sat─▒r aras─▒

Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒ Nedir? Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒ Belirtileri Nelerdir?

Makula dejenerasyonu olarak da bilinen sar─▒ nokta (sar─▒ benek) hastal─▒─č─▒, geli┼čmi┼č ülkelerde 65 ya┼č üstü bireylerde merkezi (santral) görme kayb─▒n─▒n en önemli nedenidir. Toplumda gözlenme s─▒kl─▒─č─▒, %1.2 ile 1.7 aras─▒ndad─▒r. Yap─▒lan bir çal─▒┼čmaya göre sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒n─▒n görülme s─▒kl─▒─č─▒, 55 ya┼č üstü bireyler için %3.4 olarak rapor edilmi┼č ve ya┼č ilerledikçe bu oran─▒n her 5 ya┼čta %1.22 art─▒─č─▒ bildirilmi┼čtir.

Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒ Nedir?

Makula; sar─▒ nokta da denilen ve keskin görmeden sorumlu retina tabakas─▒n─▒n ortas─▒nda bulunan küçük bir aland─▒r. 5 mm çap─▒nda olmas─▒na ra─čmen merkezi görmeden sorumludur. Bu alanda, ─▒┼č─▒─č─▒ alg─▒layan fotoreseptör hücreleri yo─čun olarak bulunmaktad─▒r. Yine bu alan detaylar─▒n da görülmesini sa─člar. Örne─čin; i─čneden iplik geçirmek ya da okumak gibi i┼čler makula sayesinde gerçekle┼čir. Makula iyi çal─▒┼čmad─▒─č─▒ zaman bak─▒lan alan bulan─▒k ve karanl─▒k gözlenir. Makula dejenerasyonu yani sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒nda, yanlardan (periferal) görme bozulmaz fakat merkezdeki (santral) görme bozulur. Örnek vermek gerekirse, ki┼či duvarda bir saatin varl─▒─č─▒n─▒ görebilir, fakat saatin kaç─▒ gösterdi─čini bilemez. Makula dejenerasyonu tamamen körlükle sonuçlanmaz. Bu hastalar evde kendi i┼člerini görebilirler ancak tek ba┼č─▒na soka─ča pek ç─▒kamaz, okuyamaz, yazamaz, televizyon izleyemez ve araba kullanamazlar. Makula dejenerasyonu ilerleyici bir hastal─▒kt─▒r.

Hastal─▒k kuru (eksudatif olmayan) ve ya┼č (eksudatif) olarak iki ┼čekilde s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒r. Tan─▒ konulan olgular─▒n %80’i kuru tip sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒n─▒ olu┼čtursa da, ya┼č tip sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒ olgular─▒ bu hastal─▒kla ili┼čkili ciddi görme kay─▒plar─▒n─▒n %80’inden sorumludur.

Kuru ve Ya┼č Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒ Nedir?

Kuru makula dejenerasyonu ya da kuru sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒, bu hastal─▒─č─▒n─▒n en s─▒k gözlenen tipidir. Kuru sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒ bazen bir gözde ba┼člay─▒p daha sonra di─čer gözde de ortaya ç─▒kabilir. Tek göz etkilendi─či zaman beyin di─čer gözden ald─▒─č─▒ bilgiyi i┼čleyece─či için görü┼č fazla etkilenmez.

Ya┼č sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒, kuru sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒ olan hastalarda gözlenir. Kuru sar─▒ nokta hastalar─▒n─▒n %10’unda ya┼č forma dönü┼čme riski vard─▒r. Ya┼č formu farkl─▒ nedenlerle oraya ç─▒kabilir. Bunlar a┼ča─č─▒daki ┼čekilde özetlenebilir:

  • Anormal damar büyümesi nedeniyle görme kayb─▒: Gözde sklera ve retina yap─▒lar─▒n─▒n aras─▒nda damar yönünden zengin olan koroid tabakas─▒ bulunmaktad─▒r. Bazen bu tabakada anormal olarak yeni damarlar ortaya ç─▒kabilir (Koroid neovaskülarizasyonu). Bu damarlar e─čer s─▒v─▒ ya da kan s─▒zd─▒r─▒rsa retinan─▒n i┼člev görmesine engel olabilirler.
  • Gözün arka taraf─▒nda s─▒v─▒ birikmesi nedeniyle görme kayb─▒: Koroid tabakadan s─▒v─▒ s─▒zd─▒─č─▒ zaman bazen retina pigment epiteli (RPE) denen ince bir tabaka ile retina aras─▒na birikebilir. Bu makulada bir ┼či┼čikli─če yol açarak görü┼č bozulmas─▒na neden olur.

Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒n─▒n Belirtileri Nelerdir?

Kuru sar─▒ benek hastal─▒─č─▒nda belirtiler yava┼č yava┼č ve ac─▒s─▒z ortaya ç─▒k─▒p ilerler. Ya┼č sar─▒ benek hastal─▒─č─▒nda ise görme kayb─▒ çok h─▒zl─▒ ilerler.

Belirtiler a┼ča─č─▒daki ┼čekilde s─▒ralanabilir:

  • Görsel bozulma, örne─čin düz çizgilerin e─čri gibi gözükmesi
  • Bir gözde ya da iki gözde birden merkezi görme kayb─▒
  • Okuma ya da ince detayl─▒ bir i┼č yaparken daha fazla ─▒┼č─▒─ča ihtiyaç duyulmas─▒
  • Lo┼č ortamlara daha zor adapte olma; özellikle az ─▒┼č─▒kland─▒r─▒lm─▒┼č restoran ya da ortamlara girdiklerinde ortama al─▒┼čamama
  • Bas─▒l─▒ kelimeleri okurken artan bulan─▒kl─▒k
  • Dü┼čük renk yo─čunlu─ču ya da parlakl─▒─č─▒
  • Yüzleri tan─▒mada güçlük

A┼ča─č─▒da s─▒ralanan belirtileri kendinizde gözlemliyorsan─▒z vakit geçirmeden bir göz hekimine ba┼čvurman─▒z gerekmektedir.

  • Merkezi görmede de─či┼čiklik
  • ─░nce detaylar─▒ ya da renkleri görmenizde eskisine k─▒yasla bozulma

Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒n─▒n Sebepleri Nelerdir?

Kuru sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒n─▒n sebepleri tamamen bilinmemekle birlikte ara┼čt─▒rmalar hastal─▒─č─▒n genetik ve çevresel faktörlerin kombinasyonu ile ortaya ç─▒kt─▒─č─▒n─▒ dü┼čünmektedir. 

Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒ Risk Faktörleri Nelerdir?

Sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒nda (makula dejenerasyonu) birçok risk faktörü vard─▒r. Çal─▒┼čmalar, a┼ča─č─▒daki faktörlerin hastal─▒─č─▒n görünme oran─▒ ile do─črusal bir ili┼čki içerisinde oldu─čunu gösterir.

  • Ya┼č: Ya┼č art─▒kça sar─▒ benek hastal─▒─č─▒n─▒n görünme oran─▒ artar. Özellikle 50 ya┼č üzeri bireyler, bu hastal─▒─ča yakalanmaya daha müsaittirler.
  • Aile geçmi┼či ve genetik faktörler: Ara┼čt─▒rmalar sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒ndan sorumlu birçok gen ke┼čfetmi┼člerdir. Bu nedenle hastal─▒─č─▒n kal─▒tsal özelli─či oldu─ču dü┼čünülmektedir.
  • Irk: Sar─▒ benek hastal─▒─č─▒ beyaz ─▒rkta daha fazla gözlenmektedir.
  • Tütün kullan─▒m─▒: Sigara içmek ya da sigara duman─▒na maruz kalmak sar─▒ benek hastal─▒─č─▒ riskini art─▒rmaktad─▒r.
  • Obezite: Ara┼čt─▒rmalar erken evre sar─▒ benek hastal─▒─č─▒n─▒n daha h─▒zl─▒ ilerlemesinde obezitenin etkisi oldu─čunu göstermektedir.
  • Kardiyovasküler hastal─▒klar: E─čer bireyde kalbi ya da kan damarlar─▒n─▒ etkileyen kardiyovasküler hastal─▒klar varsa, sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒ için daha yüksek risk alt─▒ndad─▒r.

