özellikle bacaklarda ve karında

Göğüslerde hassasiyet ve dolgunluk

Baş ağrısı, sıcak basması, yorgunluk

Duygusal dalgalanma, sinirlilik, uykuya dalmakta zorluk — hormonların doğal etkisidir, "psikolojik zayıflık" değildir

İğne yerlerinde kızarıklık, hafif morarma, ciltte hassasiyet

Adet düzeninizle ilgili değişiklikler: tedaviye başladığınız adet kanamanız normalden erken kesilebilir, azalabilir veya arada hafif lekelenme olabilir. Bu, ilaçların rahim iç zarı üzerindeki etkisiyle ilgilidir ve beklenen bir durumdur.

Bu dönemde nasıl yaşamalısınız?

Günlük hayatınıza, işinize devam edebilirsiniz.

Bol su için (günde en az 2–2,5 litre), protein alımınızı yeterli tutun, size verdiğimiz yapılacaklar listesine uyum sağlayın.

Yürüyüş yapın; ancak zıplama, ani dönme, ağırlık kaldırma, koşu ve yüksek tempolu sporlardan kaçının. Büyümüş yumurtalıkların kendi ekseni etrafında dönmesi (over torsiyonu) nadir ama ciddi bir durumdur.

Sigara ve alkol kullanmayın. Kafeini sınırlayın.

Reçetesiz ilaç almadan önce bize sorun. Ağrı için genellikle parasetamol uygundur; ibuprofen türü ağrı kesicileri kendi başınıza kullanmayın.

⚠️ HEMEN BİZİ ARAYIN

Aşağıdakilerden herhangi biri olursa, gece ya da gündüz fark etmeksizin arayın:

Karında hızla artan şişlik, pantolonunuzun/eteğinizin kapanmaması

Nefes darlığı, yatarken nefes alamama

İdrar miktarında belirgin azalma, koyu renkli idrar

Dinmeyen bulantı-kusma, ağızdan bir şey alamama

Şiddetli, tek taraflı, aniden başlayan karın ağrısı

38 °C üzerinde ateş

Bacakta tek taraflı şişlik, ağrı, kızarıklık

Bayılma hissi, çarpıntı, göğüs ağrısı

Merkez telefonu: [0533 300 15 41 ] — 7/24 acil hat: 0533 300 13 51

Bu belirtiler yumurtalık aşırı uyarılma sendromu (OHSS), over torsiyonu ya da kanamanın işareti olabilir. Erken haber vermek, sorunun büyümeden çözülmesini sağlar. "Rahatsız eder miyim" diye düşünmeyin — etmezsiniz.

6. Yumurta Toplama İşlemi (OPU)

İşlemden önce

İşlem sabahı aç geleceksiniz: son 6–8 saat içinde katı yiyecek, su dahil sıvı almayın.

Makyaj yapmayın, oje sürmeyin, takı takmayın, kontakt lens ve protez takmayın.

Bir gece önceden duş veya banyo yapmanızda sakınca yoktur; hatta öneririz. Vajinal duş yapmayın, işlem sabahı vücut losyonu, parfüm ve kokulu ürün kullanmayın.

Rahat kıyafet giyin.

Mutlaka bir refakatçiyle gelin. İşlemden sonra araç kullanamazsınız.

Düzenli kullandığınız ilaçları o sabah alıp almayacağınızı önceden sorun.

İşlem sırasında

İşlem, hafif genel anestezi veya sedasyon altında yapılır; ağrı hissetmezsiniz ve genellikle hiçbir şey hatırlamazsınız. Vajinal ultrason eşliğinde ince bir iğneyle folikül sıvıları toplanır ve embriyoloji laboratuvarına iletilir. İşlem ortalama 15–30 dakika sürer.

Aynı gün eşinizden sperm örneği alınır. Erkek eşin işlemden 2–3 gün önce cinsel perhiz yapması önerilir. Örnek merkezimizde verilir. Sperm bulunmaması gibi özel durumlarda ayrıca planlanan bir cerrahi işlem (mikro TESE) gerekebilir; bu size önceden anlatılır.

