sat─▒r aras─▒

Modern ya┼čam─▒n getirdi─či stres ve ya┼čam tarz─▒ insanlar─▒n hayat─▒n─▒ olumsuz olarak etkileyebilir. Bu ya┼čam tarz─▒ ço─čunlukla çe┼čitli hastal─▒klara neden olur. Hareketsiz, asosyal bir ya┼čam ve yo─čun i┼č stresi psikolojik ve nörolojik sorunlara yol açabilir.

"Unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ nedir?" sorusu bu nedenle son zamanlarda oldukça fazla sorulmaktad─▒r. Çünkü unutkanl─▒k insanlar─▒n günlük ya┼čam─▒na ve insanlar─▒n i┼č hayat─▒na olumsuz etki yapar. Bu durumlar da psikolojik olarak insanlar─▒ olumsuz dü┼čünmeye iter. Böyle bir k─▒s─▒r döngüye girmek unutkanl─▒─č─▒ daha da artt─▒r─▒r ve sonunda unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒na yol açar.

Unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒n sebepleri çok farkl─▒ olabilmektedir. Ancak ciddiye al─▒nmas─▒ gereken bir durumdur ve tedavisinin çabuk yap─▒lmas─▒ gerekir. ─░nsanlar─▒n bireysel olarak da uygulayabilece─či önlemler vard─▒r ancak öncelikle tan─▒ koyulmas─▒ gerekir. Unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒n tan─▒s─▒ genellikle nöroloji ve psikoloji uzmanlar─▒ taraf─▒ndan baz─▒ testlerin uygulanmas─▒yla konulur.

Hastal─▒─č─▒ ortaya ç─▒karan nedenler dikkate al─▒narak tedavi uygulan─▒r ve unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒n önüne geçilmeye çal─▒┼č─▒l─▒r. Peki unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ nedir, ne gibi belirtileri vard─▒r ve neden ortaya ç─▒kmaktad─▒r? Bu yaz─▒da tüm bunlara de─činilmektedir. 

Unutkanl─▒k Hastal─▒─č─▒ Nedir?

Halk aras─▒nda unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ yaln─▒zca ya┼čl─▒larda görülüyor gibi bir kan─▒ olsa da bu do─čru bir kan─▒ de─čildir. Her ya┼čtan insanda farkl─▒ nedenlere ba─čl─▒ olmak üzere unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ olabilir.

Genç ya┼čtaki insanlar─▒n da unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ geçirme olas─▒l─▒─č─▒ vard─▒r. Baz─▒ durumlarda unutkanl─▒k ola─čan görülebilir ve günlük nedenlere ba─članabilir ancak vitamin eksiklikleri veya hormon yetersizliklerinin sonucu olarak unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ ortaya ç─▒kar.

Bunun yan─▒nda ilerleyen ya┼člarda nöropsikiyatrik hastal─▒klardan olan alzheimer ve demans da ortaya ç─▒kabilir. Bu hastal─▒klar─▒n en yayg─▒n semptomlar─▒n─▒n aras─▒nda unutkanl─▒k ve a─č─▒r depresyon yer al─▒r. Demans ve alzheimer hastalar─▒n─▒n hayatlar─▒n─▒ sürdürmesi oldukça zordur. Bu nedenle çevresindekiler ve aileleri bu hastalar─▒n hayatlar─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rmak için özen göstermeleri gerekir.

Unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒n anla┼č─▒labilmesi için haf─▒za kavram─▒n─▒ da anlamak gerekir. ─░nsan haf─▒zas─▒ k─▒sa süreli bellek ve uzun süreli bellek olmak üzere ikiye ayr─▒l─▒r. K─▒sa süreli bellekte en fazla 6 ila 9 adet aras─▒nda bilgi i┼členir. Bu bilgiler çok k─▒sa olarak burada kal─▒r ve herhangi bir kodlama ile uzun süreli belle─če al─▒nmazsa unutulur.