Sar─▒ benek hastal─▒─č─▒ ilerleyip ciddi görme kayb─▒ ya┼čayan bireyler zamanla depresyon ya da sosyal izolasyon tehdidi alt─▒na girebilirler. Bunun haricinde baz─▒ hastalarda Charles Bonnet sendromu denen görsel halüsinasyonlar deneyimleyebilirler. Buradaki halüsinasyonlar psikolojik bir rahats─▒zl─▒ktan kaynaklanmaz. Halüsinasyonlar, ─▒┼č─▒k görme ┼čeklinde fotopsiler, geometrik ┼čekiller, desenler, yüzler, insan, hayvan, manzara, ta┼č─▒t araçlar─▒, binalar, liliputian (parmak insan) görüntüler ┼čeklinde olabilir. Bu halüsinasyonlar hastan─▒n bilinci aç─▒k iken ve kontrolü d─▒┼č─▒nda geli┼čir. Bulan─▒k görüntünün üzerinden halüsinasyonlar görülür ve ikisi birbirinden ayr─▒labilir.

Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒ndan Korunmak Mümkün müdür?

Sar─▒ benek hastal─▒─č─▒ndan korunmak tamamen mümkün olmamakla birlikte, hastal─▒─č─▒n ilerlemesini yava┼člatmak için göz kontrollerini düzenli olarak yapt─▒rmak çok önemlidir. Bunun haricinde bireyin alaca─č─▒, yukar─▒da bahsedilen ya┼čam kalitesi önlemleri hem hastal─▒─č─▒n ilerleyi┼čini azaltacak hem de hastal─▒─č─▒n daha geç ortaya ç─▒kmas─▒na neden olacakt─▒r. Sebze ve meyve a─čr─▒l─▒kl─▒ bir diyetle beslenmenin hastal─▒─č─▒n ilerleyi┼čini yava┼člatt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalarca ispatlanm─▒┼čt─▒r. Özellikle antioksidan içeren yiyecekler diyette bulunmal─▒d─▒r.

Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒n─▒n Te┼čhisi Nas─▒l Konulur?

Sar─▒ nokta hastalar─▒na göz dibi muayenesi retinada bir bozukluk olup olmad─▒─č─▒n─▒ görmek aç─▒s─▒ndan önemlidir. Bunun haricinde hekiminiz gerek görürse optik koherens tomografi (retina tomografisi), fundus floresein anjiografi (göz anjiyosu) ve optik koherens tomografi anjiyografi (ilaçs─▒z göz anjiyosu) gibi tetkikler isteyebilmektedir. Bunun haricinde hasta, hastal─▒─č─▒n─▒n gidi┼čat─▒n─▒ takip etmek için kendi kendine Amsler Grid testi (kareli ka─č─▒t testi) de uygulayabilir.

Sar─▒ Nokta Hastal─▒─č─▒n─▒n Tedavileri Nelerdir?

10 y─▒l öncesine kadar ya┼č tipteki sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒nda hastalarda bulunan anormal damar ya da k─▒lcal damar büyümeleri lazer ile tedavi ediliyordu. Bununla birlikte, bu tedaviler en iyi ihtimalle hastal─▒─č─▒n ilerlemesini yava┼člat─▒yordu, fakat vizyonda herhangi bir iyile┼čme sa─člam─▒yordu.

Son 10 y─▒l içerisinde geli┼čtirilen vasküler endotel büyüme faktörü (VEGF) inhibitörleri, ya┼č tipteki sar─▒ nokta hastalar─▒na büyük fayda sa─člad─▒. Göz içi enjeksiyonlar─▒ ile hastaya uygulanan ilac─▒n, ya┼č sar─▒ nokta hastalar─▒n─▒n hemen hemen hepsinde, görü┼čü stabilize etti─či gösterilmi┼čtir. Bununla beraber, birçok hastan─▒n görme keskinli─činde önemli bir iyile┼čme sa─člamaktad─▒r.

Kuru tip sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒nda göz içi ilaç enjeksiyonlar─▒ uygulanmaz. Kuru tipteki sar─▒ nokta hastal─▒─č─▒n─▒n ilerlemesini yava┼člatmak için bu bölgeyi besleyecek ve rejenerasyonunu sa─člayacak diyet ve besin destekleri önerilir.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Dr. ├ľ─čr. ├ťyesi
Semih Urvas─▒zo─člu
G├Âz Sa─čl─▒─č─▒ ve Hastal─▒klar─▒
─░.A.├ť. VM Medical Park Florya
261326

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.