sat─▒r aras─▒

Spastisite Nedir? Spastisite Belirtileri ve Tedavisi

Normalde tüm kas hareketleri vücutta komplike bir sistem taraf─▒ndan yönetilir. Baz─▒ kaslar kas─▒l─▒rken baz─▒ kaslar─▒n gev┼čemesi gerekir. Merkezi sinir sisteminde herhangi bir sebepten hasar olu┼čtu─čunda kas hareketlerinin sa─čl─▒kl─▒ ┼čekilde gerçekle┼čme mekanizmas─▒ da bozulur. Sonuç olarak birçok kas ayn─▒ anda kas─▒l─▒r yani spastisite tablosu olu┼čur. Ço─čunlukla bacaklarda kas─▒lma olsa da vücudun farkl─▒ bölgelerinde de benzer sorunlar ya┼čanabilmektedir. 

Spastisite ne demek sorusunun cevab─▒ hastal─▒k olarak verilirse tam do─čru olmaz zira birçok kas─▒n anormal olarak kas─▒lmas─▒ asl─▒nda bir semptom, sorun bildiren bir sinyal gibidir. Esas kök neden ço─čunlukla ciddi bir hastal─▒kt─▒r. Kök neden olabilecek hastal─▒klar beyin hasar─▒, felç ve omurilik yaralanmas─▒ say─▒labilir. 

Spastisite Nedir?

Spastisite Nedir?

Spastisite nedir sorusunun cevab─▒ özetle, beyin ve omurilikte deformasyon yaratan hastal─▒klar sonucu kas kas─▒lma ve gev┼čeme mekanizmas─▒nda ya┼čanan sorundur, ┼čeklinde verilebilir. Bu tablonun tan─▒m kelimesi olan spastisite nedir t─▒p literatüründe sözcük anlam─▒ nedir diye merak edenler için Yunanca spasticus kelimesi çekmek anlam─▒na gelir. Spastisitede de kaslar─▒n kontrolsüzce çekilip kas─▒l─▒ kalmas─▒ durumu söz konusudur.    

Kas kas─▒lmalar─▒ problemi genelde beyin ya da omurilikte bulunan kas hareketleri kontrol alanlar─▒ndaki sinirsel hasarlar nedeniyle olu┼čur. Tetikleyici nedenler aras─▒nda omurilik yaralanmas─▒, multipl skleroz ve serebral palsi gibi hastal─▒klar vard─▒r. 

Serebral palsi ve multiple sklerozu (MS hastal─▒─č─▒) olanlar─▒n ortalama %80'ini kapsamakla birlikte, dünyada 12 milyondan fazla insan spastisiteden mustariptir.

Spastisite Belirtileri Nelerdir?

Spastisite ne demek iyi anlayabilmek için semptomlar─▒ bilmekte yarar vard─▒r. Normalde kaslar gerginlik yo─čunlu─čunu beyne motor nöronlar arac─▒l─▒─č─▒yla iletir. Beyin ya da omurilikte hasar oldu─čunda bu ileti┼čim kanal─▒ sa─čl─▒kl─▒ i┼člemez ve kaslar gev┼čeme ve kas─▒lma süreçlerini do─čru ilerletemez. Ya┼čanan durum spastisite olarak adland─▒r─▒l─▒r ve belirtiler ┼čöyle s─▒ralanabilir:

  • Kas hareketleri kontrolünde zorlanma 
  • Anormal ┼čekilde artm─▒┼č kas tonusu (Hipertonisite)
  • Kaslarda sertlik
  • H─▒zl─▒ kas kas─▒lmalar─▒ (Klonus)
  • Abart─▒l─▒ derin tendon refleksleri
  • Kas spazmlar─▒
  • A─čr─▒l─▒ kas kas─▒lmalar─▒
  • Bacaklar─▒n istemsiz ┼čekilde çaprazlanmas─▒
  • Sabit eklemler (kontraktürler)
  • Anormal duru┼č
  • Kemik ve eklem deformiteleri

Spastisitenin Yaratt─▒─č─▒ Zorluklar Nelerdir?

Spastisite hastalar─▒ fizyolojik, psikolojik ve psikososyal zorluklar ya┼čarlar. Kaslar─▒n anormal ┼čekilde gerilmesi durumu bedende ┼čekil bozukluklar─▒ yaratt─▒─č─▒ için hem fiziksel hem de duygusal olarak negatif etkilenme olur. Kas─▒lma problemlerinin olu┼čtu─ču bölgeye göre zorluklar da de─či┼čir. Örne─čin bacak problemleri yürümeyi zorla┼čt─▒r─▒rken, kol ve el kaslar─▒ problemleri tüm ya┼čam─▒ k─▒s─▒tl─▒ hale getirir. 