İşlemden sonra ne olur?

1–2 saat gözlem odasında dinlenirsiniz. Uyandığınızda embriyolog ve hekiminiz size kaç yumurta toplandığını söyler. Aynı gün taburcu edilirsiniz.

Normal ve beklenen:

Kasıklarda adet sancısına benzer ağrı, birkaç gün süren şişkinlik

Hafif vajinal lekelenme veya birkaç günlük az miktarda kanama

Bulantı, baş dönmesi, boğaz ağrısı (anesteziye bağlı, birkaç saat içinde geçer)

Yorgunluk ve uyku hali

Beklenmeyen — bunlar olmaz, olursa haber verin:

Şiddetli, giderek artan ve ağrı kesiciyle geçmeyen karın ağrısı

Adet kanamasından fazla vajinal kanama

Ateş, titreme

Nefes darlığı, hızla artan karın şişliği, idrar azalması

Bayılma

İşlemden sonraki günlerde:

O gün dinlenin; ertesi gün çoğu hasta normal hayatına dönebilir.

Bol sıvı alın, protein ağırlıklı beslenin.

En az bir hafta cinsel ilişkide bulunmayın. Kanama ve enfeksiyon riski vardır; ayrıca yumurtalıklar hâlâ büyüktür.

Küvet, havuz, deniz, sauna ve hamamdan bir süre uzak durun; duş alabilirsiniz.

Ağır kaldırmayın, yorucu spor yapmayın.

Verilen ilaçları  tarif edildiği gibi kullanın.

7. Laboratuvar Aşaması: Yumurta Sayısı ile Embriyo Sayısı Aynı Şey Değildir

Bu, hastalarımızın en çok hayal kırıklığı yaşadığı aşamadır;

Toplanan her yumurta işleme uygun değildir:

Toplanan yumurtaların bir kısmı olgun olmayabilir — yalnızca olgun yumurtalar döllenebilir.

Olgun yumurtaların hepsi döllenmez.

Döllenen yumurtaların hepsi bölünüp gelişmeye devam etmez.

5.–6. güne (blastosist aşamasına) ulaşan embriyo sayısı, başlangıçtaki yumurta sayısından belirgin olarak azdır.

Bu bir hata ya da başarısızlık değil, insan üremesinin doğasıdır. Doğal yolla gebe kalan çiftlerde de aynı eleme süreci yaşanır; farkı, tüp bebekte bunu gözümüzle görüyor olmamızdır.

Sizi ne zaman arayacağız?

İşlemden 1 gün sonra: kaç yumurtanın olgun olduğu ve kaçının döllendiği

Sonraki günlerde: embriyoların gelişimi ve transfer/dondurma planı

Gelişen embriyolar dondurularak (vitrifikasyon) saklanabilir. Dondurulan embriyolar, ileride yeniden yumurta toplama işlemine gerek kalmadan kullanılabilir.

8. Transfer Taze mi, Dondurulmuş mu Olacak?

Her iki seçenek de geçerlidir; kararı sizinle birlikte, o siklustaki duruma göre veririz.

Transfer bir sonraki döneme (dondurulmuş transfere) ertelenebilir, eğer:

Aşırı uyarılma (OHSS) riski varsa — bu durumda ertelemek sizi ciddi bir komplikasyondan korur

Hormon değerleri rahim iç zarının o siklusta uygun olmadığını gösteriyorsa

Embriyolara genetik test (PGT) yapılacaksa

Rahim iç zarında düzeltilmesi gereken bir durum saptanmışsa

Transferin ertelenmesi kötü haber değildir. Çoğu zaman gebelik şansını korumak ya da sizi riskten uzak tutmak için alınmış bir karardır.

9. Rahim Duvarının (endometriumun) Hazırlanması

Amaç, embriyonun tutunabileceği kalınlık ve yapıda bir rahim iç zarı oluşturmaktır. İki yol izlenebilir:

A. İlaçlı (hormon destekli) hazırlık

Adetin başında östrojen içeren hap, bant veya vajinal ilaçlar başlanır. Yaklaşık 10–14 gün sonra ultrasonla rahim iç zarının kalınlığı ölçülür. Yeterli kalınlığa ulaşıldığında progesteron desteği eklenir ve transfer günü buna göre belirlenir.

