Üreme Sistemi Nedir? Üreme Sistemi Görevleri

Üreme Sistemi Nedir?

Üreme sistemi, canlıların üreme sürecinin gerçekleşmesini sağlar. Bu sistem insanlarda, hayvanlarda ve bitkilerde farklı şekildedir. Üreme sisteminin düzenlenmesi, hipofiz bezinden salgılanan hormonlar tarafından sağlanır. İnsanlar, eşeyli üreyen canlılardır. Eşeyli üremenin gerçekleşebilmesi için erkek üreme sistemine ve dişi üreme sistemine ihtiyaç duyulur. 

Kadınlarda bulunan yumurtalık ve erkeklerde bulunan sperm ile üreme süreci gerçekleşir. Üreme sistemi sadece yumurtalık ve spermden oluşmaz. Bu sistem içerisinde hem kadınlarda hem erkeklerde, üremenin gerçekleşmesini sağlayan farklı organlar yer alır.

Dişi Üreme Sistemi Nedir?

Dişi üreme sistemi, farklı organları bir bütün olarak değerlendirilir. Üreme sürecinde hem kadının üreme organlarına hem de erkeğin üreme organlarına ihtiyaç duyulur. Dişi üreme sistemini oluşturan organlar ve yapılar şu şekildedir:

Yumurtalık

Vücudun ön kısmında, karın boşluğunun hemen altında yer alır. Çift taraflı yapıya sahip olduğu için sağ ve sol yumurtalık olarak adlandırılır. Yumurta hücreleri, yumurtalıkta üretilir ve içerisinde folikül keseleri bulunur. Yumurtalık içerisinde yer alan folikül keselerinde, çok sayıda folikül yer alır ve bu foliküller ergenlik döneminde değişkenlik gösterir. Kişi ergenlik döneminde girdiğinde, her ay bu foliküller ikincil oosit hücrelerine dönüşür. Yumurtalıklar aynı zamanda hormon üretiminden de sorumludur ve vücutta iç salgı bezi olarak da bilinirler.

Yumurtalıklarda herhangi bir problem meydana gelmesi, yumurtalık ağrısı gibi belirtilere neden olabilir. Yumurtalık ağrısı, regl döneminde de ortaya çıkabilir. Kadınların yumurtalıklarında herhangi bir sorun olup olmadığını teşhis edebilmek için kişilerin düzenli aralıklar ile vajinal muayene olması önerilir. Vajinal muayene sayesinde olası hastalıkların önüne geçilebilir ve kişilere erken teşhis konulabilir. Erken teşhis ile kişinin tedavi sürecine başlanır. Bu muayene yöntemi ile özellikle yumurtalık kanseri gibi problemler erkenden fark edilir.

Yumurta Kanalı

Kadın üreme sistemi içerisinde yer alan her yumurtalık, yumurta kanalı yardımı ile döl yatağına bağlıdır. Bu kanalın uç yapısı huni şeklinde ve tüylü yapıdadır. Yaklaşık olarak 10 ila 14 cm uzunluğa sahiptir. Oluşan ikinci oosit, yumurta kanalı aracılığı ile döl yatağına ulaşır. Aynı zamanda oosit, sperm sayesinde döl yatağında döllenir. 

Döl Yatağı

Döl yatağı, karın boşluğunun alt kısmında ve idrar torbasının arka kısmında yer alır. Döl yatağı, düz kaslardan oluşan bir yapıya sahiptir. İç yüzeyinde ise kan damarları ve endometriyum yapısı yer alır. Endometriyum, mukus salgısı ile kaplanmış olan bir örtü olarak tanımlanabilir. Embriyonun büyüme ve gelişme süreci de döl yatağında gerçekleşir. Doğum sürecinde de döl yatağının etkin rolü vardır. Vajina bölgesi doğum süresince kasılır ve gevşer. Bu kasılma ve gevşeme işlemi ise döl yatağı sayesinde gerçekleşir.

Serviks ve Vajina

Serviks, vajinayı döl yatağına bağlayan bölge olarak tanımlanır. Vajina ise doğumun gerçekleştiği kanaldır. Bu bölgelerde herhangi bir problemin meydana gelmesi halinde ise kişilerde rahim ağzı (serviks) kanseri gibi hastalıkların ortaya çıkma riskinde artış meydana gelir. Bu nedenle düzenli kontrol gereklidir.

Erkek Üreme Sistemi Nedir?

Erkek üreme sistemi ile kadın üreme sistemi, yapısal olarak birbirinden çok farklıdır. Erkek üreme sisteminde yer alan bölgeler ve organlar şu şekilde bilinir:

Testisler

Testisler, çift şeklindedir ve eşey bezleri bulunur. Testislerin bulunduğu bölge, embriyo döneminde ve doğumdan sonra farklıdır. Kişi embriyo dönemindeyken testisler karın boşluğunda yer alır. Fakat doğum sonrasında testisler, vücudun dış kısmına doğru çıkar ve kese içerisine yerleşir. Testislerin her birinin içerisinde ortalama olarak 1.000 adet seminifer tüpü yer alır. 

Testisler, iki farklı tip hücre grubuna sahiptir. Bu iki farklı hücre grubu, sperm ana hücreleri yani spermatogonyum ve sertoli hücreler olarak bilinir. Sperm ana hücrelerinde sperm hücreleri oluşturulur. Sperm hücreleri ise mayoz sayesinde oluşturulur. 

Sertoli hücreleri ise FSH reseptörü içerir. FSH reseptörü, folikül uyarıcı hormon reseptörü olarak bilinir. Bu hormon reseptörü sayesinde sperm beslenir ve sperm oluşumu desteklenir. Leydig hücreler ise testosteron hormonunun salgılanmasını sağlar. Testislerde herhangi bir sorun meydana geldiğinde ise bazı belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler arasında şu maddeler yer alır:

• Testis ağrısı 
• Kasık ağrısı
• Bölgesel şişlik
• Testis boyutlarında farklılık (büyüme)

Bu belirtiler, ilerleyen süreçlerde şiddetlenebilir ve farklı hastalıklara yol açabilir. Özellikle testis kanseri gibi sağlık problemlerinde bu belirtilerin ortaya çıkma ihtimali oldukça yüksektir. Erkeklerin de düzenli aralıklarla kontrole gidip muayene olması, üreme sisteminin sağlığı açısından faydalıdır.

Penis

Penis, erkek eşey organı olarak tanımlanır. Spermin, vücuttan dışarı atılmasını sağlar ve aynı zamanda üremenin gerçekleşmesinde de etkin rol oynar. Penisten çıkan spermin, kadın üreme organına aktarılması ile üreme süreci gerçekleşir. Spermin tutunması ile birlikte ise embriyo oluşumu başlar. Penis aynı zamanda erkeklerin vücudundaki idrarın dışarı atılmasını da sağlar. Kadınlar da bu iki kanal birbirinden farklıdır fakat erkeklerde aynı kanal üzerinden bu işlemler gerçekleşir. Peniste de bazı sağlık problemleri meydana gelebilir. Penis hastalıkları arasında en sık rastlananı, penis kanseri olarak bilinir. 

Cinsel birliktelik esnasında da penisin zarar görme riski söz konusudur. Penisin sert bir darbe alması halinde ya da sert bir şekilde bükülmesine bağlı olarak, penis kırılması gibi sorunlar meydana gelebilir.