Ya┼čanabilecek olas─▒ zorluklar ┼čöyle s─▒ralanabilir:

  • Kas kas─▒lmalar─▒ sebebiyle olu┼čabilecek kas spazm─▒ gibi fiziksel rahats─▒zl─▒klar
  • Kas kas─▒lmalar─▒ nedeniyle günlük aktivitelerde k─▒s─▒tlanma
  • Ki┼čisel bak─▒m ve hijyende zorlanma ve bazen yard─▒mc─▒ya ihtiyaç duyma 
  • Yürümede zorlanma
  • Ayaklarda nas─▒rla┼čma
  • Anksiyete,depresyon, özgüven sorunlar─▒ gibi psikolojik problemler

Spastisite Sebepleri Nelerdir?

Spastisiteye beyin, omurilik veya motor sinirlerdeki hasarlar sebep olur. Bunlar─▒ tetikleyen baz─▒ hastal─▒klar ve durumlarda otomatik olarak spastisite olu┼čmas─▒na da neden olur. 

Spastisite nedenleri ┼čöyle s─▒ralanabilir:

  • Bebe─čin do─čumda oksijensiz kalmas─▒
  • Multipl skleroz (MS)
  • Serebral palsi (SP)
  • Amyotrofik lateral skleroz (ALS)
  • Adrenolökodistrofi (ALD)
  • Krabbe hastal─▒─č─▒
  • Fenilketonüri 
  • Kal─▒tsal spastik paraplejiler 
  • Travmatik beyin veya omurilik yaralanmas─▒
  • Travmatik beyin hasar─▒ 
  • Felç

Spastisite Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konur?

Do─ču┼čtan ya da sonradan ortaya ç─▒kabilen spastisitenin tan─▒s─▒ nörolojik de─čerlendirme ile konur. Nöroloji uzman─▒ hastan─▒n öyküsünü dinler, fiziksel muayeneden sonra sinir sistemi görüntüleme tekniklerinden yararlan─▒l─▒r.  

Fiziki muayene esnas─▒nda oturma, kalkma, yürüme gibi eylemlerin ne kadar sa─čl─▒kl─▒ oldu─čuna bak─▒l─▒r. Refleksler ve kas gerginli─či kontrol edilir. 

Spastisite Tedavisi Nas─▒l Olur?

Spastisite Tedavisi Nasil Olur?

Spastisitede her hastada sorunlu kaslar farkl─▒ bölgelerde olabilir. Bu yüzden tedavi süreci ki┼čiye özel olarak ┼čekillenir. Tedavi süresince hastan─▒n ya┼čam kalitesini yükseltmeye yönelik uygulamalara ba┼čvurulur. Daha rahat hareket etmek, bireysel ba─č─▒ms─▒zl─▒k s─▒n─▒rlar─▒n─▒n geni┼čletilmesi ve a─čr─▒lar─▒n minimuma indirilmesi ana hedefler aras─▒nda yer al─▒r. 

Kaslar─▒ gev┼četmek, sertlikleri gidermek için uzman terapistler destek verir. E─čer problem ya┼čayan ki┼či çocuksa kas büyümesini te┼čvik etmek de hedefler aras─▒nda yer al─▒r. 

Tedavi sürecinin merkezinde fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamalar─▒ vard─▒r. Ki┼čiye özel haz─▒rlanan egzersiz program─▒nda kas esnekli─či art─▒r─▒l─▒r ve hareket aral─▒─č─▒ geni┼čletilir. Fizik tedavi sayesinde hastan─▒n a─čr─▒lar─▒ hafifler ve fiziksel hareketleri iyiye gittikçe morali de yükselir.  

Tedavi program─▒na ilaçlar, geçici alç─▒lar, terapötik s─▒cak ve so─čuk uygulamalar─▒, botulinum toksin uygulamas─▒, biofeedback tedavisi ve elektriksel stimülasyon gibi destekleyici yöntemler eklenebilir. 

Baz─▒ hastalarda cerrahi müdahale gerekebilir. Alç─▒ ve ateller sayesinde spastik kaslar─▒n i┼člevselli─činin artmas─▒ sa─članabilir.  

Kas problemleri fiziksel sorunlarla birlikte psikolojik olarak zor bir duruma da neden olur. Bu yüzden psikolojik destek almak da spastisitede önerilir. 

Spastisitede multidisipliner bir tedavi süreci çok önemlidir. E─čer tedaviyle ilerlenmezse ciddi a─čr─▒lar, kal─▒c─▒ eklem sorunlar─▒, kronik kab─▒zl─▒k ve bas─▒ yaralar─▒n─▒n yan─▒nda depresyon gibi ciddi psikolojik sorunlar olu┼čabilir.

