sat─▒r aras─▒

Ya┼čamsal tehdit olu┼čturan durumlardan birisi olan toksik ┼čok sendromu, bakteriyel enfeksiyonlar─▒n olu┼čturdu─ču toksinlerin dola┼č─▒m sistemine yay─▒lmas─▒yla ortaya ç─▒kar.

Normalde insan vücudunda a─č─▒z burun mukozas─▒ ile ciltte yer alabilen staphylococcus aureus ve streptococcus pyogenes bakterileri yara ya da kesiklere do─čru ilerlediklerinde dokularda zararl─▒ toksin olu┼čumuna neden olur.

Ciddi bir bakteriyel enfeksiyon sonucu ortaya ç─▒kan toksik ┼čok sendromu belirtileri ise vücudun farkl─▒ sistemlerinde yayg─▒n bir ┼čekilde görülür. Hayati tehlike olu┼čturan semptomlara neden olan toksik ┼čok sendromu strep ve stafilakok bakterilerinin enfekte olmas─▒yla ortaya ç─▒kar.

Bu durumda bakterinin üretti─či toksinler h─▒zla dola┼č─▒m sistemine dahil olur. Kana kar─▒┼čan toksinler vücutta bir çok belirtiyle kendisini hissettirir. Kad─▒n ve erkeklerde farkl─▒ ya┼č gruplar─▒nda ortaya ç─▒kabilir.

Sendrom adet gören kad─▒nlarda ise tampon ve pedlerin yanl─▒┼č kullan─▒m─▒yla orant─▒l─▒ olarak daha s─▒k görülebilir. Ciddi bir durum olan sendromun belirtileri ile nedenleri hakk─▒nda bilgi sahibi olmak önleme ve tedavi a┼čamas─▒nda fark─▒ndal─▒k olu┼čmas─▒n─▒ sa─člar.

Toksik ┼×ok Sendromu Nedir?

Stafilakok ve strep olarak adland─▒r─▒lan iki bakteri grubunun salg─▒lad─▒─č─▒ toksinlerin kana kar─▒┼čmas─▒yla olu┼čan; ölümcül riskler bar─▒nd─▒ran durumdur toksik ┼čok sendromu nedir sorusuna aç─▒klay─▒c─▒ bir yan─▒t olu┼čturabilir.

Nadir görülen ancak meydana geldi─činde ki┼činin hayati risk ya┼čanmas─▒na neden olan bir durumdur. Normalde staphylococcus aureus adl─▒ bakteri insan vücudunda burun, dirsek, cilt ile kad─▒nlarda vajina bölgesinde bulunur.

Ancak bakteri nadir olarak toksin yani zehir sal─▒n─▒m─▒yla tehlike olu┼čturur. Özellikle adet gören kad─▒nlarda intravajinal tampon kullan─▒m─▒ nedeniyle toksinlerin vücuda yay─▒lmas─▒yla tehlikeli bir durum olu┼čturabilir aç─▒klamas─▒ toksik ┼čok sendromu nas─▒l olur sorusuna verilebilecek bir yan─▒t olabilir.

Bula┼č─▒c─▒ bir niteli─či bulunmayan toksik ┼čok sendromunun meydana gelmesi dört a┼čamada gerçekle┼čir.

  • Sendroma neden olan bakterinin ço─čalarak enfekte olmas─▒n─▒n ard─▒ndan meydana gelen toksin olu┼čumu
  • Toksinin dola┼č─▒m sistemine yay─▒lmas─▒
  • Zehirlenme

Toksik ┼×ok Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Hayati risk bar─▒nd─▒ran bakteri dola┼č─▒m sistemine ula┼čarak toksik madde olu┼čumuna neden oldu─čunda vücudun farkl─▒ sistemlerinde çe┼čitli semptomlar meydana getirir toksik ┼čok sendromu nas─▒l olur sorusu için cevap olu┼čturabilir.

Yayg─▒n olarak görülebilen toksik ┼čok sendromu belirtileri ise ┼čöyle s─▒ralanabilir:

  • Ani ortaya ç─▒kan 38.9 C ve üzerinde seyreden ate┼č
  • Kan bas─▒nc─▒nda meydana gelen ani dü┼čü┼č yan─▒ s─▒ra ba┼č dönmesi ile seyredebilen bazen de bay─▒lmalar olu┼čturabilen semptomlar
  • Kusma, kar─▒n a─čr─▒s─▒, ishal gibi durumlar─▒n ya┼čanmas─▒
  • ─░drar ç─▒k─▒┼č─▒n─▒n azalmas─▒
  • Kan ak─▒┼č─▒n─▒n h─▒z kazanmas─▒yla birlikte göz, a─č─▒z, vajina civar─▒nda k─▒rm─▒z─▒l─▒klar gözlenmesi
  • Tüm vücudu kaplayabilen k─▒rm─▒z─▒ döküntülerin ortaya ç─▒kmas─▒

Toksik ┼×ok Sendromu Te┼čhisi Nas─▒l Konur?