K─▒sa süreli bellekteki bilgiler kodlama ve tekrar ile olsa da uzun süreli belle─če al─▒nam─▒yorsa bu unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒ i┼čaret eder. Ayr─▒ca uzun süreli belle─če kaydedilen bilgilerin geri getirilmesi mümkün olmuyorsa bu da unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒ i┼čaret eder. Her iki haf─▒za sorunundan dolay─▒ da unutkanl─▒k ortaya ç─▒kar. 

Unutkanl─▒k Hastal─▒─č─▒ Belirtileri Nelerdir?

Unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ farkl─▒ nedenlerden dolay─▒ ortaya ç─▒kabildi─činden hastalarda farkl─▒ belirtiler görülmesi normaldir. Her hastada ayn─▒ belirtilerin gözlenilmesi beklenemez. Baz─▒ hastalar yak─▒n zamanda yedi─či ve içti─či ┼čeyleri unuturken, di─čer bir grup hasta ise yapmas─▒ gereken ┼čeyleri unutabilir. Bununla birlikte bir nesnenin daha önce koyuldu─ču yerin unutulmas─▒ da olas─▒d─▒r.

Ancak en yayg─▒n belirtileri:

  • Günlük ya┼čamdaki rutin aktivitelerin ve i┼člerin unutulmas─▒,
  • Daha önce izlenmi┼č bir filmin, okunmu┼č bir kitab─▒n, dü┼čüncelerin veya bir ba┼čkas─▒yla yap─▒lm─▒┼č sohbetin unutulmas─▒,
  • ─░┼č hayat─▒nda yap─▒lmas─▒ gereken i┼člerin unutulmas─▒ ve aksat─▒lmas─▒,
  • Önceden birçok kez gidilmi┼č ve ziyaret edilmi┼č bir adresi unutma veya bulmakta zorluk çekme,
  • Basit seçimlerde bile karars─▒zl─▒k ya┼čama veya karar vermede zorlanma,
  • Normalde ilgi çekici gelen ┼čeylere kar┼č─▒ olan ilginin yitirilmesi ve hissislik,
  • Yo─čun depresyon, 
  • Anksiyete veya sinirlilik halidir.

Bunlar en yayg─▒n belirtiler olsa da unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒n belirtileri artt─▒r─▒labilir. Özel olan günleri unutmak, sahip olunan e┼čyalar─▒ kaybetmek, aile bireylerinin veya yak─▒n çevredeki insanlar─▒n isimlerini unutmak, konu┼čma esnas─▒nda sözcükleri unutmak vs. gibi daha fazla belirti de say─▒labilir. Hastal─▒k her bireyde farkl─▒ seyredebilece─či için belirtileri bu denli fazlad─▒r.

Unutkanl─▒k Hastal─▒─č─▒ Nedenleri Nelerdir?

Unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒n nedenleri haf─▒za ile ilgili olarak iki farkl─▒ ┼čekilde ele al─▒n─▒r. Bunlar k─▒sa süreli haf─▒za ile ilgili olanlar ve uzun süreli bellek ile ilgili olanlar olarak birbirinden ayr─▒l─▒r. K─▒sa süreli haf─▒zan─▒n kapasitesi oldukça s─▒n─▒rl─▒d─▒r ve buradaki bilgilerin unutulma süresi de oldukça k─▒s─▒tl─▒d─▒r. Bu nedenle k─▒sa süreli haf─▒zadaki bilgilerin unutulmas─▒ birçok nedenden dolay─▒ olabilir.

Bu bellekteki bir bilginin ö─črenilebilmesi veya ak─▒lda tutulabilmesi için kodlama ve dikkat gereklidir. O an ö─črenilmek istenen bilgiye odaklanmay─▒ güçle┼čtiren her ┼čey unutkanl─▒─ča sebep olur. Buna k─▒sa süreli haf─▒zaya müdahale denir. Böyle durumlarda k─▒sa süreli bellekteki bilgiler bozulur ve unutulur. O an ö─črenilmek istenen bilgi d─▒┼č─▒ndaki ┼čeyler ö─črenilirken, as─▒l ö─črenilmek istenen bilgi unutulur. Bu duruma da bilimsel olarak yerini alma denir.