B. Doğal siklus takibi

Kendi yumurtlamanız ultrason ve kan testleriyle takip edilir; transfer, yumurtlama zamanına göre planlanır.

Bu dönemde neler yaşarsınız?

2–4 kez kısa ultrason kontrolü

Östrojene bağlı: göğüs hassasiyeti, hafif bulantı, baş ağrısı, ruh hali değişiklikleri, vajinal akıntıda artış

Progesterone bağlı: şişkinlik, uyku hali, hafif kabızlık, göğüs dolgunluğu

Vajinal ilaç kullanıyorsanız beyazımsı akıntı ve iç çamaşırında kalıntı — normaldir

İlaç kullanımıyla ilgili altın kural: Bu ilaçlar saatinde ve düzenli kullanılmalıdır. Bir dozu unutursanız aklınıza geldiği anda alın; ancak bir sonraki dozun saati yaklaştıysa bizi arayın. Kendi başınıza ilaç kesmeyin, doz değiştirmeyin.

Yaşam tarzı:

Normal çalışma düzeninizi sürdürebilirsiniz.

Düzenli, orta tempolu yürüyüş faydalıdır.

Sigara ve alkolden tamamen uzak durun (eşinizin de sigarayı bırakması önerilir).

İlaçlarınızı önerildiği gibi  kullanımına devam edin.

Dengeli beslenin; "mucize" diyet, bitkisel karışım ve takviyelerden uzak durun — bazıları hormon ilaçlarınızı etkileyebilir.

Cinsel ilişki: bu dönemde ilişki genellikle sakıncalı değildir; ancak vajinal ilaç kullanıyorsanız ve transfer günü yaklaştıysa merkezimizin önerisine uyun (aşağıdaki tabloya bakın).

10. Embriyo Transferi Günü

Aç kalmanız gerekmez, anestezi genellikle uygulanmaz.

Mesaneniz dolu olmalıdır — bu, ultrason görüntüsünü netleştirir ve işlemi kolaylaştırır. Randevunuzdan yaklaşık 1 saat önce su içmeye başlayın.

Parfüm, kokulu losyon ve krem sürmeyin.

İşlem 5–10 dakika sürer; smear alınmasına benzer, genellikle ağrısızdır.

Embriyolog, transfer edilen embriyoyu size ekrandan gösterir.

İşlemden sonra kısa bir süre dinlenir, ardından evinize dönersiniz.

Bilimsel olarak netleşmiş bir konu: Transferden sonra uzun süre yatakta kalmanın gebelik şansını artırdığı gösterilmemiştir; hatta bazı çalışmalarda sonuçların daha kötü olabileceği bildirilmiştir. Embriyo ayağa kalktığınızda, tuvalete gittiğinizde, öksürdüğünüzde veya yürüdüğünüzde düşmez. Kendinizi yatağa mahkûm etmeyin.

11. Transfer Sonrası İki Hafta ("bekleme dönemi")

Bu, sürecin tıbben en sakin, duygusal olarak en zor bölümüdür.

Yapmanız gerekenler

Progesteron ve size verilen diğer destek ilaçlarını aksatmadan kullanın.

Normal günlük hayatınıza, işinize dönün. Hafif yürüyüş yapın.

Dengeli beslenin, bol su için, folik asidi sürdürün.

Kanama veya lekelenme olsa bile ilaçlarınızı kesmeyin ve bizi arayın.

Kaçınmanız gerekenler

Ağır kaldırma, karın kaslarını zorlayan egzersizler, yüksek tempolu ve darbeli sporlar

Sıcak küvet, sauna, hamam, havuz ve denize girmek (duş serbesttir)

Sigara, alkol, aşırı kafein

Hekiminize sormadan ilaç, bitkisel ürün veya takviye kullanmak

Evde gebelik testi yapmak — bunun tıbbi bir nedeni var (aşağıda)

Neden evde test yapmamalısınız?