Toksik ┼čok sendromu ya┼čayan bireylerde ani olarak ortaya ç─▒kan birçok semptom görülebilir. Akut olarak geli┼čen kan bas─▒nc─▒n─▒n h─▒zla dü┼čmesi, yüksek ate┼č, kendini kötü hissetme, bayg─▒nl─▒k hissi ya┼čanabilir. Bunun yan─▒ s─▒ra kusma, ishal, kar─▒n a─čr─▒s─▒n─▒n görülmesi de toksik ┼čok sendromu belirtileri ile tan─▒ kriterleri aras─▒nda yer alabilir.

─░drar üretiminde azalma yan─▒ s─▒ra at─▒l─▒m─▒nda sorun ya┼čanmas─▒yla birlikte böbrek fonksiyonlar─▒n─▒n bozulmas─▒ toksik ┼čok sendromu tan─▒ kriterleri bak─▒m─▒ndan ay─▒rt edici belirtilerdir. S─▒kl─▒kla görülebilen a┼č─▒r─▒ kanama, trombosit say─▒s─▒n─▒n dü┼čmesiyle karakterize morarma, ayak taban─▒ ve avuç içlerinde görülebilen döküntüler de toksik ┼čok sendromu tan─▒ kriterleri olarak de─čerlendirilebilir.

Tan─▒ kriterleri bak─▒m─▒ndan laboratuvar bulgular─▒ da de─čerlidir. Bu yönde yap─▒lan tetkiklerde;

  • Beyaz kan hücrelerinin say─▒s─▒n─▒n artmas─▒
  • Albümin düzeyinde dü┼čü┼č
  • Protrombin zaman─▒n─▒n uzamas─▒
  • Kandakikalsiyumseviyesinin dü┼čmesi
  • ─░drarda bulunan beyaz kan hücreleri. Hastalar─▒n yakla┼č─▒k %70’inde görülebilen bu durum ay─▒rt edici bir tan─▒ kriteri olarak öne ç─▒kabilir.

Toksik ┼×ok Sendromu Tedavisi Var m─▒?

Ani geli┼čen ve ya┼čamsal bak─▒mdan risk olu┼čturan toksik ┼čok sendromu tedavisinin h─▒zl─▒ ve etkin bir planlamayla takip edilmesi önemlidir. Tedavi prosedürlerinde öncelikle yap─▒lmas─▒ gerekli olan toksin üretimindeki odak noktan─▒n belirlenmesidir.

  • Vajinal tampon, do─čum kontrol cihaz─▒ ile yara tamponu mevcutsa öncelikle ç─▒kar─▒lmas─▒ gerekir. Olu┼čan lezyonlar─▒n drene edilmesi sa─članmal─▒d─▒r. Yaralar─▒n da gözden geçirilerek tuzlu su solüsyonlar─▒ ile iyice y─▒kanmas─▒ gerekir.
  • Toksik ┼čok sendromu tedavisinin ikinci a┼čamas─▒nda ise damar yolunun aç─▒larak h─▒zla s─▒v─▒ aç─▒─č─▒n─▒n kapat─▒lmas─▒na çal─▒┼č─▒l─▒r. Bu durum ayn─▒ zamanda organlarda toksik ┼čok sendromu nedeniyle olu┼čabilen hasar─▒n önlenmesi bak─▒m─▒ndan da önemlidir.
  • S─▒v─▒ takviyesinin sa─članmas─▒n─▒n hemen ard─▒ndan antibiyotik tedavisine ba┼članmas─▒ gerekir. Hastadan al─▒nan kan örne─čine göre ya┼č─▒na uygun dozda damar yolundan antibiyotik tedavisine yönelmelidir. Antibiyotik tedavisi hastan─▒n kan sonuçlar─▒n─▒n negatife dönmesine kadar uygulanmal─▒d─▒r.
  • Tedavi rejimlerinde dü┼čük tansiyonun yönetilmesi de önem ta┼č─▒r.
  • Nefes almada s─▒k─▒nt─▒ ya┼čanmamas─▒ için toksik ┼čok sendromu tedavisinde oksijen takviyesi uygulanabilir.
  • ─░ltihaplanmay─▒ azaltarak hastan─▒n ba─č─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒ güçlendirmek ad─▒na intravenöz immünglobulin (─░V─░G) tedavisi de etkin bir biçimde uygulanabilir.