Ayr─▒ca insanlar farkl─▒ nedenlere ba─čl─▒ her bilgiyi ö─črenmek istemezler. Böyle durumlara da güdülenmi┼č unutma ad─▒ verilir. Bütün bu unutkanl─▒k durumlar─▒ bilginin depolanamamas─▒na neden olur ve unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ ortaya ç─▒kar. Uzun süreli bellek ise neredeyse s─▒n─▒rs─▒z kapasiteye sahiptir ve ö─črenilmi┼č bütün bilgiler burada yer al─▒r. ─░nsan─▒n ihtiyac─▒ olan bilgiyi kullanabilmesi için uzun süreli bellekten bu bilginin getirilmesi gerekir.

Ancak çe┼čitli nedenlere ba─čl─▒ olarak buradan bilgi getirilemez. Bu durum unutkanl─▒─ča ve ilerleyen süreçte unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒na neden olur. Yine travmalar veya hastal─▒klar vs. gibi durumlardan dolay─▒ uzun süreli bellekteki bilgiler bozulabilir. Bu nedenle bilgi unutulur ve bu durumun sürekli ya┼čanmas─▒ unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒na neden olur.

Ayr─▒ca tiroid hormonu bozukluklar─▒, kayg─▒ bozukluklar─▒, a─č─▒r depresyon, sinir sistemini etkileyen hastal─▒klar, folik asit eksiklikleri, vitamin ve mineral eksikli─či, haf─▒zay─▒ etkileyebilecek travmalar, beyindeki herhangi bir tümör de unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒na neden olabilir.

Unutkanl─▒k Hastal─▒─č─▒ Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konulur?

Unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒n ortaya ç─▒kmas─▒ fiziksel veya psikolojik nedenlere ba─čl─▒ olabilir. Yo─čun stres alt─▒nda çal─▒┼čmak veya çok fazla dikkat edilmesi gereken durumlara maruz kalmak unutkanl─▒─ča neden olabilir.

Ayr─▒ca baz─▒ ciddi hastal─▒klar da unutkanl─▒─ča neden olur. Bu nedenlere ba─čl─▒ olarak unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ ya┼čayanlar psikoloji ve nöroloji bölümlerinde muayene olmas─▒ gerekir. Ancak ilk ba┼čvurulmas─▒ gereken yer nöroloji doktorudur. Unutkanl─▒k hayat kalitesini oldukça fazla etkiledi─či için bu süreç uzat─▒lmamal─▒d─▒r. Genelde tan─▒ ve unutkanl─▒─č─▒n seviyesini ölçmek için uzmanlar taraf─▒ndan haz─▒rlanm─▒┼č bir tak─▒m sorular hastaya sorulur.

Bu sorular hastan─▒n kendi hayat─▒n─▒ ve günlük ya┼čam─▒n─▒ ilgilendiren sorulard─▒r. ─░yi tan─▒nan bir ki┼činin isminin unutulup unutulmad─▒─č─▒, bir gün önce yap─▒lan aktivitelerin hat─▒rlan─▒p hat─▒rlanmad─▒─č─▒, haf─▒za sorunlar─▒ ya┼čan─▒p ya┼čanmad─▒─č─▒, haftan─▒n günlerinin unutulup unutulmad─▒─č─▒, bir nesnenin aran─▒rken ne oldu─čunun unutulup unutulmad─▒─č─▒, anahtar─▒n oldukça fazla kap─▒ üzerinde veya evde unutulup unutulmad─▒─č─▒ gibi sorular tan─▒ için hastaya sorulur. Sorulan sorulara verilen evet yan─▒t─▒ e─čer fazlaysa unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ndan söz edilir. Bu tür testler ile hastal─▒─č─▒n─▒ te┼čhisi konulur ve buna uygun tedavi uygulan─▒r.