Çatlatma iğnesinin içindeki hormon vücudunuzda bir süre kalır ve yanlış pozitif sonuç verebilir. Erken yapılan test ise gebelik olsa bile yanlış negatif çıkabilir. İki durumda da gereksiz bir sevinç ya da gereksiz bir yıkım yaşarsınız. Transferden sonra belirlenen günde yapılacak kan testi (beta-hCG) tek güvenilir yöntemdir. Randevunuz: [gün].

Bu iki haftada hissedebilecekleriniz

Hafif kasık ağrısı, şişkinlik, göğüs hassasiyeti, yorgunluk, hafif lekelenme, sık idrara çıkma... Bunların hepsi hem gebelikte hem gebelik olmadığında görülebilir, çünkü kullandığınız progesteron da aynı belirtileri yapar. Belirtilerinizden sonuç çıkarmaya çalışmayın — bu, iki haftayı gereksiz yere yıpratıcı hale getirir. Belirti olmaması da kötü haber değildir.

12. Duygusal Süreç

Tedavi boyunca umutla kaygı arasında gidip gelmeniz, sıradan sorulara tahammülsüzleşmeniz, gebe arkadaşlarınızdan uzaklaşmak istemeniz, aniden ağlamanız normaldir. Hormon ilaçları bu dalgalanmayı belirgin şekilde artırır.

Süreci kimlerle paylaşacağınıza siz karar verin; herkese anlatmak zorunda değilsiniz.

Eşinizle "bugün konuşmayalım" diyebileceğiniz bir alan yaratın.

Uyku düzeninizi koruyun; hareket ve açık hava iyi gelir.

Zorlandığınızı hissediyorsanız psikolojik destek almak sürecin bir parçasıdır, zayıflık göstergesi değil. İsterseniz sizi yönlendirebiliriz.

Tedavi Sırasında Çalışabilir miyim?

Evet. Ağır fiziksel iş yapmıyorsanız işinize devam edebilirsiniz. Yumurta toplama günü ve ertesi gün izin almanız yeterlidir.

Uçağa Binebilir miyim?

Genellikle sorun değildir; ancak yumurta toplama işlemine yakın günlerde ve OHSS riski varsa uzun yolculukları planlamadan önce bize sorun.

Diş Tedavisi Olabilir miyim, Saçımı Boyatabilir miyim?

Acil olmayan diş işlemlerini süreç sonrasına bırakmanızı öneririz; acil durumda diş hekiminize tedavide olduğunuzu söyleyin. Saç boyası için kesin bir yasak yoktur.

Baş Ağrım Olursa Ne Alabilirim?

Genellikle parasetamol uygundur. İbuprofen türü ağrı kesicileri hekiminize sormadan kullanmayın.

Tedavi Kanser Riskini Artırır mı?

Mevcut bilimsel veriler, tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçların meme veya yumurtalık kanseri riskini anlamlı şekilde artırdığını göstermemektedir. Kişisel öykünüzle ilgili endişeniz varsa bunu görüşmede konuşalım.

Bir Denemede Olmazsa Ne Olur?

Sonuç olumsuz olduğunda sizi tekrar görüşmeye çağırır, siklusun tüm verilerini birlikte gözden geçirir ve bir sonraki planı buna göre kurarız. Dondurulmuş embriyonuz varsa süreç çok daha kısadır.

Kaç Embriyo Transfer Edilecek?

Yaşınıza ve embriyo kalitenize göre karar verilir; yasal sınırlar da vardır. Tek embriyo transferi, ikiz gebeliğin anne ve bebek için taşıdığı riskleri azalttığı için çoğu durumda tercih edilir.

Hastanemizde nöbetçi hekim, mesai dışı saatlerde de ulaşılabilir durumdadır. Yukarıdaki "Hemen bizi arayın" listesindeki durumlarda saat gözetmeksizin hastaneye gelebilirsiniz

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; hekiminizin size özel önerilerinin ve imzaladığınız onam formlarının yerine geçmez.