sat─▒r aras─▒

Covid-19 a┼č─▒lar─▒, pandemi ile birlikte hastal─▒ktan korunmak için zorunlu hale gelmi┼čtir. Bu do─črultuda, farkl─▒ yöntemlerle üretimi yap─▒lan Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ ve Biontech a┼č─▒s─▒ ön plana ç─▒km─▒┼čt─▒r.

Bu süreçte, virüse kar┼č─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k geli┼čtirilmesinde ve hastal─▒─č─▒ hafif semptomlu atlat─▒lmas─▒nda inaktif ajanlar geleneksel yöntemlerden oldu─ču için daha h─▒zl─▒ çözüm yolu sunar.

Bu ba─člamda, acil durum prosedürlerini en h─▒zl─▒ gerçekle┼čtiren Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ Covid-19'a kar┼č─▒ geli┼čtirilen ilk a┼č─▒d─▒r. Di─čer bir ad─▒yla CoronaVac olarak da ifade edilen korunma ajan─▒, inaktif formda üretilir. Ayn─▒ zamanda Türkiye'de de ilk vurulan covid-19 a┼č─▒s─▒d─▒r. 

Sinovac Çin A┼č─▒s─▒ Nedir?

Covid-19'a kar┼č─▒ Faz 3 a┼čamalar─▒ tamamlanan ilk a┼č─▒lardan biri Sinovac Çin a┼č─▒s─▒n─▒n di─čer bir ad─▒ CoronoVac'd─▒r. ─░naktif forma ve viral vektör taban─▒na sahiptir, böylece Covid-19 virüsün etkisiz ve zay─▒f hale getirilmi┼č halini ifade eder. Geleneksel yöntemlerden faydalan─▒ld─▒─č─▒ için üretim süreçleri yava┼č ve uzundur. 

Biyokimyasal aç─▒dan formaldehit ile inaktive edilen Coronovac, etkinli─činin korunmas─▒ için alüminyumdan yararlan─▒l─▒r. Ölü virüs formuyla üretildi─či için ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini belirli s─▒n─▒rlar dahilinde uyarmaktad─▒r. Bu aç─▒dan, güvenli─či yüksek olan Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ yan etkileri di─čer mRNA ajanlar─▒na göre daha azd─▒r.

Bu noktada ki┼či aç─▒s─▒ndan önemli olan nokta koruma ajan─▒ enjekte edildikten sonra immün sistemin Covid-19 kar┼č─▒ antikor üreterek vücudunu savunma bariyerini güçlendirmesidir. Antijene yani virüse kar┼č─▒ üretilen antikor yo─čunlu─ču korundu─ču sürece bula┼č─▒c─▒ hastal─▒─č─▒ ki┼či hafif semptomlarla geçirebilir.

Sinovac Çin A┼č─▒s─▒ Ne Zaman Yap─▒l─▒r? 

Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ faydalar─▒ etkinlik süresi ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k cevab─▒ ile do─črudan ili┼čkilidir. Bula┼č─▒c─▒ hastal─▒─č─▒ atlatan ki┼činin bir süreli─čine vücudunda antikorlar─▒ aktif halde bulunur. Ancak, bir süre sonra antikorlar─▒n etkinli─či geçer ve antijen olan virüse maruz kald─▒─č─▒nda ba┼čta solunum yollar─▒nda ölümcül sonuçlara neden olabilir. 

Di─čer bir taraftan, pandemide maske kullan─▒m─▒, el hijyeni ve sosyal mesafe gibi kurallar uzmanlar taraf─▒ndan tavsiye edilse de tam korunma yöntemleri de─čildir. Özellikle, 11 Mart 2020 tarihi itibariyle Dünya Sa─čl─▒k Örgütü'nün covid-19 salg─▒n─▒n─▒ halk sa─čl─▒─č─▒ aç─▒s─▒ndan acil olarak ilan etmesi, gerek inaktif gerekse mRNA a┼č─▒lar─▒n─▒ kitlesel olarak en az 2 doza kadar vurulmas─▒n─▒ zorunlu k─▒lm─▒┼čt─▒r.

Bu sayede, pandeminin kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒ ad─▒na önemli bir ad─▒m at─▒lm─▒┼čt─▒r. Böylece, CoronoVac ajan─▒, Dünya Sa─čl─▒k Örgütü'nden onay al─▒nmas─▒yla birlikte salg─▒na yakalanmadan önce yap─▒lmas─▒ uzmanlar taraf─▒ndan kabul edilmi┼čtir. 

