Uterus Atonisi (Rahim Atonisi) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Uterus Atonisi (Rahim Atonisi) Nedir?

Rahim (Uterus) atonisi, doğum gerçekleştikten sonra rahmin kas tonusunu kaybederek kasılamaması ve kanamayı durduramaması durumudur. Rahmin eski boyutuna dönmesi gereken fizyolojik sürecin aksamasıdır.

Bu durumda organ kasılma yeteneğini tamamen kaybederek damarları sıkıştırma işlevini yerine getiremez. Doğum sonrası en sık görülen acil komplikasyonlardan biri olan rahim atonisi, zamanında müdahale edilmediğinde şiddetli kanamalara yol açar.

Genellikle plasentanın ayrılmasının ardından rahim kasları kasılarak kan damarlarının korunmasını sağlar ve kanamayı durdurur. Ancak rahim atonisi geliştiğinde bu kasılma mekanizması devreye giremez.

Doğum sonrası en sık görülen acil komplikasyonlardan biri olan rahim atonisi, müdahale edilmediğinde doğum sonrası şiddetli kanamalara neden olur.

Rahim Atonisi Neden Olur?

Rahim atonisi, rahim kaslarının doğum sırasında aşırı gerilmesi, yorulması ya da kasılmayı sağlayan reseptörlerin duyarsızlaşması sonucunda ortaya çıkar. İkiz gebelik ya da çoklu gebelik türleri, makrozomi veya rahimde fazla amniyon sıvısının bulunması kasların kasılma gücünü etkiler. Özellikle zorlu doğumlarda rahim kaslarının fazla enerji harcamasına bağlı olarak rahim atonisi oluşur. 

Çok hızlı gerçekleşen doğumlarda da rahim kasları ani değişim nedeniyle kasılma aşamasında sorun yaşayabilir. Doğum sırasında veya öncesinde gelişen rahim içi iltihabı, kas liflerinin yapısını bozarak kasılmayı engelleyebilir. Doğum öncesinde sancı serumu kullanımı ya da rahim gevşetici ilaçların uzun süre alınması da nedenler arasında değerlendirilir.

Rahim Atonisi Belirtileri Nelerdir?

Rahim atonisi belirtileri, doğum sonrası aşırı vajinal kanama ve rahmin el muayenesinde yumuşak ve gevşek hissedilmesidir. Ayrıca kan kaybına bağlı olarak hipotansiyon, taşikardi, soğuk terleme, halsizlik ve bilinç bulanıklığı gibi klinik bulgular gelişir.

Uterus atonisi belirtileri, doğumun hemen ardından başlar ve rahmin yapısının bozulmasıyla alakalı olarak ortaya çıkar. Kişi doğum sürecini tamamladıktan sonra bu belirtilere hızlıca rastlanır. Gelişen kan kaybı vücutta dolaşım bozukluklarına ve şok tablosuna yol açabilir. Kişilerde görülen belirtiler şunlardır:

• Vajinal kanama
• Rahimde gevşeklik hissi
• Düşük tansiyon
• Soğuk terleme
• Halsizlik
• Taşikardi
• Vajinadan kan pıhtısı gelmesi
• Cilt solukluğu
• Baş dönmesi
• Huzursuzluk
• Bilinç bulanıklığı
• Göz kararması

Uterus Atonisi için Risk Faktörleri Nelerdir?

Uterus atonisi risk faktörleri, gebelik sürecinde var olan maternal hastalıklar ve rahmin fizyolojik yapısı ile alakalı olabilir. Anne yaşının ileri olması, yüksek tansiyon ya da gebelik diyabeti uterus atonisi riskini artırır.

Çoklu doğumlarda rahim kas lifleri esnekliğini kaybedebilir ve bu durum da tetikleyici unsurlar arasında yer alır. Rahimde miyom bulunması veya kist oluşumu gibi durumlarda kasların kasılma sürecinde problemler oluşabilir.

Bu durum rahim atonisi için önemli bir risk faktörü olarak değerlendirilebilir. Plasentanın rahme yapışık olması veya erken ayrılması gibi plasental bozukluklar da atoni riskini artıran faktörler arasında yer alır.

Uterus Atonisi Nasıl Teşhis Edilir?

Uterus atonisi teşhisi, doğumdan hemen sonra kadın hastalıkları ve doğum uzmanının fiziksel muayenesi ile gerçekleştirilir. Doğumun üçüncü evresi tamamlandıktan sonra uzman hekim, kişinin karın duvarından rahmin tepe noktasını kontrol eder. Rahmin göbek hizasında sert olması gerekirken yumuşak hissedilmesi, teşhis için en önemli belirtiler arasında yer alır.

Vajinadan gelen kanama miktarı ve pıhtı varlığı uzmanlarca takip edilir. Kanamanın rahim ağzı yırtığı veya yaralanmalardan kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için spekulum muayenesi yapılır.

Kişinin tansiyon, nabız ve kanda oksijen seviyesi düzenli olarak kontrol edilir. Gerekli olması halinde ultrasonografi ile rahim içinde plasenta parçası kalıp kalmadığına bakılır.

Uterus Atonisi Tedavisi Nedir?

Uterus atonisi tedavisi, rahim masajı, kasılmayı sağlayan ilaçlar, balon tamponat ve dirençli vakalarda cerrahi müdahaleleri kapsar. Tedavide ana hedef; rahmin kasılma gücünü yeniden kazandırarak kanamayı acilen durdurmaktır. 

Öncelikli olarak uzman hekimler, karın üzerinden baskı uygulayarak rahmin kasılmasını sağlayan bimanuel uterus masajını yapar. Aynı zamanda kişiye damar yolu açılır ve rahmin kasılmasını sağlayan ilaçlar enjekte edilir. İlaç kullanımı ve bimanuel uterus masajı ile kasılma sağlanamazsa rahim içerisinde bası balonlarının yerleştirilmesi gerekli olabilir. 

Kan kaybının yüksek olduğu durumlarda ise hastaya sıvı takviyesi ve kan transfüzyonu yapılır. Cerrahi müdahalede genellikle rahmi besleyen atardamarlar bağlanır ya da rahme B-Lynch dikişi uygulanarak rahmin sıkılaşması sağlanır. Şiddetli seyreden durumlarda ise histerektomi işlemi yapılarak kişinin rahminin alınması gerekebilir.

Tedavi Sonrası Nelere Dikkat Edilmesi Gerekir?

Rahim atonisi tedavisi sonrasında hastaların, doktor tarafından reçete edilen ilaçları düzenli kullanması gereklidir. Aynı zamanda tedavi sonrasında vajinal akıntının rengi, miktarı ve kokusu günlük olarak izlenmelidir. Kötü kokulu akıntı veya yüksek ateş gelişmesi durumunda hemen doktora bilgi verilmelidir. 

Bu süreçte ağır kaldırmaktan ve ortalama olarak 6 hafta boyunca cinsel birliktelikten kaçınılmalıdır. Kişiler bol sıvı tüketmeli ve kan basıncı ile nabız değerleri düzenli aralıklarla ölçülmelidir. Gerekli durumlarda psikolojik destek alınması da oldukça önemlidir. Yaşanan bu sürecin lohusalık dönemi ile aynı zamana denk gelmesi, kişinin psikolojik açıdan zorlanmasına neden olabilir.