Toksik ┼×ok Sendromu Neden Olur?

Kan dola┼č─▒m─▒na giren ve toksinlerini serbest b─▒rakan bakterilerin akut biçimde vücutta olu┼čturdu─ču zehirlenme durumu toksik ┼čok sendromu nedir sorusuna verilebilecek yan─▒tlardan birisi olabilir. Bu durumun ortaya ç─▒kmas─▒nda baz─▒ faktörler risk olu┼čturabilir.

Sinüzit ya da yara enfeksiyonlar─▒ gibi durumlar─▒n ya┼čanmas─▒na neden olan bakteri enfekte oldu─čunda olu┼čan toksinlerin dola┼č─▒ma girmesi nedeniyle olu┼čan durum toksik ┼čok sendromu nedir için aç─▒klay─▒c─▒d─▒r.

  • Bakteri kaynakl─▒ olarak yak─▒n zamanda geçirilen suçiçe─či gibi hastal─▒klarda ise ikincil enfeksiyon olu┼čumu da toksik ┼čok sendromuna neden olabilir.
  • Vajinada yayg─▒n biçimde bulunabilen clostridium sordellii bakterileri çe┼čitli jinekolojik i┼člemlerde rahme girerek ┼čok sendromunun ortaya ç─▒kmas─▒nda rol oynayabilir.
  • Kad─▒nlarda vajinal tamponun uzun süre de─či┼čtirilmemesi nedeniyle bakteri art─▒┼č─▒ ya┼čanabilir. Bakterinin yay─▒lmas─▒ için elveri┼čli bir ortam sunan vajinada uzun süre kalan tamponlar vajina tahri┼čini de beraberinde getirebilir. Bu durumda h─▒zla artan bakteriler toksinleri kan dola┼č─▒m─▒na yayarak toksik ┼čok sendromu olu┼čumuna neden olabilir. 
  • Do─čum kontrolünde kullan─▒lan baz─▒ yöntemler de hayati tehlike yaratan bu sendromun olu┼čumuna zemin haz─▒rlayabilir.
  • Burun ile dirsek yaralanmalar─▒nda staphylococcus aureus bakterisinin etkisiyle yara enfekte oldu─čunda toksinlerin dola┼č─▒m sistemine dahil olmas─▒ söz konusu olabilir.

S─▒kça Sorulan Sorular

Toksik ┼×ok Sendromu Tehlikeli mi?

Nadir olarak görülen bir durum olan toksik ┼čok sendromu akut olarak geli┼čir. Vücudun farkl─▒ organ ve dokular─▒nda hayati risk yaratan durumlar olu┼čturabilir. Sendromun neden oldu─ču baz─▒ komplikasyonlar h─▒zla kötüye do─čru seyrederek ölümcül sonuçlar ortaya ç─▒karabilir.

Bu bak─▒mdan de─čerlendirildi─činde ortaya ç─▒kan durumun seri biçimde tan─▒s─▒n─▒n konularak h─▒zla tedavi prosedürlerinin uygulanmas─▒ gerekir.

Toksik ┼×ok Ne Kadar Sürede Olu┼čur?

Kad─▒nlar─▒n adet dönemlerinde kulland─▒klar─▒ tamponlar─▒n uzun süreli olarak özellikle 6 ile 8 saat aras─▒nda kullan─▒m─▒ ┼čok sendromunun ortaya ç─▒kmas─▒na neden olabilir. Bu nedenle adet döneminde tampon kullanan kad─▒nlar─▒n özellikle hava s─▒cakl─▒─č─▒n─▒n yüksek oldu─ču zamanlarda tampon kullan─▒m süresine dikkat etmeleri gerekir.

Çocuklarda Toksik ┼×ok Sendromu Görülür mü?

Ya┼čam─▒ tehdit eden toksin zehirlenmesine ba─čl─▒ ┼čok durumu genellikle yeti┼čkinlerde görülen bir durumdur. Ani geli┼čen durum 10 ya┼č alt─▒ çocuklarda oldukça nadir görülür.

Çocukluk dönemlerinde ortaya ç─▒kabilen ┼čok durumunun nedenleri aras─▒nda ameliyatlar─▒n ard─▒ndan ya┼čanabilen komplikasyonlar ilk s─▒ralarda yer al─▒r. Çocuklarda s─▒kl─▒kla görülebilen kulak burun bo─čaz çevresine ili┼čkin ameliyatlar sonras─▒nda toksinlerin dola┼č─▒m sistemine kar─▒┼čmas─▒ mümkün olabilir.

1874

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.