Uygulanan ilk doz sonras─▒ vücut ba─č─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒n olu┼čmas─▒ genel olarak 2 haftay─▒ alabilir. Bu süreçte, Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ yan etkileri baz─▒ ki┼čilerde cilt döküntüleri ve hafif solunum yolu problemleri olarak kendini gösterebilir. 

Sinovac Çin A┼č─▒s─▒ Hangi Durumlarda Yap─▒l─▒r? 

Tüm dünyada pandemi salg─▒n olarak kabul edildikten sonra risk grubunda olan ki┼čilerin a┼č─▒lanmas─▒ öncelikli hale gelmi┼čtir. Bu do─črultuda, Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ risk analizi yap─▒larak ya┼ča, kronik hastal─▒─č─▒na ve mesle─čine göre uygulan─▒r. Bu aç─▒dan, inaktif koruyucu ajan─▒n uyguland─▒─č─▒ durumlar a┼ča─č─▒daki gibi listelenebilir:

  • Pandemi süresince 18 ya┼č─▒n─▒ doldurmu┼č her ki┼či toplumsal ba─č─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n olu┼čmas─▒ ad─▒na en az 2 doz a┼č─▒ yapt─▒rmas─▒ gereklidir.
  • Özellikle 65 ya┼č üstü ya┼čl─▒lar ve kronik hastal─▒─č─▒( diyabet, yüksek tansiyon, kalp-damar hastal─▒klar─▒ vb.) olan ki┼čilerin covid-19 semptomlar─▒n─▒ yo─čun ya┼čamamas─▒ ve kolay atlatmas─▒ için öncelikli s─▒rada yap─▒lmas─▒ planlan─▒r. 
  • Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi zay─▒f ve kanser tedavisi geçirmi┼č ki┼čilerin a┼č─▒lanma zaman─▒ geçirilmemelidir. 
  • Covid-19 hastalar─▒yla do─črudan ili┼čkide olan sa─čl─▒k çal─▒┼čanlar─▒ a┼č─▒lanma sürecinde önceli─če al─▒narak ilk yard─▒m müdahale mekanizmas─▒n─▒n korunmas─▒ hedeflenir.

Sinovac Çin A┼č─▒s─▒ Faydalar─▒ Nelerdir? 

Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ faydalar─▒ aras─▒nda ölü formda kullan─▒lan virüsle formüle edilmesiyle güven s─▒n─▒rlar─▒n─▒ desteklemesi vard─▒r. Bu ba─člamda, Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ faydalar─▒ a┼ča─č─▒daki ┼čekilde listelenebilir:

  • Otoimmun hastal─▒klargibi kronik rahats─▒zl─▒klara sahip ki┼čilerin yabanc─▒ maddelere kar┼č─▒ yüksek reaksiyon göstermesi sebebiyle mRNA a┼č─▒lar─▒ (Biontechvb.) uzmanlar taraf─▒ndan çok tercih edilmeyebilir. ─░naktif ajanlar ise bu alanda immun sistemi a┼č─▒r─▒ uyarmad─▒─č─▒ ve vücutta yüksek duyarl─▒l─▒k göstermedi─činden daha çok tercih edilir.
  • Birey daha önce kan p─▒ht─▒la┼čmas─▒ ile ilgili bir rahats─▒zl─▒k geçirmi┼čse yine inaktif ya da viral vektör a┼č─▒lar─▒ tercih edilir. Özellikle; damar, kalp ve beyin hastal─▒klar─▒na ba─čl─▒ felç veinmegibi durumlar için geçerli görülür.
  • Virüs parçalanarak zarars─▒z duruma getirildi─či için ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin ciddi tepki vermeden uyar─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ olur.
  • Uzun süreli etkileri di─čer üretim ┼čekillerine k─▒yasla daha çok bilindi─či için al─▒nacak neticeler öngörülebilir.
  • Üretim faz a┼čamalar─▒ 1, 2 ve 3 faz olarak de─čerlendirildi─činde farkl─▒ ülkelerde %50-90 aras─▒nda ba┼čar─▒ etkinlikleri ifade edilmektedir.

Sinovac Çin A┼č─▒s─▒ Yasal Olarak Zorunlu mu? 

mRNA temelli ajanlar ile Sinovac Çin a┼č─▒s─▒n─▒n pandemi sürecinde en az 2 doz al─▒nmas─▒ Dünya Sa─čl─▒k Örgütü ve birçok ülke taraf─▒ndan zorunlu tutulmu┼čtur. Yap─▒lan çal─▒┼čmalarda, CoronoVac'─▒n coronovirüsün delta varyant─▒nda etkinli─či mRNA a┼č─▒lar─▒na göre daha dü┼čük tespit edilmi┼čtir.