Unutkanl─▒k Hastal─▒─č─▒ Tedavi Yöntemleri Nelerdir? 

Unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒n tedavisi için bir tak─▒m ilaçlar doktor kontrolünde kullan─▒labilir. Bu ilaçlar mutlaka doktorun önerisi ile al─▒n─▒r. E─čer unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ vitamin eksikli─činden kaynaklan─▒yorsa doktor vitamin ilaçlar─▒ kullan─▒lmas─▒n─▒ ister. E─čer psikolojik nedenlerden dolay─▒ unutkanl─▒k oluyorsa psikiyatri ilaçlar─▒ önerilir.

Nörolojik nedenlere ba─čl─▒ olarak ortaya ç─▒kan unutkanl─▒k hastal─▒klar─▒nda ise nöroloji uzman─▒ bir tak─▒m ilaçlar─▒n kullan─▒lmas─▒n─▒ isteyebilir. Bunun d─▒┼č─▒nda bireysel olarak hiçbir ilac─▒n kullan─▒lmamas─▒ gerekir. Çünkü yanl─▒┼č al─▒nacak bir ilaç hastan─▒n durumunu daha da kötüle┼čtirebilir.

Unutkanl─▒─č─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ veya azalt─▒lmas─▒ için insanlar─▒n ya┼čam tarzlar─▒n─▒ de─či┼čtirmesi de gerekebilir. Kitap okumayan hastalar─▒n kitap okuma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ edinmesi, bulmaca çözmek, yapbozlarla ilgilenmek, i┼če veya eve giderken rutin yollar─▒n d─▒┼č─▒nda rotalar kullanmak, yap─▒lmas─▒ gereken aktiviteleri not etmek, yabanc─▒ dil ö─črenmeye çal─▒┼čmak, daha sosyal bir insan olmaya çal─▒┼čmak, yeni ö─črenmeler gerçekle┼čtirebilecek e─čitimlere kat─▒lmak ve zihnin daha fazla yorulmas─▒n─▒ önlemek için gereksiz ┼čeylere tak─▒lmamak bireysel olarak uygulanabilecek tedavi yöntemleridir.

Ayr─▒ca hastalar unutkanl─▒klar─▒ için kayg─▒lanmamal─▒d─▒r. Çünkü bu durumun sürekli dü┼čünülmesi unutkanl─▒─č─▒n ilerlemesine neden olabilir. Zihnin dinlenmesi için yeteri kadar uyku gerekir. Bu nedenle unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ olanlar─▒n yeteri kadar uyumaya özen göstermesi gerekir. Bu ┼čekilde hastalar kendi unutkanl─▒klar─▒n─▒ azaltabilir ve hastal─▒─č─▒n ortaya ç─▒kmas─▒na engel olabilir. 

E─čer siz de unutkan bir insan oldu─čunuzu dü┼čünüyor veya unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒ belirtileri gösteriyorsan─▒z en k─▒sa zamanda randevu alarak muayene olabilirsiniz. Böylece unutkanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒n önüne geçebilir ve daha sa─čl─▒kl─▒ bir ya┼čam sürebilirsiniz.

En ├çok Okunan Sa─čl─▒k Rehberi Yaz─▒lar─▒m─▒z

Sosyal Medya Hesaplar─▒m─▒z:
Facebook | Instagram | YouTube | LinkedIn

Dr. ├ľ─čr. ├ťyesi
Fahrettin Ege
N├Âroloji
VM Medical Park Ankara (Ke├ži├Âren)
343098

Bu i├žeri─čin geli┼čtirilmesinde Medical Park Yay─▒n Kurulu katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.
Sayfa i├žeri─či sadece bilgilendirme ama├žl─▒d─▒r. Sayfa i├žeri─činde tedavi edici sa─čl─▒k hizmetine y├Ânelik bilgiler i├žeren ├Âgelere yer verilmemi┼čtir. Tan─▒ ve tedavi i├žin mutlaka hekiminize ba┼čvurunuz.