Uyku apnesi nedir? Belirti ve tedavi yöntemleri nelerdir?

Nöroloji
23473

Uyku apnesi, solunumun uyku esnasında ani bir şekilde durduğu ciddi bir uyku bozukluğudur. Yaygın olarak görülen rahatsızlığın ülkemizdeki sıklığı %5 ila 10 arasındadır. Fakat uykuda görülen her solunum durması uyku apnesi değildir. Solunum bozukluğuna uyku apnesi diyebilmek için solunum durmasının en az 10 saniye olması gerekir. Rahatsızlığın farklı alt tipleri bulunur. Hastalığın belirtileri ise apnenin tipine göre değişebilir.

Uyku apnesi tipleri nelerdir?

Uyku apnesi başlıca 3 alt tipe ayrılır:

1) Obstrüktif (Tıkayıcı) Uyku Apnesi: Üst solunum yollarında tıkanıklığa yol açan faktörler nedeniyle ortaya çıkan tiptir. En yaygın olarak bu form görülür.

2) Santral Uyku Apnesi: Beyin solunumu kontrol eden kaslara uygun sinyaller göndermediğinde ortaya çıkan formdur.

3) Mikst Uyku Apnesi: Mikst uyku apnesi sendromu, kişide hem obstrüktif hem de santral uyku apnesi birlikte görülür.

Uyku apnesi belirtileri nelerdir?

Obstrüktif ve santral uyku apne sendromu belirtileri benzerdir.  Bu da bazen uyku apnesi formunun belirlenmesini zorlaştırır. Her iki formda da görülen yaygın belirtiler;

  •       Yüksek sesle horlama, (genellikle obstrüktif uyku apnesinde daha belirgindir.)
  •       Başkasının şahit olduğu uykuda solunum durması atakları
  •       Uykudan ani uyanmalar (daha çok merkezi uyku apnesinde olur)
  •       Sabahları uyandığında ağız kuruluğu ya da boğaz ağrısının bulunması
  •       Uykusuzluk çekme
  •       Sabahları olan ağız kuruluğu ve boğaz ağrısı
  •       Sabah baş ağrıları
  •       Depresif ruh hali
  •       Sinirlilik
  •       Dikkat sorunları şeklinde sıralanabilir.

Uyku apnesinde horlama neden olur? sorusuna cevap vermek gerekirse daralmış hava yolundan geçen havanın hızlanması ve yumuşak dokuları titreştirmesi sonucu horlama sesi ortaya çıktığı söylenebilir.

Uyku apnesi nedenleri nelerdir?

Uyku apnesinin nedenleri obstrüktif ve santral formda farklılık gösterir.

Obstrüktif uyku apnesi nedenleri

  •       aşırı kilo
  •       erkek cinsiyet
  •       kalın bir boyun (boyun çevresi 43 santimetrenin üstünde olan erkeklerde risk fazladır.)
  •       dar hava yollarına sahip olmak
  •       uyku hapı ya da sakinleştirici ilaç kullanımı
  •       alkol ve sigara kullanımı
  •       çeşitli nedenlerle burnun tıkalı olması
  •       kalıtsal olarak uyku apnesine yatkınlık

Santral uyku apnesi nedenleri

  •       Ensefalit adı verilen beyin enfeksiyonu
  •       Beyin felci
  •       Beyin sapı problemleri
  •       Kalp hastalıkları
  •       Narkorik ağrı kesici kullanmak

Uyku apnesi tanısı nasıl konur?

Hastalığa tanı koymak için doktorunuz öncelikle ayrıntılı olarak şikayetlerinizi sorgular. Sonrasında genel bir muayene ve kulak burun boğaz muayenesi yapar. Üst hava yolları fleksibl emdoskopi adı verilen ucunda kamera bulunan bülkülebilir bir kanül vasıtasıyla incelenir. MR ve BT gibi radyolojik tetkiklerle hava yolları görüntülenir ve darlıklar değerlendirilir.

Hasta gerekli görülürse uyku merkezine yatırılarak daha ayrıntılı bir değerlendirmeye tabi tutulur. Hastalığa kesin tanı koyabilmek için polisomnografi adı verilen uyku analizi testi yapılması şarttır. Bu test solunum durma süresi ve sayısını ölçer. Ek olarak kalp ritmi, kan oksijen yüzdesi, horlama sesinin şiddeti gibi bilgiler de verebilir.

Uyku apnesi tedavi yöntemleri nelerdir?

Uyku apnesi tedavileri hastalığın seviyesine göre yaşam tarzı değişiklikleri, cerrahi tedaviler ve pozitif hava basıncı şeklinde sıralanır. Tedavide öncelikle varsa fazla kilolardan kurtulmak esastır. Sigara ve alkol kullanımından kaçınılmalıdır.

Üst solunum yollarındaki ileri derecedeki darlıklar cerrahi tedavi gerektirebilir. İleri derecede olan uyku apnesi tedavisi için pozitif hava basıncı veren CPAP isimli cihaz kullanılır. Bu cihazlar uyku esnasında üst hava yollarını devamlı açık tutarak apneyi engeller. Cihaz silikon bir hava maskesi vasıtasıyla kullanılır. Böylece horlama tedavisi de sağlanmış olur.

Eğer gece yarısı nefes nefese uyanarak havasız kalmış gibi hissediyorsanız. Kendinizi uzun zamandır hep yorgun hissediyorsanız. Ya da eşiniz her gece yüksek sesle horladığınızı ve sık sık uykunuzda nefesinizin durduğunu söylüyorsa bir sağlık kuruluşuna başvurarak uyku apnesi açısından değerlendirilmeyi talep edebilirsiniz.