Bu nedenle Türkiye Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ ve di─čer birçok ülkelerde vaka say─▒lar─▒, insan hareketlili─či ve semptomlara göre CoronoVac a┼č─▒s─▒n─▒ en az 2 doz vurulmas─▒ uygun görmü┼čtür. Bunun yan─▒nda, Dünya Sa─čl─▒k Örgütü taraf─▒ndan onay alm─▒┼č di─čer a┼č─▒lar─▒n vurulmas─▒ durumunda Coronovac mecburi tutulmamaktad─▒r.

Sinovac Çin A┼č─▒s─▒ Korumas─▒ Kaç Y─▒l Sürer? 

CoronoVac'─▒n etkinli─či covid-19'un farkl─▒ varyantlar─▒nda dü┼čük ivmeli sonuçlar vermi┼čtir. Bu do─črultuda, Manisa Celal Bayar Üniversitesinde yap─▒lan bir çal─▒┼čmaya göre 2.doz vuruldu─čunda sa─čl─▒k çal─▒┼čanlar─▒nda 28 gün sonra antikor seviyesi %97 gözlemlenmi┼čtir.

Bu durumun aksine 3 ay─▒n sonunda antikor seviyesi %77'ye dü┼čmü┼čtür. Genel olarak literatür bilgilerine göre CoronoVac vuruldu─čunda 6 ayl─▒k süreçte %50 seviyesine kadar antikorlar─▒n dü┼čtü─čü tespit edilmi┼čtir. Bu sebeple, ki┼činin hemogram de─čerleri ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k cevab─▒na ba─čl─▒ antikor etkinli─či de─či┼čiklik gösterebilir, bu da koruma süresini azaltabilir ya da yükseltebilir.

Gebelikte (Hamilelikte) Sinovac Çin A┼č─▒s─▒ Uygulanabilir mi? 

Hamileler aras─▒nda özel risk ta┼č─▒yan gruplara kendi istekleri do─črultusunda CoronoVac yap─▒labilir. Özel risk grubuna giren durumlar ise diyabet, obezite, kalp hastal─▒─č─▒, hipertansiyon ve ast─▒m gibi rahats─▒zl─▒klard─▒r. Di─čer bir taraftan, hamileli─čin ilk üç ay─▒nda uygulama yap─▒lmas─▒ önerilmemektedir. Bu durumun temelinde anne aday─▒n─▒n ilk üç ay─▒nda dü┼čük riskinin yüksek olmas─▒ndan kaynakl─▒d─▒r.

S─▒kça Sorulan Sorular

Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ kaç doz yap─▒l─▒r?

CoronaVac a┼č─▒s─▒, 18 ya┼č üstü ki┼čilere 28 gün arayla 2 doz ┼čeklinde uygulanmaktad─▒r.

Sinovac Çin a┼č─▒s─▒n─▒n yan etkileri var m─▒d─▒r?

En çok görülen Sinovac Çin a┼č─▒s─▒ yan etkileri aras─▒nda yorgunluk, ba┼č a─čr─▒s─▒, uyku hali, kusma ve bulant─▒ vard─▒r. Baz─▒ bireylerde nadirde olsa ba┼č dönmesi, kas a─čr─▒s─▒ ve ate┼č gibi yan etkiler görülebilir. Ciltte enjekte yap─▒lan kol bölümünde hafif a─čr─▒ ve k─▒zar─▒kl─▒k 1-2 gün devam edebilir.

Bu süreç sonunda kol bölümünde istenmeyen alerjik reaksiyonlar devam ediyorsa en yak─▒n sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurulmas─▒ gereklidir. Yap─▒lan çal─▒┼čmalarda inaktif forma sahip CoronaVac'─▒n tehdit verici bir yan etkisi gözlemlenmemi┼čtir. 

Covid-19 geçirenler CoronoVac Olabilirler mi?

Covid-19 geçiren hastalarda ba─č─▒┼č─▒kl─▒k cevab─▒ olu┼čur. Ancak ki┼čide ba─č─▒┼č─▒kl─▒k cevab─▒n─▒n ne kadar devam edece─či tam bilinemez, ki┼čiden ki┼čiye de─či┼čiklik gösterir. Bu süreçte ki┼či hastal─▒kla tekrar enfekte olabilir, bu nedenle hasta covid-19 geçirme süresi 90 günü geçmi┼čse tekrar CoronoVac vurulabilir.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Prof. Dr.
Osman Hakan Leblebicio─člu
Enfeksiyon Hastal─▒klar─▒ ve Mikrobiyoloji
VM Medical Park Samsun
5002

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.