Spastisite Fizik Tedavisinde Kullan─▒lan Egzersizler ve Yöntemler

Spastisite nedir FTR (Fizik Tedavi Rehabilitasyon) nas─▒l destek olur sorular─▒ genellikle birlikte sorulur. Zira spastisitenin tedavisinde FTR çok önemli yer tutar. Farkl─▒ seviyelerdeki spastisiteler farkl─▒ fizik tedavi egzersizleri gerektirir. Bu egzersizler uzmanla birlikte ve baz─▒lar─▒ uzman─▒n yönlendirmesiyle evde yap─▒l─▒r. 

  • Esnetme Egzersizleri: ─░lk tedavi egzersizi olarak genellikle esnetme hareketleri yap─▒l─▒r. A─čr─▒ olmayacak aral─▒kta kas─▒n hareket aç─▒kl─▒─č─▒ esnetilir. 
  • Aktif Egzersizler: Spastik kaslarda biraz hareket olabiliyorsa aktif egzersizler yap─▒labilir. Hareket kabiliyetine göre hastay─▒ zorlamayacak ┼čekilde kas─▒l─▒ kaslar─▒n kar┼č─▒t─▒ndaki kaslar çal─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. 
  • Elektriksel Uyar─▒ ile Birle┼čik Egzersizler: Elektriksel stimülasyon kas egzersizlerine zaman zaman eklenen bir yöntemdir. Özellikle felç gibi ciddi sorunlar sonucu kas hareketlili─či sorunu ya┼čayanlarda elektriksel uyar─▒m etkili olabilen bir yöntemdir. 
  • A─č─▒rl─▒k Ta┼č─▒ma Egzersizleri: Kol ve baca─č─▒n─▒ düz pozisyona getirebilen hastalar için a─č─▒rl─▒k ta┼č─▒ma egzersizleri tedavi sürecinde önerilir. 
  • Felçli Kaslarda Pasif Egzersiz: Pasif egzersiz beyine kas hareketlerini yeniden ö─črenmeye yard─▒mc─▒ olabilen bir yöntemdir. Bu yöntemde fizyoterapist deste─čiyle egzersiz yap─▒l─▒r. 
  • Ayna Terapisi Egzersizleri: Ayna terapisi özellikle el ve kollar için kullan─▒l─▒r. Bu egzersizde bir ayna kar┼č─▒s─▒nda aynadaki görüntüde olan yön de─či┼čiminin illüzyonundan faydalan─▒l─▒r. Hareket edebilen el ve kolunuzu k─▒p─▒rdatarak aynada ters görüntü olu┼čtu─čundan görüntüde sanki problemli el ve kolunuzun hareket etti─čini gözünüzün görmesi beynin de bir nevi kand─▒r─▒lmas─▒ anlam─▒n─▒ ta┼č─▒r. Baz─▒ ki┼čilerde etkili olabilmektedir.   
  • Zihinsel Egzersizler: Zihinsel olarak kaslar─▒n─▒z─▒ sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde hareket ettirdi─činizi görselle┼čtirmek nöroplastisiteyi art─▒rabilen bir yoldur. 

S─▒kça Sorulan Sorular

Spastisite geçici midir?

Spastisitede altta yatan nedenler ve hastal─▒klar tedavi edilebilirse kas gerginli─či için de uygulanan yöntemler sayesinde çok parlak sonuçlar al─▒nabilir. Kas─▒lmalar azalabilir, hasta günlük aktivitelerine yapabilir hale gelebilir ve kendi kendine yetebilece─či duruma ula┼čabilir. Tüm tedavi sürecinde hastan─▒n motivasyonu ve psikolojisinin olabildi─čince pozitifte kalmas─▒ önemlidir. 

Spastisite nas─▒l anla┼č─▒l─▒r?

Spastisite nedir t─▒p aç─▒s─▒ndan nas─▒l anla┼č─▒l─▒r sorular─▒n─▒n cevab─▒ sebep sonuç ili┼čkisini anlatarak verilebilir. Spastisitede merkezi sinir sisteminden bozuk sinyaller gelir ve kaslarda gerginlik olu┼čur. Kas spazmlar─▒ hareketle birlikte artar. Örne─čin spastik kaslar koldaysa kol hareket ettirilmeye çal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒nda daha da kas─▒l─▒ hale gelir. 

Spastik olmak ne demek?

Halk aras─▒nda spastik olmak diye tan─▒mlanan durum t─▒p dilinde spastik-serebral palsi terimine kar┼č─▒l─▒k gelir. Spastik-serebral palsi olan çocuklarda; do─čum öncesi, do─čum süreci veya do─čum sonras─▒nda beyinde kal─▒c─▒ hasar olmas─▒ neticesinde hareket güçlü─čü ve kaslarda sertlik olu┼čur. 

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Uzm. Dr.
Ramazan Akp─▒nar
N├Âroloji
Medical Park Karadeniz
459

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.